منوی اصلی
موضوعات وبلاگ
وصیت شهدا
وصیت شهدا
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
نویسندگان
درباره

بسم الله الرحمن الرحیم
هست کلید در گنج حکیم
سپاس خداوندی را که منت نهاد برما تابتوانیم مطالبی را در زمینه های زبان وادبیات فارسی تقدیم علاقمندان گردانیم در این وبلاگ می توانید شرح ومعنی دروس ‘ پاسخ خود آزمایی ‘ تاریخ ادبیات ‘ نمونه سوال چهار گزینه ای ‘نمونه سوال واگرا از کل کتاب‘ وآرایه های ادبی را مشاهده نمایید . کافی است پایه ودرس راانتخاب نمایید ودر صفحات باز شده موضوع را بیابید.امید است با راهنمایی های خردمندانه ما را درجهت هر چه پر بار تر نمودن وبلاگ یاری نموده وما را نظرات خویش بهر مند سازید.(( همچنین می توانید سوالات درسی خود را نوشته وارسال نمایید تا جواب به نشانی شما ارسال گردد )) غرض عرض ارادتی است خدمت همکاران وشما دانش آموزان عزیز .در پایان از کلیه ی همکاران که با ارسال نظرات تجارب واندوخته های خود ما را یاری کردند بی نهایت سپاس گزاریم-×××بنا به درخواست شما دانش آموزان خلاصه ی قواعد عربی را نیز در وبلاگ قرار داده ایم×
با آرزوی موفقیت- کریمی دبیر ادبیات فارسی .
جستجو
مطالب پیشین
آرشیو مطالب
لوگوی دوستان
ابزار و قالب وبلاگ
تدبر در قرآن
آیه قرآن
کاربردی

جهت مشاهده نمونه سوالات نوبت اول کلیه دروس وپایه ها به آدرس زیر مراجعه نمایید.http://madresehnews.com/?a=content.id&id=1271

 





سوالات ادبیات فارسی سوم عمومی

سوالات امتحان نهايي:ادبيات فارسي(3)(سالي واحدي)

رشته:علوم تجربي رياضي

 و فيزيك

مدت امتحان:80دقيقه

سال سوم نظام جديد آموزش متوسطه

تاريخ امتحان:19/03/1382

كليه دانش آموزان و داوطلبان آزاد در نوبت دوم سال تحصيلي 82-81

كارشناسي سنجش و ازيابي تحصيلي

 

الف- بيان معني شعر و نثر (6 نمره)

 

1-معني عبارت زير را به نثر روان بنويسيد:

 ‌‍«هر نفسي كه فرو ميرود ممد حيات است و چون بر مي آيد مفرح ذات»

 

1

2-بيت زير را معني كنيد:    اين سر به مهرنامه، بدان مهربان رسان

                                كس را خبر مكن كه كجا مي فرستمت

 

1

3-معني و مفهوم عبارت زير را به نثر روان بنويسيد:

 ور پريده ها! اگه مي افتادين كي توئون مي داد؟

0.75

4-معني بيت مقابل را بنويسيد:               هم در آن پا برهنه جمعي را    

                                                       پاي بر فرق فرقدان بيني

0.75

5-معني عبارت زير را به نثر روان بنويسيد:

 «مردان قبيله ي من،آفت هماوردان سپاه اند.»

 

0.5

6-مفهوم بيت زير را بنويسيد:

 هر كسي را سيرتي بنهاده ام                   هر كسي را اصطلاحي داده ام

 

0.5

7-معني بيت مقابل را بنويسيد: ديد يكي عرصه به دامان كوه-  عرضه ده مخزن پنهان كوه  

 

0.5

8-جمله ي زير را معني كنيد:

 بايد در بوته ي آزمايش گذاشته شود.

 

0.25

9-معني تركيب مشخص شده را بنويسيد:

 ققنوس با آن همه توجه به خود نمی باليد.

 

0.25

10-معني مصراع مقابل را بنويسيد:                 گفت: اين پروانه در كار است و بس

0.25

11-مصراع مقابل را معني كنيد:                 زي تير نگه كرد و پر خويش بر او ديد

0.25

ب- معني لغت  (2نمره)

 

12-معني لغت مشخص شده در عبارت زير را بنويسيد:

 اول سوخت و بعد داغ شد و بعد هم يك سقلمه زد به 000

 

0.25

13-معني وا‌زه ي نشاط در عبارت زير چيست؟

 «دريافته است كه آوردن حكايت در خلال تاريخ نشاط و نشاط و رغبت خوانندگان را

خواهد افزود»

 

0.25

14-معني وازه ي مشخص شده را در عبارت زير بنويسيد:

هر چه اصرار كردم كارگر نيفتاد

 

0.25

15-لغت معين شده را معني كنيد:

 در پي اش القصه در آن مرغزار              رفت بر اين قاعده روزي سه چار

 

0.25

16-معني وازه ي «گدازه» در مصرع زير چيست؟

 

«پر سوزترين گدازه از عشق بگير»

 

0.25

17-وازه هاي مشخص شده را معني كنيد:

 كوه هاي عبوس و زمخت و سخت كه هيچ گونه علايم حيات در آن ديده نمي شود.

 

0.5

18-تركيب معين شده را معني كنيد:

 ابليس را چون در دل آدم بار ندادند.

 

0.25

ج-درك مطلب (4نمره)

 

19-با توجه به عبارت: «چون آب نيرو كرده بود و كشتي پر شده، نشستن

 و دريدن گرفت.»

«نشستن و دريدن گرفت»يعني چه؟

 

0.5

20-در عبارت «مي بيني كدخدا، چه خاكي به سرم شد

 منظور از قسمت مشخص شده چيست؟

 

0.5

21-در عبارت زير منظور از تركيب مشخص شده چيست؟    

 او هنگام مرگ آه در بساط نداشت.

 

0.5

22-با توجه به دو بيت زير:   

                   «يك شبي پروانگان جمع آمدند/در مضيفي طالب شمع آمدند

                     جمله مي گفتند:"مي بايد يكي/كاو خبر آرد ز مطلوب اندكي"

 مراد از "شمع" و "مطلوب" چيست؟

 

0.5

23-در بيت زير چرا شاعر ساز شكسته را خوش آهنگ تر ميداند؟

 

بشكن دل بي نواي ما را ای عشق       اين ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

 

0.5

24-منظور از عبارت مقابل چيست؟                «پدرم عرش را سير مي كرد.»

 

0.5

25-با توجه به بيت زير، شاعر دل را محصول چه چيزي مي داند؟

 «سر نشتر عشق بر رگ روح زدند          يك قطره فرو چكيد و نامش دل شد»

 

0.5

26-عبارت زير به چه موضوعي اشاره دارد؟ 

خطاب عزت در رسيد كه «انّي جاعلُ في الارض خليفه»

 

0.5

د-دانش هاي ادبي (3 نمره)

 

27-در بيت زير دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد.

 خروش آمد از باره ي هر دو مرد               تو گفتي بدرّيد دشت نبرد

 

0.5

28-لحن بيان عبارت زير چيست؟ 

نشان حبس و تبعيد را در سينه دارم؛ با حكم اعدام، ديگر سرافرازمان مي فرمايند.

اگر چه اين پير،بر حق،دل كسب اين  منصب را دارد.

0.25

29-خاطرات « تپه ي برهاني » اثر كيست؟

 

0.25

30-منظومه ي غنايي « فخرالدين اسعد گرگاني » چه نام دارد؟

و وي شاعر چه قرني است؟

 

0.5

31-با توجه به بيت زير كدام كلمه « ايهام » دارد؟

                             راز، نهان دار و خمش ور خشمي تلخ بود    

                            آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود

 

0.25

32- در مصرع « مردي تذرو كشته را پرواز داده » تذرو كشته استعاره از چيست؟

 

0.25

33-« سيره » چيست؟

 

0.5

34-در بيشتر آثار عرفاني چه چيزي مذمت مي شود؟

 

0.5

خود آزمايي ( 4 نمره )

 

35-عبارت "كز بند عاري بود" يعني چه؟

 

0.5

36-پيام محوري داستان « گاو » را بنويسيد.

 

0.5

37-هدف « بيهقي » از آوردن حكايت هاي مناسب در خلال حوادث چيست؟

(دو مورد را ذكر كنيد.)

 

0.5

38-در داستان ققنوس،اين پرنده،نماد چيست؟

 

0.5

39-با توجه به عبارت: « مطوقه گفت:"جاي مجادله نيست؛

 چنان بايد كه همگنان استخلاص ياران را مهم تر از تخلص خود شناسد

 و حالي صواب آن  باشد كه جمله به طريق تعاون قوّتي كنيد تا دام از جاي برگيريم

كه رهايش ما در آن است " 

پيشنهاد مطوقه پس از اسارت در بند به دوستانش چه بود؟

 

0.5

40-در بيت زير منظور از « دل ابری » و « چشم بارانی » چيست؟

 به پاس يك دل ابري دو چشم باراني          پر است خلوتم از يك حضور نوراني »

 

0.5

41-مقصود از « آفتاب » در بيت

 « چارق و پاتابه لايق، مر توراست       آفتابي را چنين ها كي رواست »، چيست؟

 

0.5

42-منظور شاعر از مصراع اول بيت چيست؟

 

تو از حوالي اقليم هر كجا آباد            بيا كه مي رود اين شهر رو به ويراني

 

0.5

حفظ شعر ( 1 نمره )

 

43-بيت مقابل را كامل كنيد:     

             بي وفا نگار من، مي كند به كار من           0000000000000000

0.5

 

 

جاهاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد. 

                              همچو 00000 بگشا چشم و ببين كاندر خاك

                              چند روزي چو گل و قامت چون 00000 است

 

0.5

                         سر بلند و پيروز باشيد                                              جمع نمرات

20

 

 

 

 

 

                                      سوالات زبان فارسی سوم عمومی

 

سوالات درس زبان فارسی 3

رشته ریاضی فیزیک

تاریخ امتحان:3/6/1384

اداره کل سنجش و ارزشیابی

سال سوم سالی واحدی

مدت امتحان :90 دقیقه

 الف) زيان شناسي

1)چرا نمي توان واحد زباني « بپر» را توليد كرد.

2) براي پيدايش هر يك از موارد زير، از كدام نقش زبان بهره گرفته شده است ؟

 الف) ديشب به سيل اشك ره خواب ميزدم / نقشي به ياد روي تو بر آب مي زدم

   ب) مرا در غم خود شريك بدان !

3) بر اساس چه رابطه اي، مي توان به معناي واژه ي « سير»

در عبارت زير پي برد ؟ « سير را غم گرسنه نيست هم چنان كه سوار را غم پياده .»

4) در چه صورت معناي جمله ي زيرتغيير مي كند؟

                   «تنها فكر كردن ميتواند راه گشاي مشكلات باشد.»

5) عبارت « آيا/مي توان شعري در مدح/شقايق ها خواند؟» چه آهنگي دارد؟

6)گروه اسمي « خندان چهره ي  آن ها»  را با توجه به قواعد هم نشيني اصلاح كنيد.

7) واژه ي مشخص شده بيت زير در گذر زمان(از نظر معنايي)چه وضعيتي يافته است؟

         « كف اندر دهانش شده خون وخاك           همه گبر و بر گستوان چاك چاك»

 

 

5/0

1

 

 

5/0

 

75/0

 

 

25/0

5/0

5/0

  ب) نگارش

1- عبارت « بيداري مسلمانان را فرا گرفته است » را ويرايش كنيد.

  2- به شيوه ي نگارش نوشته ي زيراصطلاحا چه ميگويند؟

« اتاق نسبتا بزرگ بود با دو پنجره به سمت آفتاب و پرده هايي رنگ و رو رفته

 در گوشه اي از اتاق يك ميز گردكوچك با دو صندلي قرار داشت.»

3- دو موردازشيوه هاي طنز را بنويسيد.

4- چرا عبارت « آيا چگونه بايد به پاسخ رسيد» از نظر نگارشي نادرست است؟

5- كتاب « چشمه ي روشن» از دكتر غلا محسين يوسفي جزء كدام يك از 

 كتاب هاي مرجع است؟

6- در  مورد « پرواز و پرنده » يك بند ادبي بنويسيد .

7- بيت زير را با جابجايي مختصر به نثر باز گرداني كنيد.

« من از روييـــدن خــــــــار ســـر ديوار دانستم

كه ناكس كس نمي گردد بدين بالا نشيني ها»

8- چه ويژگيهايي در نويسنده سبب مي شود كه يك زندگي نامه اعتبارداشته باشد؟

 

5/0

5/0

 

 

5/0

5/0

5/0

 

1

1

 

 

5/0

 

پ) دستور

1- در عبارت «  خانه هاي ده تا چمنزار امتداد داشت.»

الف) چند تكواژه و چند واژه وجود دارد؟

ب) تكواژه هاي وابسته كدامند؟

2- هر يك از جمله هاي زير، چند جزئي و گذرا به چه هستند؟

الف) نوايي آ سماني به همه كس و همه چيز عظمت مي بخشيد .

ب) جامعه با تكرار نيرومند مي شود .  

  3- د رعبارت زير ، كدام يك از اجزاي جمله حذف شده است ؟  و به چه قرينه اي ؟

 « من گفتم : اين چه بهتر كه تو هم با ما همراه مي شوي .»

 4- با توجه به عبارت « ققنوس به آرامي بر توده ي هيزم نشست . » :

 الف – با افزودن تكواژ متعدي ساز ، فعل جمله را متعدي كنيد .

 ب- جمله را به صورت مجهول بنويسيد .

 5- افعال مشخص شده در عبارت زير ، از نظر ساختمان چگونه اند ؟

 « گاندي سال هاي زندگي اش را در پانسيون هاي ارزان قيمت گذراند و از معاشرت با سفيد پوستان روي بر تافت . »

 6- در گروه اسمي زير ؟ كدام واژه « صفتِ مضاف اليه » است ؟ نمودار اين گروه اسمي را رسم كنيد .

 « ديوار اين باغ »

 7- با توجه به نوشته ي زير :

 « خانواده ام چادر نشين بودند و سراسر عمرشان را در چادر باز عشايري گذرانده بودند ، بنابراين زندگي در اتاقكي تنگ برايشان دشوار بود .»

 الف – زمان و نوع فعل « گذرانده بودند » چيست ؟

 ب- نام اجزاي سازنده ي واژه ي « سراسر » را بنويسيد .

 پ- نوع واژه هاي « چادر نشين » و « اتاقك » از نظر ساختمان چگونه است ؟

 8- از مصدر « گفتن » يك واژه ي مشتق بسازيد .

 9- با توجه به عبارت زير : « روستاي ما كلاس ششم ابتدايي نداشت . ناچار

 مي بايست ده فرسخ راه را پيموده ، به شهر بروم . »

 الف –هسته ي گروه اسمي مشخص شده چيست ؟ نام وابسته هاي آن را بنويسيد .

 ب- « مميّز » كدام است ؟

 

 

5/0

5/0

1

 

 

5/0

 

1

 

 

5/0

 

 

1

 

 

 

 

 

25/0

75/0

5/0

5/0

 

 

75/0

 

25/0

 

 

ت) بياموزيم و املا 

 1- چرا به واژه هاي « حيات » و « حياط » ، واژه هاي « هم آوا » مي گوييم ؟

 2- اگر به واژه هاي زير پسوند « ان » اضافه كنيم ، كدام واژه ها به صامت

 ميانجي نياز پيدا مي كنند ؟

        « دانا- دوست – درخت – تشنه – گوسفند »

 3 – با توجه به معني جمله ي زير ، كاربرد كدام واژه نادرست است ؟

 شكل صحيح آن چيست ؟

 « پس از به پايان رسيدن اقساط وام ، با بانك تصفيه ي حساب كردم . »

 4- شيوه ي بيان عبارت زير (با توجه به جابجايي اجزاي جمله ) چگونه است ؟

 « بخوان به نام خدا ! »

 5- شكل صحيح املاي واژه هاي نادرست را بنويسيد .

 عتاب و خطاب – توابع و لواحق – صيادت و بزرگي – مقام متبوع – قابل تعمّل

تحليل قوا -  امر مطاع – تهجّر و غرور

 6- در بخش مشخص شده ي شعر زير ، كدام فرآيند واجي اتفاق افتاده است ؟

 در فلق بود كه پرسيد سوار / خانه ي دوست كجاست ؟ 

 

« موفق باشيد »

 

 

5/0

5/0

 

 

 

5/0

 

 

 

 

25/0

 

 

75/0

 

 

 

 

5/0

 

 

 

 

 

 

 

سوالات زبان فارسی (1) پیش دانشگاهی

 

 

 

 

سوالات ادبیات فارسی(1)پیش دانشگاهی

 

به نام خـــــــدا

سوالات درس : ا دبیات فا رسی (1)

ساعت شروع :  45/10

  Žوقت امتحان 70 دقيقه 

 

              السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین (ع)

      تــاريخ امـتحان: یکشنبه 22/10/87

 

محل مهر امتحانات

 

 

پیش دا نشگاهی

 

 

نام ونام خانوادگي :.....................................................

شماره كلاس

 

شماره صندلي

نام دبيــــــر

 

 

 

نمــره :

 

 

 

رديف

ســــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــوالات

بارم

 

 

 

الف)  بخش قافیه (5/2نمره)

1- با توجه به بیت ، به سوالات زیر پاسخ دهید .

" سر پر زشرم و بهایی مرا ست                  اگر بی گناهم رهایی مرا ست"

الف) واژه های قافیه کدامند ؟

ب ) حروف اصلی قافیه را مشخص کنید .

ج )حروف الحاقی را بنویسید .

د ) قافیه ی بیت طبق قاعده ی          است .

2- کدام بیت مردف نیست ؟ چرا؟

الف) تو مگر خود مرد صوفی نیستی           هست را از نســیه خــــیزد نیــستی

ب ) از دگر خوبان تو افزون نیستی             گفت خامش چون تو مجنون نیستی

3- نوع قافیه ی بیت زیر را بنویسید :

<< نور تویی ، سور تویی ، دولت منصور تویی                مرغ که طور تویی ، خسته به منقار مرا >>

4- قافیه کردن کدام گزینه درست نیست ؟چرا؟

الف) سراندازید – براندازید                      ج) کشیدن – رفتن  

 ب)  د رو – نـــــــــو                        د) بنده – زنــده

25/1

 

 

 

 

 

 

5/0

 

 

25/0

 

5/0

 

 

 

ب ) بخش عروض (6نمره )

1- کدام یک از ارکان زیر در پایان مصراع قرار نمی گیرد ؟

  الف ) - - U                         ب) -                                  ج) - -                          د) – U U

2- وزن ...........خاص زبان هایی است که زیر وبمی در یک کلمه ی یک هجایی باعث تغییر معنی می شود .

3- یک مثنوی عارفانه نام ببرید که بر وزن " فاعلاتن فاعلاتن فاعلن " سروده شده باشد .

4- کدام یک از اوزان زیر ، پر کاربرد ترین وزن شعر فارسی است ؟

الف) مستفعلن مفاعل مستفعلن فعل                               ج) مستفـــعلن مفاعلن مفــعولن

ب ) مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن                                د) مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

5- کدام یک از ابیات زیر ، وزنی مناسب غم واندوه دارد ؟

الف) دل درهم وخاطر به غم وسینه به تاب است           شهری به خروش است وجهانی به عذاب اســت

ب ) بود محـــــال تـــورا داشتــــن امیـــد محـــال          به عــالـــمی کـــه نبــــاشــــد هگرز بریک حال

6- واژه ی مشخص شده در بیت زیر، با حذف همزه علامت گذاری می شود یا بدون حذف همزه ؟ آن واژه را تقطیع نمایید.

<< من از آن حسن روز افزون که یوسف داشت ، دانستم             که عشق از پرده ی عصمت برون آرد زلیخارا>>

7- در کدام یک از ابیات زیر اختیار وزنی به کار رفته است ؟جای آن را مشخص کنید . دلیل خود را بنویسد .

الف) ســـــاقیــــا بــــرخیــز و درده جـــــــــام  را                   خـــاک برســـر کــن غـــم ایام را

ب ) تا بگویم که چه کشفم شد از این سیر وسلوک                  به در صومعه با بربط وپیمانه روم

   

 

25/0

 

25/0

25/0

25/0

 

 

25/0

 

 

75/0

 

75/0

 

 

 

"ادامه ی سوالات در صفحه ی دوم"

 

 

 

به نام خـــــــدا

سوالات درس : ا دبیات فا رسی (1)

ساعت شروع :45/10

  Žوقت امتحان 70 دقيقه 

 

         السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین (ع)

      تــاريخ امـتحان:  یکشنبه 22/10/87

 

محل مهر امتحانات

 

 

پیش دا نشگاهی

 

 

نام ونام خانوادگي :.....................................................

شماره كلاس

 

شماره صندلي

نام دبيــــــر

ا

 

 

نمــره :

 

 

 

رديف

ســــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــوالات    

بارم

 

 

 

8- کدام یک از ا بیات زیر در وزن دوری سروده شده ا ست؟ دو ویژگی وزن دوری را بنویسید.

الف) ای د ل مبــــــــاش یک دم خالی زعشــــق ومستی           وآ ن گـــــه برو که رستی ا ز نیــستی وهستی

ب ) عمری ا ست تا من در طلب ، هرروزگامی می زنم            د ست شفاعت هر زمان در نیکنامی می زنم

9- بیت زیر را تقطیع هجایی وتقطیع به ارکان نمایید ، سپس نام کامل بحر را بنویسید.

        << من از چشم تو ای ساقی خراب افتاده ام لیکن           بلایی کز حبیب آید هزا رش مرحبا گفتیم >>

75/0

 

 

5/2

 

 

 

ج) بخش نقد ادبی (5/6نمره)

1- خیام در رباعیات خود اند یشه های ............را باز گو کرده ا ست.

2- چرا ذوق به تنهایی نمی تواند ملاک نقد ونقادی باشد ؟

3- با توجه به ابیات زیر به سوالات پاسخ دهید :

                    الف ) که رستم که باشد که فرمان من             کند پســـــت وپیــــــچد زفــــرمان من

                    ب  ) همی کند روی وهمی کند موی              همی ریخت اشک وهمی خست روی 

- در کدام بیت کلمات با لحنی تند وریتمی کوتاه دیده می شود ؟

- این لحن کلمات ، القا کننده ی چه حا لتی ا ست ؟

4- چه تفاوتی بین نظر « ژان پل سارتر» با نظر «لوکنت دولیل » نماینده ی مکتب پارنا س وجود دارد ؟

5- این نظریه از کیست ودر چه نوع نقدی مطرح می شود ؟

        «هدف یک اثر ادبی این است که به آدمی عشق به تقوا و وحشت از نا بکاری را القا کند .»

6- هر یک از موارد ذکر شده در چه نوع نقدی مورد بررسی قرار می گیرد ؟

الف ) حیات شاعرومعاصران او                     ب) جریان باطنی واحوال درونی شاعر

7- هر یک ا ز موارد زیر مربوط به کدام دوره از شاهنامه ا ست ؟

الف ) حمله ی ا سکندر                               ب ) تکوین تمدن ایرانی

8-  دو مورد بلاغت را در کلام بیهقی بنویسید .

9- مثنوی مولوی را به اعتبار کثرت احادیث نبوی و آیات قرآن چه می نامند ؟

10- چرا توجه سعدی به ا یجاز، نوعی سنّت شکنی محسوب می شود ؟

11- علت دشواری وپیچیدگی بعضی از اشعار نظامی در چیست ؟ ( ذکر دو مورد کافی ا ست )

12- عنصر المعالی در قابوس نامه از چه نوع لغات عربی استفاده کرده ا ست ؟

13- کدام ویژگی ها شعر حافظ را به عالی ترین مرتبه ی خود سوق می دهد ؟( ذکر سه مورد کافی ا ست )   

 

 

25/0

5/0

5/0

 

 

 

 

5/0

5/0

 

5/0

 

5/0

 

5/0

5/0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

موفق باشيد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 





 

زبان فارسی

 

مدت امتحان: 80 دقیقه

ساعت شروع: 8 صبح

رشته: عمومی

سؤالات امتحان درس: زبان فارسی

تاریخ امتحان: 7 /3 /1384

سال:          آموزش متوسطه

بارم

                                                              سؤالات                                                                                                                                                                   

ردیف

 

5/0

الف- زبان‌شناسی (4 نمره)

یك مورد از فواید تمایز میان زبان و گفتار را بنویسید.

 

 

1

5/0

عبارت زیر را كامل كنید.

«زبان و گفتار ریشه در................. انسان دارد، حال آن كه خط و نوشتار ریشه در .................. او دارد.

2

5/0

تفاوت واج‌ها را با حروف الفبا بنویسید.

 

3

5/0

واژه «آسِمان» چند هجا و چند واج دارد؟

4

5/0

در ساخت آوایی «مهربان» و «گلستان» تكیه روی كدام هجاها می‌باشد؟

5

5/0

(نامه‌رسان) چند تكواژ دارد؟

6

5/0

تركیب تكواژ آزاد با یك یا چند وند اشتقاقی معمولاً به چه منظوری انجام می‌شود؟

7

5/0

نوع اشتقاقی یا تصریفی ساخت واژه‌های زیر را بنویسید.

سرشناس‌ترین                                                  سودمند

8

5/0

ب- نگارش (5 نمره)

دو مورد از فواید طرحِ نوشته را بنویسید.

1

5/0

برای تحقیق چه مواقعی از پرسش‌نامه استفاده می‌كنیم؟

2

75/0

یادداشت برداری به چند شكل انجام می‌گیرد؟ نام ببرید.

 

3

5/0

نشانه (~) در فرهنگ معین و نشانه «اا» در لغت‌نامه دهخدا به چه منظور به كار می‌رود؟

4

75/0

سه مورد از مراحل تهیه‌ی مقاله را به ترتیب بنویسید.

 

5

75/0

شرایط اساسی برای نوشتن مقاله چیست و در نوشتن چه مقاله‌هایی اهمیت دارد؟

6

25/0

مقاله‌ای كه در آن نویسنده به تحلیل یا تفسیر یك موضوع می‌پردازد و در آن از برهان عقلی و نقلی برای اثبات مدعای خود كمك می‌گیرد چه نوع مقاله‌ای است؟

7

75/0

شیوه‌های گردآوری اطلاعات مربوط به هر گزارش را نام ببرید.

8

25/0

گزارش زیر از نظر حجم چه نوع گزارشی است؟

«گزارشی كه كارشناسان برای تأسیس یك نیروگاه اتمی یا یك سد تهیه كنند.»

9

5/0

ج- دستور زبان (8 نمره)

اگر نهاد جمله به شكل‌های زیر بیاید فعل آن از مصدر رفتن چگونه خواهد بود؟

- تو با ........................

- من و ......................

1

5/0

جمله زیر را منفی كنید.

- حسین داشت مطالعه می‌كرد.

 

 

2

 

0/5

در عبارت زیر نوع فعل‌ها را از نظر ساختمان (ساده، پیشوندی و مركب) مشخص كنید.

چون از قبل او را شناخته بودم به كارهای او ایمان آوردم.

 

 

3

0/5

 

نوع متمم را در دو جمله‌های زیر بنویسد.

- او به دسته گل می‌ماند.                                        – او در حیاط بازی می‌كند.

4

 

1

 

5/0

5/0

5/

5/0

5/0

5/0

نوع اسم‌های زیر ار از نظر ساخت (ساده، مركب و…) مشخص كنید.

نمایش:                     جوانمرد:                       فرهنگ:                              نی‌لیك:

 

 

 

         

 

 

 

5

1/5

 در عبارت زیر دو ضمیر بیابید و نوع آن‌ها را بنویسید و مرجع آن‌ها را مشخص كنید.

داستان رستم و سهراب از روزی آغاز می‌شود كه رستم در شكارگاه اسب خویش را گم می‌كند و در جستجوی آن به  شهرسمنگان،در خاك توران می‌رسد و مهمان پادشاه شهر می‌شود و تهمینه دختر او را به زنی می‌گیرد.

 

6

1

در عبارت زیر قیدها را مشخص كنید و نوع هر یك را بنویسید.

امروز فرصت آن نیست كه این مطلب را دقیقاً بررسی كنیم.

 

7

0/75

كدام یك از جمله‌های زیر مركب است؟ جمله  ی هسته ی جمله وابسته آن را مشخص كنید.

الف- تلاش كردم امّا نتیجه نداشت.

ب- به دوستم سفارش كردم كه به دیدن شما بیاید.

8

0/5

در عبارت زیر شبه جمله را مشخص كنید.

اگر مرد می دانید بسم‌الله و گرنه از وای وای گفتن كاری ساخته نیست.

9

0/75

 

در تركیب‌های زیر اضافه تعلّقی و غیر تعلّقی را مشخص كنید.

چنگالِ مرگ:                                جامِ جم:                              دستِ سرنوشت:

 

     

 

 

10

 

0/5

كلمه «خندان» را در دو جمله طوری به كار ببرید كه در یك جمله قید و در جمله ی  دیگر مسند باشد.

د- املا و بیاموزیم (3 نمره)

 

11

 

0/5

املای تشدید میانی با تشدید پایانی چه تفاوتی دارد؟

 

1

1

شكل صحیح گروه كلماتی را كه غلط نوشته شده است، بنویسید.

مؤسس و بنیان‌گزار         مزبور و یادشده         ثواب و مصلحت                 غدر و نیرنگ

زلّت و خواری              ضمانت ضمین          وحله‌ی اوّل                       رثای شهیدان

2

1

جملات زیر را ویرایش و صحیح آن‌ها را بازنویسی كنید.

الف- دامن‌زدن به دو ییت‌ها موجب شكست می‌شود.

ب- نیروی انتظامی سارقان را دستگیر و به زندان فرستاد.

ج- این بیمار از ضعف و كم خونی برخوردار است و باید تقویت شود.

د- دوستم برگشت چون تصمیم جدّی آن ادامه‌ی تحصیل بود.

3

0/5

در نوشتن املا ملاك ما در انتخاب و گزینش صحیح از چه راه‌هایی ممكن است (دو مورد ذكر كنید)

 

4

 

 

 

 

 

رشته:

کلاس اول

سوالات امتحان درس زبان فاسی (1)

 

 

خردادماه 84

 

 

نام و نام خانوادگی دانش آموز:             نام پدر:

نمره

سؤالات

ردیف

 

 

75/0

25/0

5/0

1

75/0

 

75/0

 

1

نگارش(5 نمره)

1- نامه ها بر حسب نگارش به چند دسته تقسیم می شوند نام ببرید؟

2-آراستگی ظاهری و نظم و ترتیب بخشیدن به اثر مربوط به کدام نوع ویرایش می شود؟

3- عام ترین وصمیمانه ترین نوع نوشتن چیست؟

4- دو فایده خلاصه نویسی را بنویسید.

5- با توجه به علائم نگارشی عبارت زیر را نشانه گذاری کنید.

عوامل مهم تربیت عبارتند از خانه مدرسه و

6-جمله زیر را کوتاه تر کنید به طوری که مفهوم اصلی آن حفظ شود.

در کارهای بزرگ و مهمات باید با خردمندان و عقلا مشورت و هم اندیشی کرد.

7-یک نامه تبریک عید به یکی از دوستان خود که در شیراز زندگی می کند بنویسید(در دو سطر)

1

 

5/0

5/0

5/0

75/0

 

5/0

1

25/0

زبان شناسی(4 نمره)

1- چرا استفاده از زبان آسان است؟

2-گویش چیست؟

3- منظور از کلمه علمی در زبان شناسی چیست؟

4- بین کلمات زیر چه رابطه ای وجود دارد؟

کتاب و مدرسه:                             هست و نیست:                                               خانه ومنزل:

5-جمله زیر در کدام حوزه زبان شناسی مورد مطالعه قرار می گیرد؟(مراو را حسن گفتندی)

6- واج شناسی را تعریف کنید و کلمه زیر از چند واج تشکیل شده است؟(گل)

7- ------------------ یک نظام است که کار اصلی آن ایجاد ارتباط میان انسان هاست.

 

2

 

دستور(8 نمره)

1-کدام یک از اسم های زیر ساده ،مرکب یا مشتق هستند؟ زرافه:                       جوشش:

2-جمع مکسر واژه های زیر را بنویسید. قله:                                       نتیجه:

3- هسته ی گروه اسمی زیر را مشخص کنید.«همان دو دوست شاعر من»

4-واژه ی(کدام) را در دو جمله ی جداگانه یکبار به عنوان ضمیر پرسشی و یکبار صفت پرسشی بکار ببرید.

5-نوع ضمیرها را در عبارت زیر مشخص کنید.«بیا تا هواترو تازه است، خودت را برسان،مادر چشم به راه توست ،آب خوش از گلویش پایین نمی رود.

6-در عبارت زیر یک متمم قیدی(نشانه دار) و یک قید مختص (بی نشانه )بیابید.

شاید به خوبی نتوانستم با او سخن بگویم.

7-حرف اضافه نقش نمای چیست؟                                 نشانه ی ندا نقش نمای چیست؟

8-برای نمودار زیر یک گروه اسمی بیاورید.

                                                      گروه اسمی

                                           

 

                                            صفت مبهم  اسم     صفت میانی

 9- نوع افعال زیر را بنویسید. الف-خریده باشم:                                ب-می نویسم:

10-حرف ربط وابسته ساز و هم پایه ساز را در جمله های زیر مشخص کنید

او را نصیحت کردم تا بیستر تلاش کند.                                         جمعه ی گذشته به کوه نوردی رفتیم اما حسن نیامد

11- جدول زیر را کامل کنید.

صفت لیاقت

صفت مفعولی

صفت فاعلی

بن مضارع

فعل

 

 

 

 

سوخت

 

12-برای کلمه زیر یک صفت و یک مضاف الیه بنویسید

شهر:

3

20

«موفق باشید»                                       جمع نمرات         

 

 





به نام خدا             مدت 35 دقیقه    آزمون زبان فارسی

1الف )املا وبياموؤيم   ( 3 نمره)

1-    در عبارتهای زیر کلمات نادرست را اصلاح کنید. (5/0)

خانم کمالی مدیره ی دبیرستان  است. خانمهای محترمه زودتر از دیگران رسیدند.

2-    کلمه های زیر را با املای مناسب تر بنویسید. (1).

سوال:       سوء تغذیه :               موسس :                     صحراء عرفات:

3-    به چه دلیل بکار بردن کلمه ی « گزارش ها  » به جای « گزارشات » درست تر

است ؟ (5/0)

4-    در گروه کلمات زیر ، شکلهای نادرست را بیابید و درست آن را بنویسید. (1)                

غالب شعر :      قصد و عظیمت :       رزیلت های اخلاقی  :       صفاهت و نادانی :

ب- زبان شناسی : 4 نمره

1- دلیل گستردگی و پیچیدگی زبان را بنویسید . (1)

2- آیا شناخت زبان با توانایی استفاده از آن یکی است ؟ توضیح دهید.( 1)

3- برای هر یک از ویژگی های « زایایی و نابجایی » زبان یک جمله بنویسید . (1)

4- تفاوت لهجه و گویش را با ذکر مثال ، توضیح دهید

ج- نگارش: 5 نمره 

1-  چهار مورد از راههای تمرین نویسندگی را نام ببرید.(1)

2- موارد کاربرد ، هر یک از نشانه های زیز زا بنویسید. (1)

:                (  )                   ؛                     « »                              

3- شرح حال « صندلی » را از زبان خودش بنویسید. (1)

4-    ویرایش یا ویراستاری چیست ؟ (1)

5-    جمله ی زیر را نشانه گذاری کنید .(1)

آثار مولانا عبارتند از مثنوی معنوی دیوان شمس فیه ما فیه

دستور : 8 نمره

1-    در عبارت زیر ، جمله ها را در زیر نمودار درختی بنویسید. (1)

   در روزهای ابری ، آسمان تیره است . رنگ دریا به کبودی یا خاکستری می زند

2-    جاهای خالی را ، با نوشتن نهاد یا گزاره مناسب پر کنید. (5/

الف -                ، نهاد اجباری جمله است.             ب- شاهنامه ،

         ج- تهمینه ،                      د-        را « صاحب خبر» می گویند.

3-    در جمله های زیر ، نهاد جدا و نهاد پیوسته ( شناسه ) را مشخص کنید. ( 5/1)

   در پیشاور تقریبا همه فارسی می دانند . توله شکاری بزرگ شده است .

   دست همدیگر را می گیریم .

4-    با هر یک از  فعل های : « می سپارد و شدی » جمله بسازی  و اجزای اصلی آن را

مشخص کنید . (2)

5-    در جمله های زیر ، نقش اجزای مشخص شده را بنویسید. ( 2 )

الف- در بهار برفها آب  می شوند.            ب- دانش آموز به پرسشهای معلم پاسخ داد.

ج- دانه ها سر از خاک  بیرون کشیدند .              د- گرمایی بر دشتُُُ  نشسته بود.             

        (( موفق و سرافراز باشید ))    ابوالفضل فروزان فر                        

 

            نام و            نام خانوادگی :                   آزمون درس ادبیات فارسی 1             زمان : 60دقیقه                   

الف- بیان معنی و مفهوم شعر : ( 6 نمره )

 

1-     مرا دست بازبند و پالهنگ در گردن افکن . (5/0)

 

2-     وای بر جان تو که بد گهری .                           جان بری کردی وجان نبری (5/0)

 

3-   ای نتیجه امیدواری احباب . (5/0)

 

4-   بر سرش زد ، گشت طوطی کل زضرب (5/0)

 

5-     چشم تشنه چو کرده تباه                            آب ناداده کرد همت راه (5/0)

 

6-   جمله عالم زین سبب گمراه شد                   کم کسی زابدال حق آگاه شد (5/0)

 

7-   ای خدا، ای فضل تو حاجت روا               با تو یاد هیچکس نبود روا (75/0)

 

8-   سبک تیغ تیز از میان برکشید                 بر شیر بیدار دل بردرید (75/0)

 

9-   تو در شبروی و عیاری دستی داری. (75/0)

 

10-         بدو گفت ارایدون که رستم تویی                  بکشتی مرا خیره از بدخویی (75/0)

 

 

ب- خودآزمایی : ( 4 نمره )

 

1- معادل امروزی « فرو بریم » و « قفا زدن » چیست ؟ ( 5/0)

 

2- در بیت :« درآمد آورد پیش خیر فراز           گفت گوهر به گوهر آمد باز »

 مقصود از :« گوهر اول و دوم »چیست ؟ (5/0)

 

3- چرا قیاس طوطی خنده آور بود ؟ (5/0).

 

4- با توجه به مصراع  :« به گردان لشکر سپهدار گفت »

 مقصود از :« سپهدار و گردان لشکر » چه کسانی هستند؟(5/0)

 

5- کار سمک در مورد قطران خیانت بود یا سیاست ؟ چرا ؟ (1)

 

6- دو تفاوت مهم تئاتر و تعزیه را بنویسید. (1)

ج- درک مطلب : ( 4 نمره )

با توجه به بیت های زیر ، به پرسشهای ( 1 تا 8) پاسخ دهید .   ( هر مورد 5/0 نمره دارد.)

 

چو رستم زدست وی آزاد شد                         به سان یکی تیغ پولاد شد

خرامان بشد سوی آب روان                          چنان چو شده باز جوید روان

بخورد آب وروی و سر و تن بشست              به پیش جهان آفرین شد نخست

همی خواست پیروزی و دستگاه                   نبود آگه از بخشش هور و ماه

وز آن آب چو شد به جای نبرد                       پراندیشه بودش دل و روی زرد

چو سهراب شیر اوژن او را بدید                    زباد جوانی دلش بر دمید

 

1-     رستم پس از رهایی از دست سهراب چه کرد ؟

2-     مقصود از « بخشش هور و ماه » چیست ؟

3-     مفهوم مصراع « زباد جوانی دلش بر دمید » را بنویسید .

4-     مقصود از « روی زرد شدن » چیست ؟

5-     رستم از خداوند چه درخواست کرد ؟

6-     تفاوت معنایی « روان » را توضیح دهید .

7-     منظور از « پر اندیشه بودن دل » چیست ؟

8-     مصراع « به سان یکی تیغ پولاد شد » را توضیح دهید .

 

د- دانشهای ادبی : ( 3 نمره )

 

1- یکی از زیباترین و ماندگارترین حماسه های صحرای کربلا داستان             است . (25/0)

2- هنری ترین نوع ادبیات مردمی، چه نام دارد ؟ (25/0)

3- موضوع اصلی ادبیات نمایشی پیوند انسان با             و              است . (5/0)

 

4  -   نام نویسنده کتابهای :

 ( شاهنامه – داستان سمک عیار – مثنوی معنوی و داستانهای دل انگیز ادبیات فارسی )

       را بنویسید. (1)

 

5- آثار ادبی جهان بر اساس« اندیشه و محتوی »را نام ببرید. (1)

ح- معنی لغت : ( 2 نمره )             معنی لغات برجسته را بنویسید . ( هر مورد 25/0 )

 

بخشندگی و بخشایندگی او را ستوده . تو پور گو پیلتن رستمی . چنین گفت فرزند خیر الانام . به جان

زینهار دهم . کآفتاب نعمتم شد زیر میغ . شر به سبب خبث طینت آن را نپذیرفت . زمانه بیامد نبودش توان .

 

و- شعر حفظی : ( 1 نمره )           سروده های زیر را کامل کنید .

 

آب زنید راه را هین که  .....  می رسد                          مژد دهید.....  را بوی بهار می رسد

 

جست از صدر دکان سویی گریخت                              ...................................................

 

 

    « موفق و پیروز باشید»         

 

باسمه‌تعالي

 

سوالات امتحان هماهنگ درس : ادبيات فارسي 1

رشته : عمومي

ساعت شروع : 8 صبح

مدت امتحان : 80 دقيقه

سال اول آموزش متوسطه

تاريخ امتحان : 07/0۳/۱۳۸۴

كليه دانش‌آموزان روزانه در نوبت دوم (خرداد ماه) سال 1384

اداره كل سنجش و ارزشيابي تحصيلي

 

رديف

سؤالات

بارم

1

الف) بيان معني شعر و نثر (6 نمره)

بيت‌ها و عبارت هاي زيررا به فارسي روان بنويسيد .

1ـ خانه ها از سينه ي خاك در آمده بودند .

2ـ سه ماه بود كه موي سر باز نكرده بوديم .

3ـ معلم رنگ را نگارين مي ريخت .

4ـ سمك و آتشك نگاه مي داشتند .

5ـ هر آن سر گراني كه من كردم اول       جهان كرد از آن بيشتر سرگراني

6ـ خدا آن ملتي را سروري داد                كه تقديرش به دست خويش بنوشت

7ـ سخن نه بر جايگاه ، اگر چه خوب باشد ، زشت نمايد .

8ـ مرد پارسي دست تنگ بود و وسعتي نداشت كه حال مرا مرمتي كند .

9ـ مرا مشاطه‌ي صبح و زينت بخش و رياحين و ازهار مي نامند .

10ـ چون رايت عشق آن جهان گير          شد چون مه ليلي آسمان گير

11ـ خرامان بشد سوي آب روان             چنان شده باز جويد روان


25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

2

ب) معني لغت (2 نمره)

معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد .

1ـ بنشاند چو ماه در يكي مهد

2ـ خدايي او راست در خورنده

غدر نكند و خيانت نينديشد

4ـ مساجد نزديك بود به دار الاماره

5ـ معلم مشوش بود .

6ـ به زبان تازي گفتم .

7ـ پرندگان از مواهب طبيعت برخوردار مي شوند .

زيب از بنفشه دارد و از ناز بوي ، بوي

 

3

پ) دانش هاي ادبي (3 نمره)

1ـ در جمله ي « نه هر كه به قامت مهتر به قيمت بهتر » چه آرايه‌اي به كار رفته است ؟

2ـ در ادبيات غرب به نمايشي كه تصوير ناكامي اشخاص برجسته است . . . . . مي‌گويند .

3ـ دو موضوع قالب چهار پاره را نام ببريد ؟

4ـ غزل اجتماعي در چه دوره‌اي در ايران رواج يافت ؟ يك شاعر از اين دوره نام ببريد .

5ـ دو ويژگي مهم شعر سهراب سپهري را بنويسيد ؟

6ـ پديدآورندگان اين آثار را بنويسيد .  الف) بحر در كوزه            ب) نواي كوهسار

7ـ در بيت زير « مشبه » و « مشبه به » را مشخص كنيد .

ز سم اسب مي چرخيد بر خاك         به سان گوي خون آلود ، سرها

25/0

‏25‏‏/‏0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

 

رديف

سؤالات

بارم

4

ت) درك مطلب (4 نمره)

ـ با توجه به شعر و متن زير به پرسش‌ها پاسخ دهيد :

الف) من تفنگم در مشت / كوله بارم بر پشت / بند پوتينم را محكم مي بندم / پسرم مي پرسد : / تو چرا مي جنگي ؟ / با تمام دل خود مي‌گويم : / تا چراغ از تو نگيرد دشمن .

1ـ « بند پوتينم را محكم بستن » كنايه از چيست ؟

2ـ منظور شاعر از « چراغ » چيست ؟

 ب) : بار اول كه پيرمرد را ديدم در كنگره ي نويسندگي بود كه خانه ي فرهنگ شوروي در تهران علم كرده بود ؛ ديگر شعرا كاري به كار او نداشتند . من هر كه شاعر نبودم و توي جماعت برخورده بودم . به همين طريق بود كه دست آخر با حقارت زندگي هامان اخت شد . هم چون مرواريد در دل صدف كج و كوله اي سال ها بسته ماند .

3ـ منظور نويسنده از « پيرمرد » كيست ؟

4ـ « علم كرده بود » يعني چه ؟

5ـ « توي جماعت بر خورده بودم » به چه معناست ؟

6ـ نويسنده ي اين متن كيست ؟

7ـ منظور نويسنده از جمله ي « هم چون مرواريد در دل صدف كج و كوله اي سال ها بسته ماند . » چيست ؟

8ـ در مصراع « چو رخت خويش بر بستم از اين خاك » ، « رخت بر بستن » كنايه از چيست ؟

 

5/0

5/0

 

 

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5

ث) خود آزمايي (4 نمره)

1ـ مصراع « زمانه بيامد نبودش توان » يعني چه ؟

2ـ منظور از « گل هايي كه در نسيم آزادي مي شكفند » چيست ؟

3ـ مفهوم مصراع « بناي زندگي بر آب مي ديد » را بنويسيد .

4ـ چرا عليرضا قزوه نام سفرنامه ي خود را « پرستو در قاف » گذاشته است ؟

5ـ در بيت زير منظور از « مرغ اسير » چيست ؟

ناله ي مرغ اسير اين همه بهر وطن است           مسلك مرغ گرفتار قفس ، هم چو من است

6ـ در بيت زير از نظر شاعر « ديده ور » چه كسي است ؟

ولي با من بگو آن ديده ور كيست / كه خاري ديد و احوال چمن گفت

7ـ منظور از « لباس مي پوشد تا خود بپوشد » چيست ؟

8ـ مصراع « رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم » ياد آور كدام داستان است ؟

 

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

6

ج) حفظ شعر (1 نمره)

جاهاي خالي را كامل كنيد .

1ـ فراش خزان ورق بيفشاند             . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2ـ در آن نوبت كه بندد دست . . . . . . . به پاي سرو كوهي دام / كرم يادآوري يا نه ، من از . . . . . . نمي كاهم

 

 

 

5/0

5/0

 

جمع نمرات :

20

باسمه‌تعالي

 

سوالات امتحان درس : ادبيات فارسي 1

مدت امتحان : 75دقيقه

 

رديف

سؤالات

الف

ابيات و عبارات زير را به نثر ساده برگردانيد :

 

1ـ جواني نكودار كه اين مرغ زيبا             نماند در اين خانه ي استخواني

2ـ قطره ي دانش كه بخشيدي ز پيش               متصل گردان به درياهاي خويش

3ـ نهان مي گشت روي روشن روز                 به زير دامن شب در سياهي

4ـ معلم مرغان را گويا مي كشيد ، خرگوش را چابك مي بست .

5ـ مردم بي هنر مادام بي سود باشند .

6ـ سبك تيغ تيز از ميان بر كشيد          بر شير بيدار دل بردريد .

7ـ گويد عدوي من / كاين شيوه ي دري تو چون دود مي رود .

8ـ درحال سي دينار فرستاد كه اين را به بهاي تن جامه بدهيد .

9ـ ياد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان          چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد

10ـ سمك و آتشك نگاه مي داشتند تا قطران بخفت .

11ـ بعد از يك سال عرض و عرض كشي مرا به اين آتش انداخت .

12ـ من لاله آزادم خود رويم و خود بويم .

ب

درك مطلب :

 

1ـ با توجه به اين ابيات ، پاسخ دهيد .

خدا آن ملتي را سروري داد             كه تقديرش به دست خويش بنوشت

به آن ملت سر و كاري ندارد            كه دهقانش براي ديگران كشت

الف) خداوند به كدام ملت سروي مي بخشد ؟

ب) مفهوم آيه شريفه ي « ان الله لايغير ما بقوم حتي يغير و اما بانفسهم » در كدام بيت ديده مي شود ؟

ج) چه مسئله اي باعث مي شود كه ملت ها مورد توجه خداوند قرار نگيرند ؟

د) پيام كلي شاعر در ابيات فوق چيست ؟

2ـ مفهوم كنايي « الهي هميشه نان سواره باشد و او پياده » چيست ؟

3ـ با توجه به اين بيت « آمد و آورد پيش خير فراز        گفت گوهر به گوهر آمد باز » بنويسيد كه :

الف) منظور از گوهر اول و گوهر دوم چيست ؟

ب) بيت ياد آور كدام قسمت از داستان خيروشر است ؟

4ـ اين بيت در توصيف چيست ؟

سوزنده چراغشم در گوشه ي اين مأمن          پروانه بسي دارم سرگشته به پيراهن

ج

واژگان مشخص شده را معني كنيد :

 

مشاطه  نمي خواهد زيبايي رخسارم

2ـ زا اشك ويران كنش آن خانه كه بيت الحزن است .

مقبل آن كز خداي گيرد پشت .

رديف

سؤالات

ج

4ـ دست معلم از وقب حيوان روان شد .

5ـ رستم براي شكار به نخجيرگاهي نزديك مرز توران رفت .

6ـ هنر اسلامي ملجئي پاك تر از مسجد نداشت .

7ـ پيرمرد شند غازي از وزارت فرهنگ مي گرفت .

8ـ به شدتي كه از روزگار پيش آيد نبايد ناليد .

د

دانش هاي ادبي :

1ـ صاحبان اين آثار را بنويسيد :

با كاروان حله                                پرستو در قاف                             اتاق آبي

2ـ محمد ابراهيم صفا ، اهل كدام كشور است ؟

3ـ بخش عمده ي ادبيات ما را كدام نوع ادبي تشكيل مي دهد ؟

4ـ در اين مصراع « از جاي چو مار حلقه بر جست » كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود ؟

5ـ قالب شعري مثنوي را تعريف كنيد .

6ـ با استفاده از واژه ي « ابر » عبارتي بنويسيد كه آرايه ي تشخيص بوجود آيد ؟

هـ

خود آزمايي :

 

1ـ مصراع دوم بيت زير ياد آور كدام داستان است ؟

آزاده و سرمستم ، خود كرده به هامونم          رانده است جنون عشق از شهر به افسونم

2ـ محبوب ترين نوع ادبي در ميان ملت ها كدام است ؟ نمونه اي مثال بزنيد .

3ـ معادل امروزي اين تركيبات چيست ؟

شوخ از خود باز كردن                رقعه نوشتن

4ـ دو شاعر يا نويسنده تاجيك نام ببريد .

5ـ عبارت « مي خواهم بحر را در كوزه بريزم » يادآور كدام بيت مولانا است ؟

6ـ در صدر اسلام از مسجد چه استفاده هايي مي شد ؟

7ـ معروف ترين سراينده ي داستان هاي بزمي فارسي چه كسي است ؟ اثري از او نام ببريد ؟

8ـ محوري ترين پيام درس « در امواج سند » چيست ؟

 

جمع نمرات : 20

باسمه‌تعالي

 

سوالات امتحان درس : ادبيات فارسي 1

مدت امتحان : 80 دقيقه

 

رديف

سؤالات

الف

ابيات و عبارات زير را به نثر روان برگردانيد :

 

1ـ از جاي چو مار حلقه بر جست              در حلقه ي زلف كعبه زد دست

2ـ ميان موج مي رقصيد در آب             ز امواج گران كوه از پي كوه

3ـ به پاس هر وجب خاكي از اين ملك          چه بسيار است آن سرها كه رفته

4ـ مبر طاعت نفس شهوت پرست           كه هر ساعتش قبله اي ديگر است

5ـ معلم مرغان را گويا مي كشيد ، خرگوش را چابك مي بست .

6ـ او خلف صدق نياكان هنرور خود بود .

7ـ مسلك مرغ گرفتار قفس همچو من است .

8ـ بيستون بر سر راه است مبادا ز شيرين             خبري گفته و غمگين دل فرهاد كنيد

9ـ همانا او را تصور شود كه مرا در فضل مرتبه اي است زيادت ، تا چون بر رقعه ي من اطلاع يابد قياس كند كه مرا اهليت چيست ؟

ب

واژه هاي مشخص شده را معني كنيد :

 

خورجينكي بود كه كتاب در آن مي نهادم .

2ـ مشروطه يعني آسايش رعيت

3ـ چو كشتي با پاد در رود افكند

4ـ هنر معماري مفهوم انتزاعي را با هدف انتفاعي در هم آميخت

5ـ دست معلم از وقب حيوان روان شد . فك زيرين را پيموده در آخر ماند .

6ـ مردم بي هنر مادام بي سود باشد .

ج

درك مطلب :

 

1ـ با توجه به ابيات داده شده به پرسش ها پاسخ دهيد .

1ـ نهان مي گشت روي روشن روز                  به زيردامن شب در سياهي

2ـ در آن تاريك شب مي گشت پنهان              فروغ خرگه خوارزمشاهي

3ـ اگر امشب زنان و كودكان را                     ز بيم نام بد در آب ريزم

4ـ چو فردا جنگ بر كامم نگرديد                  توانم كز ره دريا گريزم

الف) بيت اول چه زماني از شبانه روز را نشان مي دهد ؟

ب) چگونه فروغ خرگه خوارزمشاهي در تاريكي شب ناپديد مي شد ؟

ج) چرا خوارزمشاه زنان و كودكان را به رودخانه مي سپرد ؟

د) چون جنگ بر كام خوارزمشاه نگرديد او چه كرد ؟

2ـ با توجه به بيت « از آن اين داستان گفتم كه امروز            بداني و قدر و برهيچش نبازي » بنويسيد كه :

الف) منظور شاعر از « ش » در هيچش چيست ؟

ب) مخاطب شاعر چه كساني هستند ؟

رديف

سؤالات

 

د

دانش هاي ادبي :

 

1ـ كتاب قاموس نامه از كيست ؟ چند باب دارد ؟ قرن تأليف آن را بنويسيد .

 

2ـ آرايه هاي بيت زير را بنويسيد .

باد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان                چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد

 

3ـ واژه ي گل را در يك عبارت به گونه اي به كار بريد كه آرايه ي تشخيص بوجود آيد .

 

4ـ درون مايه ي شعر بهار چيست ؟

 

5ـ علي اكبر دهخدا مقالات سياسي خود را با چه عنوان و امضايي انتشار مي داد ؟

 

د

خود آزمايي :

 

1ـ از نظر محتوا و مضمون در شعر دوره ي مشروطه چه تحولي رخ داد ؟

مباحث اجتماعي رواني گاه بسيار به هم پيوند مي خورند .

 

2ـ كتاب اتاق آبي از چه كسي است ؟

 

3ـ با توجه به بيت « به گفت اندر اين نامه » حرفي است مبهم          كه معطيش جز وقت پيري نداني » بنويسيد كه منظور از « اين نامه » چيست ؟

 

4ـ در غزل اجتماعي به چه مسائلي مي پردازند ؟

 

5ـ بخش عمده ي ادبيات ما را كدام نوع ادبي تشكيل مي دهد ؟

 

6ـ معروف ترين سراينده ي داستان هاي بزمي در ادب فارسي كيست ؟ اثري از او نام ببريد ؟

 

7ـ منظور از لباس انسان پرچم كشور وجود اوست » چيست ؟

 

8ـ حسب حال نويسي و زندگي نامه نويسي چه فرقي با يكديگر دارند ؟

 

9ـ معادل امروزي اين تركيبات را بنويسيد .

الف) برنشين

ب) در رويم

 

 

جمع نمرات : 20

 

 





 

 

 

 

به نام خداوند لوح و قلم              حقیقت نگار وجود و عدم

 

آزمون زبان فارسی 2  پیش دانشگاهی کلّیه ی رشته ها  3 / 3  85 /   مدت :  70 دقیقه  دبیر کریمی

 

             نام و نام خانوادگی:                                                        

 

الف )- خود آزمایی و درک مطلب :    ( 8نمره )

1- با توجه به متن زیر پاسخ دهید :

در کویر بیرون از دیوار خانه ،پشت حصار ده ،دیگر هیچ نیست ، صحرای بی کرانه ی عدم است ، راه تنها به سوی آسمان باز است.این نخلستان خاموشی که هر گاه مشت خونین وبی تاب قلبم را در زیر باران های غیبی سکوتش می گیرم و نگاه های اسیر م را در این مزرع سبز آن دوست شاعرم رها می کنم ،ناله های گریه آلود آن روح دردمند و تنها را می شنوم  .

 

 

1-1- نویسنده کدام یک از عناصر طبیعی کویر را وصف می کند ؟

 

 

 

1-2- نمونه ای از تلمیح و تشبیه در متن بیابید .

 

 

 

1-3- مرجع ضمیر  « ش » در سکوتش کدام کلمه است ؟

 

 

 

1-4- منظور از آن روح دردمند و تنها کیست ؟

 

                                               

 

1- 5- دراین عبارت چند مضاف الیه  وجود دارد ؟ دو مورد آن را  مشخص کنید . «  در کویر بیرون از دیوار خانه ،پشت حصار ده ،دیگر هیچ نیست، صحرای بی کرانه عدم است  »

 

 

 

2- وجه تسمیه ی   مشهد را بنویسید 

 

 

 

3- به چه نوع قصه هایی افسانه های تمثیلی ( فابل ) گفته می شود ؟

 

 

 

4- ارزش ادبی کتاب  « پله پله تا ملاقات خدا » در چیست ؟

 

 

 

5- منظور مولانا را از این تمثیل بنویسید :

 

 « مرغ چون از زمین بالا پرد اگرچه به آسمان نرسد ، این قدر هست که از دام دور باشد » .

 

 

6- با توجه به این مصرع ها « این گلیم تیره بختی هاست / خیس خون داغ سهراب و سیاوش ها

                                                                                               / روکش تابوت تختی هاست »

 

بنویسید که : الف )- شاعر بین سهراب و سیاوش و تختی چه شباهتی جسته است ؟

 

                 ب )-  چرا شاعر شعرش را گلیم تیره بختی ها می داند ؟

 

 

7- مناسب ترین شکل ترجمه چگونه است ؟

 

 

8- نقش واژه های مشخص شده را بنویسید :      قصه بی شک راست می گوید/ می توانست او اگر می خواست ...

 

 

9-عبارت «  کارها را به هم در می آمیزید»  یعنی چه ؟                                                                                         

 

10- این عبارت کدام ویژگی کلام سعدی را نشان می دهد ؟ «  سخنش به همه شبیه است وبه هیچ کس شبیه

 

   نیست . »

 

11-  نوع توصیف را در عبارت زیر مشخص کنید :

 

« چون از آن جا گذشتیم به صحرایی رسیدیم که همه نرگس بود، شکفته ،چنان که تمامت آن صحرا سپید می نمود از بسیاری نرگس ها  »  

 

 

12- مفهوم عبارت مشخص شده را بنویسید :       بی خویشتن نشسته بود خواجه وار وپای بگرد کرده

 

 

 

ب ) – معنی و مفهوم شعر و نثر :( 4نمره )

 

1- تو مشت درشت روزگاری                        از گردش قرن ها پس افکند

2- ابر بهاری زدور اسب برانگیخته                 وز سم اسب سیاه لوء لوء تر ریخته

3- من نمازم را وقتی می خوانم / که اذانش را باد گفته باشد،  سر گل دسته ی سرو

4- بعد از این دانشمندی را بمان ،بینش مندی را پیش گیر

5- نازک آرای تن ساق گلی / که به جانش کشتم وبه جان دادمش آب / ای دریغا به برم می شکند

6- شیر مرد عرصه ی ناورد های هول / تهمتن گرد سجستانی / طعمه دام و دهان خان هشتم بود

7- مرا نصیب غم آمد به شادی همه عالم           چرا که از همه عالم محبت تو گزیدم

8- خاله ام با همه تمکنی که داشت به زندگی درویشانه ای قناعت کرده بود

 

ج ) – دانش های ادبی و تاریخ ادبیات  2نمره                                                    

1- نام نویسندگان این آثار را بنویسید :              1 - شرح زندگانی من ...                 2- جامع التمثیل ..

 

2- منتقدان ادبی مهرداد اوستا را از پیشاهنگان کدام سبک می دانند ؟

 

 

3- دوره ی نخست عصر نیما چه ویژگی دارد ؟

 

 

4- در عبارت شعری : « مرد نقال آن صدایش گرم / نایش گرم ...» کدام آرایه ادبی شاخص است ؟

 

 

 

د )- حفظ شعر  ( 1نمره  )

 از سه مورد زیر، دو مورد را به دلخواه  کامل کنید :

                             1- دست ها می سایم /   ...           /    بر عبث می پایم/  ...

                2- وفا نکردی و کردم ،جفا ندیدی و دیدم      / ...   ...

               3- بلبلکان با نشاط ،   ...            با خروش     /          در دهن لاله    ...     در دهن نحل نوش

 

 

باسمه تعالی

سوالات هماهنگ دوره ی پیش دانشگاهی 1384

 

   درس:       ادبیات فارسی ۲                  رشته :    علوم انسانی                      مدت:۸۰دقیقه

الف )درک مطلب وخودآزمایی     10نمره

*با توجه به ابیات زیر پاسخ دهید:

هان ای دل عبرت بین از دیده عبر کن هان            ایوان مداین را آیینه ی عبرت دان

یک ره زلب دجله منــــزل به مداین کن                 وز دیده دوم دجله بر خاک مداین ران

خود دجله چنان گرید صد دجله ی خون گویی         کز گرمی خونابش آتش جکد از مژگان

بینی که لب دجله چون کف به دهان آرد                گویی زتف آهش لب آبله زد چندان

از آتش حسرت بین گریان جگر دجله                  خود آب شنید ست کاتش کندش بریان؟

1-1-          یکی از معانی عبر جاری شدن اشک است .شاعر در بیت اول چه بهر هی شاعرانه ای از این کلمه و کلمه دیده برده است ؟

1-2-          دجله در مصراع اول و دوم بیت دوم ،هر کدام در چه معنا و مفهومی به کار رفته است ؟

1-3-          منظور از « کف به دهان آوردن دجله» چیست؟

1-4-          آرایه تشخیص را در بیت سوم بیابید.

1-5-          در بیت آخر حسرت به چه چیزی تشبیه شده است؟وچه تاثیری در رود دجله داشته است ؟

                  ************************************

6- نهاد ومفعول را در مصراع زیر تعیین کنید.

                   تمام چهارده سالکی اش را در کفن پیچیدم

7-حضور معشوق در حرم و دیر ،کعبه و کلیسا وبا مومن و ترسا ،نشان دهنده ی کدام دیدگاه عرفانی است ؟

8-مفهوم کنایی«کلاه از سر کودک عقل می افتد»چیست؟

9- مخاطبان شعر رسمی بیشتر چه کسانی هستند ؟

10-«قبض »در اصطلاح عرفا یعنی چه ؟

11-خورشید در مصراع دوم بیت زیر «استعاره »از چیست ؟

            روزی که در جام شفق مل کرد خورشید          بر خشک چوب نیزه ها گل کرد خورشید

12-وا سوخت به چه نوع شعری گفته می شود ؟

13-بنای طنز عمدتاً بر چیست ؟و هدف نهایی آن کدام است ؟

14-مفهوم کنایی «زنجیر خاییدن »چیست ؟

15-اشعار انتقادی - اجتماعی بیشتر در چه دوره ای از تاریخ ایران رواج یافت ؟

16مقصود از عبارت «بهره خویش از جوانی به حسب طاقت بردار» چیست ؟

17-معنی کلماتی که زیر آن ها خط کشیده شده را بنویسید .

 ای ملک امروز تماشای شکارت چگونه بود

هر که عاشق تر بود بر بانگ آب                او کلوخ زفت تر کند از حجاب

18-مفهوم کنایی « دست کسی را در حنا گذاشتن » چیست ؟

19-در مصراع «کریمان را به دست اندر درم نیست »واژه کریمان چه نقشی دارد ؟

20-مفهوم بیت زیر وصف حال چه کسانی است ؟

  مور گرد آورد به تابستان          تا فراغت بود زمستانش

____________________________________________________________________

ب)بیان معنی و مفهوم شعر و نثر     6 نمره 

1- خلد گر به پا خاری آســــــان برآید                   چه سازم به خاری که بر دل نشیند

2- عشق ،بی چار مــــــــیخ تن باشد                       مرغ دانــــــــا قفس شـــــــکن باشد

3-حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج               فکر معقول بفرما گل بی خار کجاست ؟

4-در برگ ریز باغ زهرا برگ کردیم                   زنجیر خاییدیم صبر مرگ کردیـــــــم

5-بر آمد قیر گون ابری زروی نیلگون دریا          چو رای عاشقان گردان چو طبع بی دلان شیدا

6-ای عزیز ،به خدا رسیدن فرض است ولابد هرچه به واسطه ی آن به خدا رسند فر ض باشد .

7- با عشق کی توانم کوشید ؟

8 – کاش آن قد شاعر وقادر بودم که یک حزب قرآن تلاوت کنم

                     **********************************

ج)سبک شناسی و تاریخ ادبیات   3نمره

 

1- شاعر «منظومه حیدر بابا» چه نام دارد؟

2-قابوسنامه در چند باب نوشته شده است ؟

3- فرخی سیستانی از شاعران مشهور چه سبکی است ؟

4-پدر داستان نویسی جدید فارسی کیست ؟

5- مختصات زبانی ادبیات مشروطه را بنویسید .

6- نام نویسندگان این آثار را بنویسید :   بینوایان    -------   تمهیدات

 

           ***********************************

 د) حفظ شعر 1نمره

1- مصراع دوم این بیت را بنویسید :

         باصد هزار جلوه برون آمدی که من        ...        ...         ...

2- کلمات جا افتاده را به ترتیب بنویسید .

آی آدم ها که بر ....نشسته،شاد وخندانید /یک نفر در آب دارد می سپارد جان

یک نفر داردکه دست وپای ......می زند           

ای نــــــــــام تو بهــــــــــترین سر آغاز

 

  آزمون زبان فارسی سال سوم ریاضی    /  /         اسفند ماه 84     /    کریمی  

                                            مدت :   45دقیقه  /  نام و نام خانوادگی :

 

 

1-  کدام کلمه در عبارت « رستم از هیچ کوششی فرو گذار نمی کند تا بلکه کار اسفند یار با مسالمت خاتمه پذیرد » هسته گروه اسمی نیست

                                          1- کار       2- رستم                3- اسفند یار                 4- کوشش

2- کدام گزینه در باره ی این جمله درست نیست ؟  « هر چهار تخته فرش دستی تاجر را خریدم »  

1- سه وابسته ی پیشین وسه وابسته ی پسین                  2- دو صفت پیشین ویک صفت پسین

3-یک  مضاف الیه ویک ممیز                                  4- یک هسته ویک صفت نسبی

3-در گروه های اسمی زیر چند صفت بیانی وجود دار د؟

قامت کوتاه  / اطاق روشن / آن داستان / مرد رونده /  کدام خیابان  /   کودک خندان / انسان شنوا  / چند کودک  /  چهار صفحه / در   گشوده/کتاب خواندنی  /  اندیشه ی آسمانی / فلان آدم /  بهترین استعداد ها

                                                   1- شش         2- هفت           3- هشت                4- یازده

4-در کدام گزینه واژه ی  «  برادرم  »   نقش اصلی ندارد ؟

1- هر روز برادرم به منزل او می رفت                      2- میر زا رضا کلهر برادرم را دوست داشت

3- وی به برادرم خط نستعلیق می آموخت                     4- رضا برادرم نزد میرزا ی کلهر مشق می کرد

5- به جز گزینه ... بقیه ی گزینه ها ممیز دارند .

 1- یک طاق گنبدی بازار اراک باز سازی شد                2- گزین کرد یک چوبه تیر خدنگ

  3-  ده تا خود کار از مغازه ه خریدم                             4- سه توپ پارچه خریدیم

6- نمودار کدام گروه اسمی با گروه  های دیگر متفاوت است ؟

        1- یک تن گندم خوب             2- دو کشور قدرتمند جهان           3- چهار متر پارچه ی سفید       4- سه اصله درخت

7- در کدام گزینه وابسته ی وابسته در نقش مضاف الیه دیده می شود ؟

        1- پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد                2- بندگان گنهکار پریشان روزگار  

        3- باران رحمت بی حسابش همه را رسیده                   4- تخم خر مایی به تربیتش نخل باسق گشته

8- بین واژه های  « کاشتن و سیر» چه رابطه ای بر قرار است ؟

         1- ترا دف               2- تضاد               3 -   تناسب             4- تضمن         

9- در عبارت زیر چند مفهوم کنایی استفاده شده است ؟

«  زنم گفت : همسایه مان یک سال پیش آه نداشت که با ناله سودا کند ،داخل آدم شده و برو بیایی پیدا کرده ،کاش کلاه تو هم یک  خرده   پشم داشت »          1- یک                    2- دو              

                                                           3- سه                             4- چهار

10 -  عبارت » دیروز لباس به فاطمه می آمد » براساس رابطه ی ....  جمله ی  معنی داری شده است /

        1- ترا دف              2- همنشینی            3- تضمن              4- تناسب

سوال هـــــــــــــــــــای تشریحی

1- واژه هاي زیرچه معنايي دارند و چگونه ساخته شده اند ؟       

       نزاجا                                                            ساف

2- بدل و معطوف را در عبارت زير مشخص كنيد .

هر كه با شعر كهن و نو آشنايي داشته باشد ، يقين دارد كه نيما يوشيج ، سراينده ي افسانه ، فرزند معنوي نياكان سخن پرداز ماست .

 

3-نام وابسته هاي وابسته را در گروه هاي اسمي زير بنويسيد :

هواي نسبتاً خوب         رنگ سبز زيتوني

4  -   فعل « بريد » در دو جمله زير داراي چه معاني و مفاهيمي است ؟

الف) كارد دستم را بريد .                  ب) از دوستم بريدم

5- متمم اسم و وابسته ي وابسته ي جمله ي زير را بيابيد و نوع وابسته ي وابسته را بنويسيد .

          گروهي از علماي علم اخلاق ، تعبيرهاي زيبا و مناسبي براي تربيت دارند .

 

6 - مضاف اليهّ مضاف اليه را در يك گروه اسمي بياوريد و نمودار آن را رسم كنيد .

 

7- شاخص در جمله ي : « دكتر جوادي دكتر خوبي است » كدام واژه است؟

8- اساسي ترين شيوه ي طنز چيست ؟

9- اصطلاح « فاصله » و « نيم فاصله » را با یک مثال توضیح دهید .

10- دو راه از راه های طنز پردازی را بنویسید :

 

11- با این دو واژه جمله بسازید ونوع  متمم را مشخص کنید .

     نیاز   :                                                                           انتقاد :

12- کلمات زیر را یک بار در معنی حقیقی ویک بار در معنی مجازی به کار ببرید .

  قلم :                                                 کاسه :

13- با واژه ی زیر  یک تشبیه ویک استعاره بسازید.

مهتاب:

                                                                                         ملحوظ به عین عنایت حق باشید.

زبان فارسي 3

اي نام تو بهترين سر آغاز                   بي نام تو نامه کي کنم باز

   آزمون زبان فارسي 3               رشته ي تجربي – رياضي   

نام و نام خانوادگي :        مدت 80 دقيقه            

طراحان سوال :      تاريخ امتحان : 19/10/84

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

الف) زبان شناسي 4 نمره

 

1- قواعدي که به ما کمک مي کند تا بتوانيم از ترکيب تکواژها يا واژه هاي مناسب ، گروه هاي مناسبي بسازيم چه ناميده مي شود ؟     ( 5/0)

 

2- آهنگ هر يک از جمله هاي زير چگونه است ؟    (5/0)

       الف) هيچ مي داني چرا چون موج / در گريز از خويشتن پيوسته مي کاهم ؟

        ب) چنين شتابان به کجا مي رويد ؟

3- با الگوي هجايي زير يک تکواژ بسازيد .     (5/0)

      صامت + مصوّت + صامت + صامت

4- . . . . . . . . . .. يکي از واحدهاي معنادار زبان است که از يک يا چند تکواژ ساخته مي شود و مفهومي مستقل دارد . (5/0)

5- جايگاه درنگ ميان واژه اي را در اين عبارت مشخص کنيد .   (5/0)

                                    این جا آشپزخانه ندارد .

 

6- آيا ساختن اين تکواژها امکان پذير است ؟ چرا ؟    (5/0)

   

                         ( پچش – چشمش )

 

7- منظور از واحدهاي زبر زنجيري زبان چيست ؟ توضيح دهيد .    (5/0)

 

8- تغيير تکيه روي کدام واژه سبب تغيير معنايي عبارت زير مي شود ؟        (5/0)

       «ولي دانش آموز بايد به جزئيات هر درس توجّه کند تا به نتيجه برسد »

 

 

ب) دستور 8 نمره

 

1-  هسته ي گروه اسمي « اين دو کتاب درسي سال سوم » را بيابيد و تعداد واج هاي آن را بنويسيد .   (5/0)

 

2- هر يک از واژه هاي « اين پرسش ها » و « مي نويسند »چند تکواژ دارند ؟  (5/0)

 

3- جمله ي زير را به کمک گذرا کردن فعل ( با رعايت زمان ) به جمله چهار جزئي با مفعول و متمم تبديل کنيد . (1)( شخص فعل اختياري است )                                او از تنهايي رهيد .

 

4- فعل کدام عبارت درست است ؟ دليل خود را توضيح دهيد . (5/0)

      الف) دسته ي عزاداران حسيني از مسجد حرکت کردند .

        ب) هر کسي حرفي زد .

5- اگر تنها اجزاء اصلي جمله را در نظر بگيريم يک جمله ساده حد اقل و حد اکثر چند جزء دارد ؟   (5/0)

 

6- از مصدر « بستن » دوم شخص مفرد ماضي استمراري و مضارع اخباري بسازيد .   (5/0)

 

7- در جمله زیر کدام واژه معادل « است » محسوب مي شود :

« زندگي يعني شب نو ، روز نو ، انديشه ي نو . » (5/0)

8- با توجه به جمله ي زير ، به سؤال ها پاسخ دهيد .   ( 2 )                او چشم هايش را آهسته باز کرد و گفت : « عاقبت اين نور مرا کور خواهد کرد. »

       الف) يک نهاد ، يک مفعول و يک مسند معين نماييد .

 

        ب) فعل جمله ي اول را مجهول کنيد .

 

        ج) وجه و زمان فعل جمله ي آخر را بنويسيد .

 

9- تفاوت معنايي فعل « گرفت » را در دو جمله ي زير نشان دهيد و سپس مشخص نماييد که هر جمله با توجه به اين فعل ها چند جزئي است ؟    ( 1 )

      الف) پليس مجرم را گرفت .

 

       ب) هنگام دويدن ، ناگهان عضلات پايم گرفت .

 

10- اگر در ساختمان جمله هاي 2 جزئي استثنايي ، فعل به کار رود چه جمله هايي به دست خواهد آمد ؟ مثال بزنيد .   (5/0)

 

11- در عبارت زير ، چه بخشي از جمله حذف شده و به چه قرينه اي ؟   (5/0)

 

       نه هر که به قامت مهتر ، به قيمت بهتر .

 

ج) نگارش 5 نمره

 

1- عبارت هاي زير را ويرايش کنيد .     ( ‌1 )

 

      الف) سارق را دستگير و به زندان بردند .             

 

       ب) يک افسر حفاظت دشمن يک گلوله در کرد و کلّه ي يکي از مخالفان را زد .

 

2- عام ترين و رايج ترين راه تشريح چيست ؟     (5/0)

 

3- بيت زير را با جابه جايي مختصري به نثر معيار برگردانيد . (5/0)

       اگر هوشمندي به معني گراي               که معني بماند نه صورت به جاي

 

4- در باز نويسي يک مطلب به چه نکاتي بايد توجه کرد ؟ ( 2 مورد )      (5/0)

 

5- يک بند در مورد « شب کوير » بنويسيد .                ( 1 )

 

6- مقاله ها از نظر شيوه ي نوشتن به چند گونه تقسيم مي شوند ؟ يک مورد را نام ببريد .   ( 5/0)

 

7- روش هاي گردآوري اطلاعات را براي نوشتن زندگي نامه بنويسيد . ( 4 مورد )     ( 1 نمره )

 

 

د) املا و بياموزيم 3 نمره

 

1- شکل درست همزه « ء  » را در کلمه هاي زير بنويسيد .   ( 5/0)

 

      اشم / ء / زاز

      ملج / ء /

2- صامت هاي ميانجي اين واژه ها را بنويسيد .  ( 5/0)

 سبزيجات – دانشجويان

 

3- تفاوت آوايي و املايي « سنبل و خواب » را مشخص کنيد و توضيح دهيد . ( 5/0)

 

4- عبارت زير به شيوه ي بلاغي است يا عادي ؟ چرا ؟   ( 5/0)

 

      به کجای این شب تیره / بياويزم قباي ژنده ي خويش را

 

5- در کدام يک از واژه هاي زير « ان » نشانه ي جمع است ؟  (5/0)

       گیلان – سپاهان – بيگانگان – کندوان – نياکان

 

6- املاي صحيح کلمات نادرست جمله هاي زير را بنويسيد .   (5/0)

 

      الف) همه ي بچه ها به او احسن گفتند .

        ب) مس سرو پا از اعمال وضو است .

                         

                                                  روزگارتان تا مرز روشن خورشيد

                                                         آفتابي باد.

        

باسمه‌تعالي

 

سوالات امتحان نهايي درس :

ادبيات فارسي تخصصي

رشته :

ادبيات و علوم انساني ، معارف اسلامي

ساعت شروع : 8 صبح

مدت امتحان : 80 دقيقه

سال سوم آموزش متوسطه

تاريخ امتحان : 05/03/1384

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر كشور در نوبت دوم (خرداد ماه) سال 1384

اداره كل سنجش و ارزشيابي تحصيلي

 

 

سؤالات

بارم

1

الف : معني و مفهوم شعر و نثر ( 6 نمره )

ابيات و عبارات زير را به نثر روان برگردانيد .

1ـ امكان ندارد احدي بتواند قلمش را بزند .

25/0

2ـ انسان كامل عالم را راست كند .

25/0

3ـ بازرگان حمال را قراضه اي بداد .

25/0

4ـ كتابي بود در ماترك پدرم .

25/0

5ـ چون داد عادلان به جهان در ،               بقا نکرد  بيداد ظالمان شما نيز بگذرد

5/0

6ـ سخن ها ناخوش ز من دور دار                به بدها دل ديو رنجور دار

5/0

7ـ تو نيز اگر تواني ، سر خويش گير و راه مجانبت پيش .

5/0

8ـ چون دمنه بديد كه شير در تقريب گاو چه ترحيب مي نمايد ، خواب و قرار وي بشد .

75/0

9ـ به اعضا پشه اي همچند پيل است            در اسما قطره اي مانند نيل است

75/0

10ـ از روي خاك سر به ميان سما كشيد         آن خنگِ باد پايِ گسسته عنان برف

1

11ـ اين مرد از كرانه بجستي و فرصتي جستي و تضريب كردي و المي بزرگ بدين چاكر رسانيدي .

1

2

ب : لغت ( 2 نمره )

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد .

1ـ از او دور شد دانش و فرهي .            

 

2ـ شخص ، آزاد مردان را اصطناع كند .

 

3ـ نتوانستند نزديك آتش شدن از تبش

 

4ـ خدايت ثنا گفت و تبجيل كرد .

 

5ـ يكي نيز بگرفت خنياگري را .

 

6ـ چرا در ترقيم اين صفحات از عقلا دلالت نخواستي ؟

 

7ـ كه ما وي را اندر ورد نماز چنان همي بينيم .

 

8ـ جرگه ي شكارگاه مرال است .

 

3

پ: خود آزمايي ( 4 نمره )1ـ در مصراع « نهد زرين قدح در صحن بستان » منظور از « قدح زرين » را بنويسيد .

5/0

2ـ منظور از عبارت « خام دست خامه به دست » چيست ؟

5/0

3ـ مقصود مولانا از بيت « قافيه انديشم و دلدار من / گويم منديش جز ديدار من » چيست ؟

5/0

4ـ در بيت زير مقصود شاعر را از « دريا » و « شبنم » بنويسيد .

چون به دريا مي تواني راه يافت              سوي يك شبنم چرا بايد شتافت ؟

5/0

 

5ـ با توجه به بيت زير ، چرا شاعر گل ها را رنگ پريده توصيف مي كند ؟

به تماشاي غنچه هاي شهيد                 گل به رنگ پريده مي آيد

5/0

6ـ در بيت « به يك كرامت آبي نگاه دوخته ايد / كدام پنجره اين گونه باز سوي خداست » ، « كرامت آبي » در چه مفهومي به كار رفته است ؟

5/0

7ـ مفهوم عبارت « سنگ سراچه ي دل به الماس آب ديده مي سفتم » چه مي باشد ؟

5/0

8ـ معناي كنايي « بر باد نشاندن » را با توجه به عبارت زير بنويسيد .

چون دمنه از اغراي شير بپرداخت ، خواست كه گاو را ببيند و او را هم بر باد نشاند .

5/0

4

ت : دانش هاي ادبي ( 3 نمره )

1ـ كتاب « لطايف الطوايف » از كيست ؟

25/0

2ـ « مجموعه سروده هاي عاشورايي » سيد حسن حسيني چه نام دارد ؟

25/0

3ـ نام ديگر كتاب « تاريخ بيهقي » چيست ؟

25/0

4ـ يكي از آثار منثور « شيخ محمود شبستري » را بنويسيد .

25/0

5ـ معاني مختلف ايهام لطيف به كار رفته در بيت زير را بنويسيد .

نه همين مي رمد آن نو گل خندان از من                     مي كشد خار در اين باديه دامان از من

5/0

6ـ هر يك از آثار زير جزء كدام دسته از انواع نثر فارسي هستند ؟

الف) قصص الانبيا             ب) حبيب السير

5/0

7ـ در عالم هنر و ادب سخن نمادين به چگونه بياني گفته مي شود ؟

5/0

8ـ در بيت زير « مشبه » و « مشبه به » را مشخص نماييد .

بر گل سرخ از نم اوفتاد لالي                                  هم چو عرق بر عذار شاهد غضبان

5/0

5

ث : درك مطلب ( 4 نمره )

1ـ با توجه به متن زير به پرسش ها پاسخ دهيد .

چون حسنك بيامد ، خواجه بر پاي خاست ؛ چون او اين مكرمت بكرد ، همه بر پاي خاستند . بوسهل زوزني بر خشم خود طاقت نداشت ؛ برخاست نه تمام و بر خويشتن مي ژكيد . خواجه احمد او را گفت :

« در همه كارها ناتمامي » وي نيك از جاي بشد .

الف) علت عصبانيت « بوسهل » چه بود ؟

ب) با توجه به عبارت بالا « بر خويشتن مي ژكيد » يعني چه ؟

 

 

 

 

5/0

5/0

 

 

باسمه‌تعالي

 

سوالات امتحان نهايي درس : ادبيات فارسي (3)

رشته : علوم تجربي ، رياضي فيزيك

ساعت شروع : 8 صبح

مدت امتحان : 80 دقيقه

سال سوم آموزش متوسطه

تاريخ امتحان : 05/03/1384

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر كشور در نوبت دوم (خرداد ماه) سال 1384

اداره كل سنجش و ارزشيابي تحصيلي

 

 

سؤالات

بارم

 

الف : معني و مفهوم شعر و نثر ( 6 نمره )

بيت ها و عبارت هاي زير را به نثر روان برگردانيد .

1ـ از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد .

25/0

 

 

2ـ اهمال جانب من جايز نشمردي .

25/0

3ـ به باد افره اين گناهم مگير .

25/0

4ـ سر رشته ي امور از دستمون رفت .

25/0

5ـ خسوف هاي كژخيم شكوهش را به ستيز بر مي خيزند .

5/0

6ـ جان گدازي اگر به آتش عشق                                               عشق را كيمياي جان بيني

5/0

7ـ به قهر يك قبضه ي خاك از روي جمله ي زمين برگرفت .

5/0

8ـ زرين قبا ، زره زن از ابر سحرگهي             كان جا چو پيكِ بسته قبا مي فرستمت

75/0

9ـ بونصر را بگوي امروز درستم و در اين دو سه روز ، بار داده آيد كه علت و تب تمامي زايل شد .

75/0

10ـ پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد .

1

11ـ هر كه شدت حلقه ي در زود برد حلقه ي زر       

                                                   خاصه كه در باز كني محرم دروازه شود

1

 

ب : معني لغت ( 2 نمره )

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد .

1ـ طي دو سه لمحه همه چيز به خاكستر تبديل شد .              

 

2ـ رستم به الحاح  از شاهزاده مي خواهد .

 

3ـ از هر كران بانگ رحيل آيد به گوشم

 

4ـ خرد را مكن با دل اندر مغاك

 

5ـ زاغي بر درختي گشن  خانه داشت .

 

6ـ پيرمرد با مباهات  به تصديقم مي نگريست .

 

7ـ چون كه موسي اين عتاب از حق شنيد .

 

8ـ رخت خود از باغ به راغي كشيد .

 

 

پ: خود آزمايي ( 4 نمره )

1ـ در بيت زير به كدام اعتقاد عاميانه اشاره شده است ؟

دوباره پلك دلم مي پرد ، نشانه ي چيست ؟

          شنيده ام كه مي آيد كسي به مهماني

5/0

2ـ منظور از عبارت « مرا نيز از عهده ي لوازم رياست بيرون بايد آمد و مواجب سعادت را به ادا رسانيد . » چيست ؟

5/0

3ـ با توجه به بيت زير چرا شاعر « دل هاي شكسته » را خوش آهنگ تر مي داند ؟

بشكن دل بي نواي ما را اي عشق         

                           اين ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

5/0

4ـ مفهوم « غماز بودن خاك » در بيت زير چيست ؟ 

آب چه دانست كه او گوهر گوينده شود ؟        

                              خاك چه دانست كه او غمزه ي غمازه شود ؟

5/0

 

5ـ در شعر زير « تاگور » به چگونه انسان هايي اشاره دارد ؟

آنان كه فانوسشان را / بر پشت مي برند ، / سايه هاشان پيش پايشان مي افتد !

5/0

6ـ با توجه به شعر « آفتاب / خار و خس مزرعه ي چشم تو » چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز مي داند ؟

5/0

7ـ از عبارت « مشتي رند را سيم دادند كه سنگ زنند . » چه پيامي را دريافت مي كنيد ؟

5/0

8ـ نويسنده ي « گل دسته ها و فلك » چه ايهام لطيفي را در انتخاب عنوان داستان به كار گرفته است ؟

5/0

 

ت : دانش هاي ادبي ( 3 نمره )

1ـ « جمال الدين عبدالرزاق اصفهاني » شاعر چه قرني است ؟

25/0

2ـ « پنج داستان » اثر كدام نويسنده ي معاصر است ؟

25/0

3ـ نام ديگر كتاب « منطق الطير » چيست ؟

25/0

4ـ اثر معروف « نجم الدين دايه » چه نام دارد ؟

25/0

5ـ لحن و زاويه ي ديد داستان « گل دسته ها و فلك » چگونه است ؟

5/0

6ـ موضوع اصلي عرفان چيست ؟ و با ظهور كدام شاعر ، عرفان موضوع عمده ي شعر شاعران شد ؟

5/0

7ـ در بيت زير دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد .

كنار نام تو لنگر گرفت كشتيِ عشق         

            بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

5/0

8ـ دربيت زير شاعر از چه آرايه اي براي خلق صحنه ي حماسي استفاده كرده است ؟

خروش آمد از باره ي هر دو مرد

                                               تو گفتي بدريد دشت نبرد

5/0

5

ث : درك مطلب ( 4 نمره )

 

1ـ در بيت زير مراد از « مرغ سحر » و « پروانه » چيست ؟

اي مرغ سحر ! عشق ز پروانه بياموز     

                                       كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

 

 

 

5/0

2ـ مصراع دوم بيت « بيامد چنان تا لب هيرمند / همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بيانگر چه حالت هايي است ؟

5/0

3ـ جمله ي « امير از آن جهان آمده » در عبارت زير كنايه از چيست ؟

امير از آن جهان آمده ، به خيمه فرود آمد و جامه بگردانيد .

5/0

4ـ مفهوم كلي جمله ي « از گزند داس دروگر وقت ، هيچ روينده را زنهار نيست . » چه مي باشد ؟

5/0

5ـ در بيت « بازگشت و دفتر خود باز كرد / وصف او بر قدم فهم آغاز كرد » منظور از « دفتر خود باز كرد » چيست ؟

5/0

6ـ در بيت « تا به جايي رساندت كه يكي / از جهان و جهانيان بيني » به كدام اصل مهم عرفاني اشاره شده است ؟

5/0

7ـ مقصود از « گران جاني » و « چالاكي » در بيت « ما بري از پاك و ناپاكي همه / از گران جاني و چالاكي همه » چيست ؟

5/0

8ـ با توجه به عبارت زير به پرسش ها پاسخ دهيد .

چون كارِ دل به اين كمال رسيد ، گوهري بود در خزانه ي غيب كه آن را از نظر خازنان پنهان داشته بود .

الف) مقصود از « گوهر » چيست ؟

ب) « خازنان » چه كساني هستند ؟

5/0

6

ج : شعر حفظي (1 نمره)

بيت هاي زير را كامل كنيد .

1ـ بي وفا نگار من ، مي كند به كار من

           . . . . .  . . . . . .

2ـ همچو . . . بگشا چشم و ببين كاندر خاك

           چند روي چو گل و قامت چون  . . . . است

 

 

 

5/0

5/0

 

جمع نمرات

20

 

 

 

 

 

 





الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

بيت ها و عبارتهاي زير را به نثر روان برگردانيد ؟

1 ـ هوا گرگ و ميش بود .

2 ـ بايد در بوته ي آزمايش گذاشته شود .

3 ـ خرد را مكن با دل اندر مغاك .

4 ـ تا بار امانت در سفت جان كشد .

5 ـ كبوتران اشارت او را امام ساختند و راه بتافتند .

6 ـ يار بي پرده از در و ديوار                      در تجلي است يا اولي الابصار

7 ـ بوسهل زوزني بر خشم خود طاقت نداشت و بر خويشتن مي ژكيد .

8 ـ دست هوا به رشته ي جان بر ، گره زده ست                        نزد گره گشاي هوا مي فرستمت

9 ـ نبشته آمد و به توقيع مؤكد گشت و مبشران برفتند .

10 ـ پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد .

11 ـ راز ، نهان دار و خمش ور خمشي تلخ بود                         آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود

2 ـ معني  لغت

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد ؟

1 ـ خبط و خطايم با خودم بود .

2 ـ شاهد آن روضه ي فيروزه فام .

3 ـ فرض است فرمان بردن از حكم جلودار .

4 ـ خلق كرد انسان را از علق .

5 ـ طعمه ي شراره هاي سيال خود كرد .

6 ـ از وظايف داديار پي گيري جنحه و جنايت است .

7 ـ زين نمط بيهوده مي گفت آن شبان .

8 ـ عقل خود را از فرط استيصال از دست مي دهد .

3 ـ پ ) دانش هاي ادبي

1 ـ « جامي » كدام كتابش را به تقليد از گلستان نوشت ؟

2 ـ مجموعه ي شعر « ماه نو و مرغان آواره » سروده ي كيست ؟

3 ـ وجود سيمرغ ، ديو سفيد و اسفنديار رويين تن در شاهنامه ، به كدام زمينه ي حماسه اشاره دارد ؟

4 ـ « عطار نيشابوري »‌ شاعر و عارف چه قرني است ؟

5 ـ نوع نثر هر يك از آثار زير را بنويسيد ؟

الف ) مرزبان نامه

ب ) قابوس نامه

6 ـ معمول ترين شيوه هاي روايت داستان چگونه است ؟

7 ـ نويسنده ي هر يك از آثار زير را نام ببريد ؟

الف ) بخاراي من ، ايل من

ب ) نجواي جنون

8 ـ در بيت زير ، دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد ؟

چه غم ديوار امت را كه دارد چون تو پشتيبان ؟                         چه باك از امواج بحر آن را كه باشد نوح كشتيبان ؟

4 ـ           ت ) درك مطلب

1 ـ در عبارت زير مفهوم تركيب كنايي مشخص شده را بنويسيد ؟

خود گنبد چنگي به دل نمي زد . لخت و آجري با گله به گله سوراخ هايي براي كفترها .

2 ـ با توجه به عبارت زير ، مقصود از « اين كوه » و «اين آشنا »‌چيست ؟

مكه يك كوه تاريخي دارد و اين كوه يك آشناي صميمي . اين كوه را از مكه و اين آشنا را از آن بگيريد ، ديگر چيزي باقي نمي ماند جز يك مشت افسانه ي درهم و برهم .

3 ـ با توجه به مصراع «  كفي راد دارد ، دلي پر زداد » از نظر رستم ، انسان خوب چه صفاتي دارد ؟

4 ـ بيت زير ، به كدام يك از مراحل عرفان اشاره دارد ؟

آن كه شد هم بي خبر هم بي اثر                                  از ميان جمله او دارد خبر

5 ـ با توجه به بيت « اميد ها در دام حرمان درد مي شد / بازار گرم عاشقي ها سرد مي شد » منظور از مصرع دوم چيست ؟

6 ـ مفهوم قسمت مشخص شده را در عبارت« كباب يخ كرد ، از دهن ميفته » بنويسيد ؟

7 ـ با توجه به بيت هاي : مرا در دل درخت مهرباني                  به چه ماند ؟ به سرو بوستاني

                                  نه شاخش خشك گردد روز سرما         نه برگش زرد گردد روز گرما

                                       نسوزد جان من يكباره در تاب        كه اميدت زند گه گه بر او آب

الف ) چرا شاعر مهرباني را به درخت سرو مانند كرده است ؟

ب ) در بيت سوم ، چه عاملي سبب مي شود تا شاعر بتواند سختي هاي راه عشق را تحمل كند ؟

5 ـ           ث ) خودآزمايي

1 ـ با توجه به بيت زير ، شاعر چه چيزي را شرط دستيابي به كيمياي عشق مي داند ؟

جان گدازي اگر به آتش عشق                        عشق را كيمياي جان بيني

2 ـ در بيت « وادي پر از فرعونيان و قبطيان است / موسي جلودار است و نيل اندر ميان است » مراد از « فرعونيان » و « نيل »‌ چيست ؟

3 ـ در شعر زير ، مقصود شاعر از « لب ديوار دل » چيست ؟ چرا اين تعبير به كار برده شده است ؟

شب ، دو صف از ياكريم / بال به بال نسيم / از لب ديوار دلت / پر كشيد

4 ـ دو پيام محوري داستان « گاو » را بنويسيد ؟

5 ـ مفهوم كلي بيت « بر دل موسي سخن ها ريختند / ديدن و گفتند به هم آميختند » را بيان كنيد ؟

6 ـ در عبارت « من اين نپذيرم و در عهده ي اين نشوم » جمله ي « در عهده ي اين نشوم »‌چه مفهومي دارد ؟

7 ـ در بيت زير مقصود شاعر از « دل ابري » و « چشم باراني » چيست ؟

به پاس يك دل ابري ، دو چشم باراني              پر است خلوتم از يك حضور نوراني

8ـ با توجه به عبارت زير مفهوم « تاج » و « خسوف هاي كژيم » را بنويسيد ؟‌

ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود / به سوي بلوغ مي خزد و آنگاه كه تاج بر سرش نهادند / خسوف هاي كژيم شكوهش را به ستيز بر مي خيزند .

ج ) شعر حفظي

بيت هاي زير را كامل كنيد:

1 ـ خانه ي دل ما را از كرم عمارت كن                       …………………………………………  

2 ـ گر پر از لاله ي ……………… بود دامن كوه                 مرو از راه كه آن خون دل ……………است .

معني و مفهوم شعر و نثر  :

بيت ها وعبارت هاي زير را به نثر روان برگردانيد .

 1 ـ از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد .

2 ـ  اهمال جانب من جايز نشمري .

3 ـ به باد افره اين گناهم مگير .

4 ـ سررشته ي امور از دستمون رفت .

5 ـ خسوف هاي كژخيم شكوهش  را به ستيز بر مي خيزند .

6‌ ـ جان گدازي اگر به آتش عشق                 عشق را كيمياي جان بيني

7 ـ به قهر يك قبضه ي خاك از روي جمله ي زمين بر گرفت .

8 ـ زرين قبا ، زره زن از ابر سحر گهي         كان جا چو پيك بسته قبا ، مي فرستمت

9 ـ بو نصر را بگوي امروز درستم و در اين دو سه روز ، بار داده ايد كه علت و تب تمامي زايل شد .

10 ـ پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد.

11 ـ هر كه شدت حلقه ي در زود برد حقه ي زر                      خاصه كه در باز كني محرم دروازه شود

 ب ) معني لغت

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد ؟

1 ـ طي دو سه لمحه همه چيز به خاكستر تبديل شد .

2 ـ رستم به الحاح از شاهزاده مي خواهد .

3 ـ از هر كران بانگ رحيل آيد به گوشم .

4 ـ خرد را مكن با دل اندر مغاك .

5 ـ زاغي بر درختي گشن خانه داشت .

6 ـ پيرمرد با مباهات به تصديقم مي نگريست .

7 ـ چون كه موسي اين عتاب را از حق شنيد .

8 ـ رخت خوداز باغ به راغي كشيد .

پ ) خود آزمايي

1 ـ در بيت زير به كدام اعتقاد عاميانه اشاره شده است ؟

دوباره پلك دلم مي پرد نشانه ي چيست ؟                      شنيده ام كه كسي مي آيد به مهماني

2 ـ مقصود از عبارت « مرا نيز از عهده ي لوازم رياست بيرون بايد آمد و مواجب سيادت را به ادا رسانيد . » چيست ؟

3 ـ با توجه به بيت زير ، چرا شاعر « دل هاي شكسته » را خوش آهنگ تر مي داند ؟

بشكن دل بي نواي ما را اي عشق                   اين ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

4 ـ مفهوم « غماز بودن خاك » در بيت زير چيست ؟

آب چه دانست كه او گوهر گوينده شود ؟                      خاك چه دانست كه او غمزه ي غمازه شود ؟

5 ـ در شعر زير « تاگور » به چگونه انسان هايي اشاره دارد ؟

آنان كه فانوسشان را / بر پشت مي برند ،  / سايه هاشان پيش پايشان مي افتد !

6 ـ با توجه به شعر « آفتاب / خار و خس مزرعه ي چشم تو » چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز مي داند ؟

7 ـ از عبارت « مشتي رند را سيم دادند كه سنگ زنند» چه پيامي  را دريافت مي كنيد ؟

8 ـ نويسنده ي « گل دسته ها و فلك » چه ايهام لطيفي را در انتخاب عنوان داستان به كار گرفته است ؟

ت ) دانش هاي ادبي

1 ـ « جمال الدين عبدالرزاق اصفهاني » شاعر چه قرني است ؟

2 ـ « پنج داستان » اثر كدام نويسنده است ؟

3 ـ نام ديگر كتاب « منطق الطير » چيست ؟

4 ـ اثر معروف « نجم الدين دايه » چه نام دارد ؟

5 ـ لحن و زاويه ي ديد داستان « گل دسته ها و فلك » چگونه است ؟

6 ـ موضوع اصلي عرفان چيست ؟  و با ظهور كدام شاعر ، عرفان موضوع عمده ي شعر شاعران شد ؟

7 ـ در بيت زير دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد ؟

كنار نام تو لنگر گرفت كشتي عشق                بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

8 ـ در بيت زير شاعر از چه آرايه اي براي خلق صحنه ي حماسي استفاده كرده است ؟

خروش آمد از باره ي هر دو مرد                   تو گفتي بدريد دشت نبرد

ت) درك مطلب

1 ـ در بيت زير مراد از مرغ« سحر» و « پروانه »‌ چيست ؟       

اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز              كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

2 ـ مصراع دوم بيت « بيامد چنان تا لب هيرمند / همه دل پر از باد و لب پر زند » بيانگر چه حالتي است ؟

3 ـ جمله ي « امير از آن جهان آمده »‌ در عبارت زير كنايه از چيست ؟

امير از آن جهان آمده ، به خيمه فرود آمد و جامه بگردانيد .

4 ـ مفهوم كلي جمله ي « از گزند داس درو گر وقت / هيچ روينده را زنهار نيست . » چه مي باشد ؟

5 ـ در بيت « باز گشت و دفتر خود را بازكرد / وصف او بر قدر فهم آغاز كرد » منظور از « دفتر خود را باز كرد » چيست ؟

6 ـ در بيت « تا به جايي رساندت  كه يكي /  از جهان و جهانيان بيني » به كدام اصل مهم عرفاني اشاره شده است ؟

7 ـ مقصود از « گران جاني » و « چالاكي » در بيت « ما بري از پاك و ناپاكي همه / از گران جاني و چالاكي همه » چيست ؟

8 ـ با توجه به عبارت زير به پرسش ها پاسخ دهيد ؟

چون كار دل به اين كمال رسيد ، گوهري بود در خزانه ي غيب كه آن را از نظر خازنان پنهان داشته بود .

الف ) مقصود از « گوهر » چيست ؟                                ب ) « خازنان »‌ چه كساني هستند ؟

ج ) شعر حفظي

بيت هاي زير را كامل كنيد ؟

1 ـ بي وفا نگار من ، مي كند به كار من                       ………………………………………  

2 ـ همچو ……… بگشا چشم و ببين كاندر خاك                       چند روي چو گل و قامت چون ……………  است ؟

------------------------------------             

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

اشعار و عبارات زير را با نثر ساده و روان معني كنيد ؟

1 ـ تخم خرمايي به تربيتش نخل باسق گشته .

2 ـ مرا نام بايد كه تن مرگ راست .

3 ـ خويشتن را ضيعتكي حلال خرند و فراخ تر بتوانند زيست .

4 ـ فلان را من فرو گرفتم .

5 ـ بازگشت و دفتر خود باز كرد                   وصف او بر قدر فهم آغاز كرد .

6 ـ مردي صفاي صحبت آيينه ديده     از روزن شب شوكت ديرينه ديده

7 ـ هم در ن آآآاآآآآآاآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآآ”اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااآآآن پابرهنه جمعي را                      پاي بر فرق فرقدان بيني

8 ـ آيين طريق از نفس پير مغان يافت             آن خضر كه فرخنده پي اش نام نهادند

ب ) معني واژگان

معني واژه هاي مشخص شده رابا توجه به جمله ي آنها بنويسيد ؟

1 ـ جبه اي داشت حبري رنگ با سياه مي زد.

2 ـ در سر تاسر قلمرو خود چاووش در داد .

3 ـ متعنين يوناني ، چزيره هاي كوچك اختصاصي در اين دريا دارند .

 

4 ـ الطاف الوهيت و حكمت ربوبيت به سرملايكه فرو مي گفت .

5 ـ عصاره ي تاكي به قدرت او شهد فايق شده .

6 ـ در وي شكاري بسيار و اختلاف صيادان آنجا متواتر .

پ ) درك مطلب

1 ـ منظور از تركيب مشخص شده چيست ؟

از خون و گل و شكوفه ، تابوت شهيد              بر موج بلند دست ها  رنگين بود

2 ـ منظور از جمله ي آخر عبارت زير چيست ؟

دور طويله مي دويد و شلنگ مي انداخت .

3 ـ شعر زير توصيف چيست ؟

شب دو صف از ياكريم / بال به بال نسيم / از لب ديوار دلت / پر كشيد .

4 ـ منظور كلي از مصراع « پنبه اي اندر دهان خود فشار » چيست ؟

ت ) دانش هاي ادبي

1 ـ يك اثر بزرگ و جاودان نثر عرفاني را بنويسيد؟

2 ـ چه نوع نوشته اي مطمئن ترين راه براي آگاهي يافتن از زندگي و انديشه شاعران و نويسندگان است ؟

3 ـ درون مايه ي ادبيات  پايداري چيست ؟

4 ـ درباره ي شيوه ي روايت « داناي كل » توضيح دهيد ؟

5 ـ در هر بيت دو آرايه ي ادبي نشان دهيد ؟

الف ) بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران                     كز سنگ ناله خيزد روز وداع ياران

ب ) ديدم شبان خفته را تبدار ديدم                               بر خفته ي شب شبروي بيدار ديدم

ث ) خود آزمايي ها

1 ـ با توجه به رباعي زير ، دل محصول چه چيزي است ؟

از شبنم عشق خاك آدم گل شد                        صد فتنه شور در جهان حاصل شد

سر نشتر عشق بررگ روح زدند                  يك قطره فرو چكيد و نامش دل شد

2 ـ با توجه به بيت زير ، خداوند سبب امر به عبارت را چه مي داند ؟

من نكردم امر نا سودي كنم               بلكه تا بر بندگان جودي كنم

3 ـ جمله ي « نامه ي برادر با من همان كرد كه شعر و چنگ رودكي با امير ساماني » به چه ماجرايي اشاره دارد ؟

4 ـ دو نمونه از كتاب « سيره » قديمي و جديد را معرفي كنيد .

5 ـ منظور از بيت زير چيست ؟

هنوز مي شنود آن صداي محزون را               دلم به روشني آيه هاي قرآني

6 ـ مقصود كلي شاعر از بيت زير چيست ؟

قابيليان بر قامت شب مي تنيدند                      هابيليان بوي قيامت مي شنيدند .

7 ـ مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بيانگر چه حالتي است ؟

8 ـ در بيت زير مقصود از « نامه ي سر به مهر » چيست ؟

اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان            كس را خبر مكن كه كجا مي فرستمت .

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

اشعار و عبارات زير را معني كنيد ؟

1 ـ از بس ميل گرفت ، نصف تنش لمس شد .

2 ـ ناوي ده بياوردند يكي بزرگتر از جهت نشست امير و جامه ها افكندند .

3 ـ صياد شادمان شد و گرازان به تگ ايستاد.

4 ـ يك روز دنيايي به روم چشم داشت و از آن چشم مي زد .

5 ـ چنين پاسخ آوردش اسفنديار                     كه چندين چه گويي چنين نابه كار

6 ـ دريا دلان راه سفر در پيش دارند   پا در ركاب راهوار خويش دارند .

7 ـ يار بي پرده از در و ديوار                      در تجلي است يا اولي الابصار

8 ـ ما بري از پاك و ناپاكي همه                    از گراني جاني و چالاكي همه

ب ) معني واژگان

معني واژه هاي مشخص شده را با توجه به جمله هاي آن ها بنويسيد ؟

1 ـ استاد صورتگر ، تمثالي نيم رخ از شمايل ما بسازه .

2 ـ چيز هاي مقدسي را كه محمد ( ص ) براي ترويج  واشاعه ي آن ها تلاش مي كرد .

3 ـ زاغي در آن حوالي بر درخت بزرگ گشن خانه داشت .

4 ـ عزرائيل بيامد و به قهر يك قبضه خاك از روي جمله ي زمين برداشت .

5 ـ اطفال شاخ را به قدوم موسم ربيع كلاه شكوفه بر سر نهاده .

6 ـ هم حركاتش متناسب به هم                       هم خطواتش متقارب به هم .

پ ) درك مطلب

1 ـ منظور از « معاملت » در عبارت زير چيست ؟

يكي از صاحب دلان در بحر مكاشفت مستغرق شده ، آن گه كه از اين معاملت باز آمد .

2 ـ منظور نويسنده از جمله ي « لطف عشق در جنونه » چيست ؟

3 ـ منور كلي از مصراع « جامد را بدريد و آهي كرد تفت » چيست ؟

4 ـ منظور گوينده از عبارت زير چيست ؟

از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد .

ت ) دانش هاي ادبي

1 ـ منظومه ي « ويس ورامين » در كدام حوزه ي ادب فارسي قرار مي گيرد ؟

2 ـ ققنوس در منطق الطير عطار نماد چيست ؟

3 ـ  دو ويژگي از ويژگي هاي حماسه را بنويسيد ؟

4 ـ وزن رباعي معادل چيست ؟

5 ـ در نقد لغوي ملاك نقد چيست ؟

6 ـ نويسنده ي آثار زير چيست ؟

پنج داستان ـ اتللو

7 ـ دو آرايه در بيت زير نشان دهيد ؟

تيز رو و تيز دو  و تيز گام              خوش روش و خوش پرش و خوش خرام

ث ) خودآزمايي ها

1 ـ در بيت زير منظور از « تقصير » چيست ؟

بنده همان به كه ز تقصير خويش                   عذر به درگاه خداي آورد .

2 ـ در داستان « گل دسته ها و فلك » نويسنده چه ايهام لطيفي را در انتخاب عنوان داستان به كار گرفته است ؟

3 ـ درباره ي اصطلاح « انهدام نيرو » توضيح دهيد ؟

4 ـ در مصراع « تو را در دل درخت مهرباني » مقصود از « تو » كيست ؟

5 ـ مقصود از بيت زير چيست ؟

روي كسي سرخ نشد بي مدد لعل لبت              بي تو اگر سرخ بود ، از اثر غازه شود

6 ـ نثر ديباچه ي گلستان ، جزء كدام نوع نثراست ؟ چرا ؟

7ـ در بيت زير چرا شاعر دل هاي شكسته را خوش آهنگ تر مي داند ؟

بشكن دل بي نواي ما را اي عشق                               اين سازشكسته اش خوش آهنگ تر است

8 ـ شاعر در بيت زير چه چيزي را شرط دست يابي به كيمياي عشق مي داند ؟

جان گدازي اگر به آتش عشق                        عشق را كيميا ي جان بيني

------------------------------- 

معني و مفهوم شعر و نثر

اشعار و عبارات زير را با نثر ساده و روان معني كنيد :

1 ـ فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردين بگسترد .

2 - به باد افره اين گناهم مگير

3 ـ گذاشتن اين كلاه دمده ي سر به باد ده ، چه معنا دارد ؟

4 ـ اين مرد بزرگ و دبير كافي به نشاط قلم در نهاد .

5 ـ چه خوش روزي بود روز جدايي               اگر با وي نباشد بي وفايي

6 - دست دركش كرد با آتش به هم                 خويشتن گم كرد با او خوش به هم

7 ـ ديد يكي عرصه به دامان كوه                                عرضه ده مخزن پنهان كوه

8 ـ تو از حوالي اقليم هر كجا آباد                               بيا كه مي رود اين شهر رو به ويراني

ب ) معني واژگان

معني واژه هاي مشخص شده را با توجه به جمله ي آنها بنويسيد ؟

1 ـ بازش بخواند ، باز اغراض كند .              5 ـ با تنهايي اين كوه مراوده مي كند .

2 - عقدي همه كافور                                              6 ـ اين نمط بيهوده مي گفت آن شبان

3 ـ دستاري نيشابوري ماليده                                    7 ـ طنين و رعشه ي صداي كسي در آن است .

4 ـ رخت خود از باغ به راغي كشيد .                         8 ـ تا بار امانت مردانه و عاشقانه در سفت جان كشد .

پ ) درك مطلب

1 ـ منظور از« رسيده نو » در مصراع «‌تواندر زمانه رسيده نويي » چيست ؟

2 ـ منظور از تركيب مشخص شده چيست ؟

امير از آن جهان آمده به خيمه فرود .

3 ـ در مصراع « از هر كران بانگ رحيل آيد به گوشم » منظور از بانگ رحيل چيست ؟

4 ـ در بيت زيرمنظور از مصراع دوم چيست ؟

اين سر به مهر نامه را بدان مهربان رسان                    كس را خبر مكن كه كجا مي فرستمت

ت ) دانش هاي ادبي

1 ـ ادبيات عرفاني در كدام حوزه ي ادب فارسي قرار مي گيرد ؟

2 ـ عمده شهرت هاتف در شعر در چيست ؟

3 ـ موضوع داستان « بخاراي من ، ايل من » چيست ؟

4 ـ نويسنده آثار زير را بنويسيد ؟

آنا كارنينا ـ نون والقلم

5 ـ در نقد اخلاقي ، ملاك بررسي چيست ؟

6 ـ در هربيت دو آرايه ادبي نشان دهيد ؟

الف ) نه اي دل تو كمي از باغباني                 نه مهر تو كم است از گلستاني

ب ) بر قدم او قدمي مي كشيد                        وز قلم او قلمي مي كشيد

ث ) خود آزمايي ها

1 ـ منظور از عبارت « شمار آن به قيامت مرا بايد داد » چيست ؟

2 ـ در بيت زير منظور از « فرعونيان و موسي » چيست ؟

وادي پر از فرعونيان و قبطيان است                           موسي جلو دار است و نيل اندر ميان است

3 ـ درباره اصطلاح « پاتك » توضيح دهيد ؟

4 ـ در شعر زير مقصود از « تاج » چيست ؟

ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود / به سوي بلوغ مي خزد و آن گاه كه تاج بر سرش نهادند

5 ـ تاگور در اين بخش از شعر خود « آنانكه فانوسشان را بر پشت مي برند ، سايه هايشان پيش پايشان مي افتد » چه كساني را در نظر دارد ؟

6 ـ منظور شاعر از مصراع دوم بيت زير چيست ؟

نسوزد جان من يك باره در تاب                     كه اميدت زند گه گه بر او آب

7 ـ مرجع ضمير هاي « وي » و « ش » را در بيت زير مشخص كنيد ؟

در فشان لاله در وي چون چراغي                  وليك از دود او بر جانش داغي

8 ـ با توجه به درس « نوروز » ، منظور از «‌مادر » در عبارت « مادر خويش از ياد مي برد » چيست ؟

----------------------------------- 

الف ) معني ابيات و عبارات زير را به فارسي روان معني كنيد :

1 ـ « امير را يافتم بر زبر تخت نشسته ، پيراهن توزي ، مخنقه در گردن ، عقدي همه كافور . »

2 ـ فردا كه گل زخم ها را عشاق شاهد بگيرند               واحسرتا نيست اي دل ، زخمي گواه من و تو

3 ـ تو پرتو صفايي ، از آن بارگاه انس                                     هم سوي بارگاه صفا مي فرستمت

4 ـ عقيدت ارباب مودت بدين  خصلت پسنديده در موالات تو صافي تر گردد .

5 ـ تو داني كه بيداد كوشد همي                                            همي  جنگ و مردي فروشد همي                                            

6 ـ مي شود از باغ نگاهت ،  هنوز  /يك سبد از  ميوه ي خورشيد/ چيد.

7 ـ پا به راه طلب نه از ره  عشق

8 ـ تا بار امانت در سفت  جان كشد .

9 ـ گفت اين پروانه در كاراست بس .

10 ـ تويي بهانه ي آن ابرها كه مي گريند .

11 ـ اين چه ژاژ است و چه كفر است و فشار .

ب ) با توجه به ابيات و عبارات زير معني لغات مشخص شده را بنويسيد ؟

12 ـ معني لغت معين شده در عبارت « و وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد . » چيست ؟

13 ـ « شما اسم مدرسه را گذاشته ايد ، وزارت صنايع مستظرفه كه البته وزيري هم در كابينه نداره .......»

14 ـ  سراسر كتاب بيهقي مشحون است از گفت و گوهاي اشخاص با يكديگر .

15 ـ آري ، زمان فره جواني را مي پژمرد .

16 ـ هم حركاتش متناسب به هم                     هم خطواتش متقارب به هم

17 ـ هر ماه چندين بارو هر سال يك ماه پيوسته با تنهايي اين كوه مرواده مي كرد .

18 ـ باز زين و برگ را بر گرده ي كهرها و كرندها   نهادند .

19 ـ طي دو سه لمحه همه چيز را به خاكستر تبديل كرد .

ج ) درك مطلب

20 ـ اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز                               كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

ـ مراد از « مرغ سحر » و « پروانه » چيست ؟

21 ـ دربيت : چو نزديك گشتند پير و جوان                   دو شير سرافراز و دو پهلوان

ـ كدام زمينه ي حماسه به وضوح ديده مي شود ؟

22 ـ منظور از« روزه به دهن» در عبارت مقابل چيست ؟ علف نايافت و ستوران لاغر و مردم روزه به دهن ، در راه .

23 ـ در عبارت مقابل منظور از « پاپي مي شد » مدير مدام پاپي مي شد و هي داد مي زد .

24 ـ مفهوم كلي عبارت « بيهقي نويسنده اي است چيره دست كه عنان قلم را در اختيار داشته و به اقتضاي حال آن را به گردش در مي آورده است »‌ چيست ؟

25 ـ مفهوم كلي شعر زير را بنويسيد ؟

ماه / روشني اش را / در سراسر آسمان / مي پراكند / و لكه هاي سياهش را براي خود نگه مي دارد .

26 ـ در دو بيت زير چه مضمون مشتركي ديده مي شود ؟

كسي كه نقطه ي آغاز هر چه پرواز است                     تويي كه در سفر عشق خط پاياني

كنار نام تو لنگر انداخت كشتي عشق               بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

27 ـ كنايه ي معين شده را معني كنيد ؟

از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد .

28 - با توجه به بيت به سوال پاسخ دهيد ؟ « من نكردم خلق تا سودي كنم / بلكه تا بر بندگان جودي كنم »

ـ خداوند سبب خلقت به عبادت را چه مي داند ؟

29 ـ عبارت معين شده كنايه از چيست ؟

جبرئيل گفت : خداوندا ! تو دانا تري خاك تن در نمي دهد .

د ) دانش هاي ادبي

30 ـ در عبارت ..... « وبه شكر اندرش مزيد نعمت  » كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود ؟

31 ـ در بيت : « جانان من برخيز و بر جولان برانيم                  زان جابه جولان تا خط لبنان برانيم » دو آرايه ي ادبي بيابيد ؟

32 ـ در بيت « صبح دو مرغ رها / بي صدا / صحن دو چشمان تو را ترك كرد . » در قسمت مشخص شده كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود ؟

33 ـ زبان غزل واره هاي « شكسپير » چگونه است ؟

34 ـ نثر كتاب « بخاراي من ، ايل من » چگونه است ؟ اين داستان نوشته ي كيست ؟

35 ـ منظور از زاويه ي ديد چيست ؟

36 ـ سفرنامه ها از چه لحاظ ارزش و اهميت دارند ؟ دو مورد ذكر كنيد ؟

هـ ) خودآزمايي

37 ـ آيا داستان « گل دسته ها و فلك » داستاني نمادين است ؟ چرا ؟

38 ـ آيا مي توان شعر « بانگ جرس » سروده ي حميد سبزواري را نوعي حماسه دانست ؟ چرا ؟

39 ـ در مصراع « ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود » چرا شاعر ولادت را از گوهر نور مي داند ؟

40 ـ مقصود از « سر به مهر نامه » در مصراع « اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان » چيست ؟

41 ـ در عبارت : « نوروز تجديد خاطره ي خويشاوندي انسان با طبيعت است هر سال اين فرزند فراموشكار ، مادر خويش را از ياد مي برد. » منظور از مادر چيست ؟

42 ـ در بيت « شود آسان ز عشق كاري چند / كه بود نزد عقل بس دشوار » تقابل ميان چه چيزهايي ديده مي شود ؟

43 ـ  منظور از نوش و نيش در عبارت زير چيست ؟

« شخصيت رستم در اين داستان تركيبي است از نوش و نيش . »

44 ـ پيام محوري داستان « گاو » را بنويسيد ؟

و ) حفظ شعر

45 ـ با كلمات مناسب جاهاي خالي بيت زير را كامل كنيد ؟

هر كاو شراب …………………  روزي چشيده باشد                        داند كه سخت باشد …………………   اميدواران

46 ـ بيت زير را كامل كنيد ؟

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام خرداد 1387ساعت 12:6  توسط جعفر رودسرابی  |  نظر بدهید


ادبیات فارسی3

الف ) با توجه به عبارات زيرمعني لغات مشخص شده را بنويسيد ؟

1 ـ « اين قدر  مهمل گفت كه سر رشته ي امور از دستمون رفت »

2 ـ ..... پس رقعتي نوشت ........

3 ـ انس مردانه با شمشير آخته به سوي ميدان نبرد مي رفت .

4 ـ آري ، زمان فره جواني را مي پژمرد .

5 ـ در تند باد ريشه برانداز زمان ها خلود بخشيم .

6 ـ هر ماه چندين بار ، و هر سال يك ماه ، پيوسته با تنهايي اين كوه مراوده مي كند .

7 ـ يار بي پرده از در و ديوار                      در تجلي است يا اولي الابصار

8 ـ تا شما در اين آينه نقش هاي بوقلمون بينيد .

ب ) معني ابيات و عبارات زير را به نثر ساده و روان بنويسيد ؟

9 ـ « باد صبا دروغ زن است و تو راست گوي            آن جا به رغم باد صبا مي فرستمت »

10 ـ ... جال باز كشيد و حبه بينداخت و در كمين بشست . ساعتي بود ... »

11 ـ ... و از بسياري نكت چيزي را كه در او كراهيتي نبود مي فرستاد فرود سراي ... »

12 ـ حسنك پيدا آمد ، بي بند ، جبه اي داشت. حبري رنگ با سياه مي زد خلق گونه »

13 ـ خورده است خدا ز روي تعظيم               سوگند به روي همچو ماهت

14 ـ « كفي راد دارد ، دلي پر ز داد »

15 ـ اميد ها در دام حرمان درد مي شد                        بازار گرم عاشقي ها سرد مي شد

16 ـ بسيار مني كرد .

17 ـ چارق و پاتابه ، لايق مر تو راست .

18 ـ « جملگي ملايكه را انگشت تعجب در دندان تحير بماند »

19 ـ سر به جيب مراقبت فرو برده است .

ج ) دانش هاي ادبي

20 ـ دو نمونه ي خرق عادت را در شاهنامه فردوسي نام ببريد ؟

21 ـ لحن داستان « كباب غاز » چگونه است ؟

22 ـ ادبيات عرفاني در حوزه ي كدام نوع ادبي جا مي گيرد ؟

23 ـ فيلنامه ي كمال الملك اثر كيست ؟

24 ـ دو ويژگي نثر « جلال آل احمد » را بنويسيد ؟

25 ـ شهرت عمر خيام در سرودن چه نوع قالب شعري است ؟

26 ـ در بيت زير بين چه واژه هايي جناس وجود دارد ؟ نوع جناس را مشخص كنيد ؟

27 ـ با توجه به بيت زير كدام كلمه ايهام دارد ؟ آن را توضيح دهيد ؟

راز ، نهان داروخمش ور خمشي تلخ بود                      آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود

د ) درك مطلب

28 ـ در بيت « اي مرغ سحر ! عشق ز پروانه بياموز                كان سوخته را جان شد و آواز نيامد »

ـ مراد از « جان شدن و بر نيامدن آواز »‌چيست ؟

29 ـ منظور از « لب ديوار دل » در بيت « شب دو صف از ياكريم / بال به بال نسيم / از لب ديوار دلت پر كشيد . » چيست ؟

30 ـ در عبارت « ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود ، به سوي بلوغ مي خزد » منظور از « به سوي بلوغ مي خزد » چيست ؟

31 ـ منظور از كلمات مشخص شده در بيت زير چيست ؟

آنان كه فانوسشان را /  بر پشت مي برند / سايه هاشان پيش پايشان مي افتد .

32 ـ با توجه به ابيات « گفت اين پروانه در كار است و بس                     كس چه داند ؟ اين خبر دار است و بس

                              آن كه شد هم بي خبر هم بي اثر                از ميان جمله او دارد خبر »                        

ـ عاشق واقعي كيست ؟

33 ـ مفهوم مصراع مقابل را بنويسيد ؟      مردي تذرو كشته را پروازداده

34 ـ با توجه به بيت : دل هر ذره را كه بشكافي             آفتابيش در ميان بيني » منظور از آفتاب چيست ؟

هـ ) خود آزمايي

35 ـ پيام محوري داستان گاو چيست ؟

36 ـ چرا داستان « گل دسته ها و فلك » داستاني نمادين است ؟

37 ـ چرا داستان رستم و اسفنديار  را تراژدي مي خوانيم ؟

38 ـ منظور شاعر از مصراع دوم بيت زير چيست ؟

با دلي از درد گرفتار او                   رفت به شاگردي رفتار او

39 ـ در داستان ققنوس اين پرنده نماد چيست ؟

40 ـ در بيت « بشكن دل بي نواي ما را اي عشق                       اين ساز ، شكسته اش خوش آهنگ تر است »

ـ شاعر چرا دل هاي شكسته را خوش آهنگ تر مي داند ؟

41 ـ مقصود نويسنده از عبارت « پس از عزيمت رضاشاه ، كه قبلا رضا خان بود ، و بعدا هم رضا خان شد .... » چيست ؟

42 ـ با توجه به بيت زير شاعر به كدام ويژگي پيامبر اشاره دارد ؟

تو براي وصل كردن آمدي               ني براي فصل كردن آمدي »

و ) حفظ شعر

43 ـ ……………………………                               بر دل بهايي نه ، هر بلا كه بتواني

44 ـ پيش صاحب نظران ………… باد است                         بلكه آن است …………… كه ز ملك آزاد است .

------------------------------------------- 

الف ) با توجه به عبارت هاي زير معني لغات مشخص شده را بنويسيد ؟

ـ و تخم خرمايي به به تربيتش نخل باسق گشته .                         ـ خود ايدر زماني درنگ آوريم

ـ بانگ و هزاهز و غريو برخاست                                         ـ انس با شمشير آخته بهسوي ميدان نبرد مي رفت

ـ پر و بالش به سان اخگر پاره هاي زرين برق مي زد                ـ همه گبر و برگستوان چاك چاك

- كه چندين بپيچم كه اسفند يار                                               ـ طي دو سه لمحه همه چيز به خاكستر تبديل شد

ب ) درك مطلب

1 ـ در بيت زير « مرغ سحر » و « پروانه » نماد چه كساني هستند ؟

اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز                                    كان سوخته را جان شد و اواز نيامد

2 ـ در جمله ي زير منظور از « فرش زمردين » چيست ؟

فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردين بگسترد.

3 ـ در بيت « وادي پراز فرعونيان و قبطيان است           موسي  جلو دار است و نيل اندر ميان است » منظور از كلمات مشخص شده كيستند ؟

4 - مفهوم اين عبارت چيست ؟

امير از آن جهان آمده به خيمه فرود آمد

5 ـ در سروده كوتاه زير شاعر چه كساني را ملامت مي كند؟

« آنان كه فانوسشان را به پشت مي برند سايه هايشان پيش پايشان مي افتد.»  

6 ـ مفهوم عبارت هاي مشخص شده را بنويسيد

ولادتت كه روزگاري از گوهر نور بود / به سوي بلوغ مي خزد / خسوف هاي كژ خيم  شكوهش را به ستيز بر مي خيزند

7 ـ مفهوم كنايي « پا در ركاب داشتن » و «سر گرا ن ديدن »را بنويسيد .

8 ـ مفهوم« موكد گشتن نبشته به توقيع » چيست ؟

دانش هاي ادبي

1ـ  بارزترين آرايه را در ابيات زير بنويسيد ؟

ـ ايزد كه رقيب جان خرد كرد                        نام تو رديف نام خود كرد

ـ خروش آمد از باره هر دو مرد                    تو گفتي بدريد دشت نبرد

2 ـ شيوه ي نثر هر يك از آثار مقابل را بنويسيد ؟

قابوس نامه                               گلستان سعدي

3 ـ نام نويسندگان آثار زير را بنويسيد ؟

شبلي در آتش                                دن كيشوت                       هاملت                

4 ـ چه كسي فيلنامه ي «گاو» را ساخت ؟

5 ـ دو ويژگي نثر « جلال آل احمد » را بنويسيد ؟

6 ـ « تاريخ مسعودي » نام ديگر كدام اثر برجسته ي فارسي است ؟

7 ـ در عبارت مقابليك تشبيه بليغ اضافي ---------

--------------------------------------------               

خودآزمايي

1 ـ در بيت‌:«  كه ايرانيان به كشتن دهيم          خودم در جهان تاج  بر سر نهيم »

ـ تاج نماد چيست ؟

2 ـ در بيت « جانان من اندوه لبنان كشت ما را              بشكسته داغ دير ياسين پشت ما را »

ـ مراد از « داغ دير ياسين » چيست ؟

3 ـ در عبارت مقابل منظور از « لمس شد » يعني چه ؟   نصف تنش لمس شد .

4 ـ نويسنده ي « گل دسته ها و فلك » چه ايهام لطيفي را در انتخاب عنوان داستان به كار گرفته است ؟

5 ـ « ققنوس » در داستان « سيلويا تانزدوارنر » نماد چيست ؟

6 ـ با توجه به بيت زير به سؤال پاسخ دهيد ؟ « آفتاب خار و خس مزرعه ي چشم تو »

ـ چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز مي داند .

7 ـ مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بيانگر چه حالتي است ؟

8 ـ ضمير « م » در مصراع « به باد افره اين گناهم مگير » چه نقشي دارد ؟

9 ـ در عبارت زير منظور از شلنگ مي انداخت چيست ؟

ـ مشدي حسن ديوانه وار دور طويله مي دويد و شلنگ مي انداخت .

معني عبارت ها و ابيات زير را به نثر ساده و روان بنويسيد ؟

« ... .. و از بسياري نكت چيزي را كه در او كراهيتي نبود مي فرستاد فرود سراي »

« حسنك پيدا آمد بي بند ، جبه اي داشت حبري رنگ با سياه مي زد خلق گونه »

« سر بر جيب مراقبت فرو برده . »

« پرده ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد . »

ـ فراموش كردي تو سگزي مگر                    كمان و برو مرد پرخاشخر

ـ ز نيرنگ زال بدين سان درست                   و گرنه كه پايت همي گور جست

مه طاسك گردن سمندت                   شب طره پرچم سياهت

ـ يعني كليم آهنگ جان سامري كرد .

ـ شب ، دو صف از ياكريم از لب ديوار دلت پر كشيد .

حفظ شعر

چه مبارك سحري بود چه ……………………                   آن شب قدر كه اين …………………  دادند .

با ساربان بگوييد احوال آب چشمم                                         تا بر شتر نبندد …………………………… 

------------------------------------  

الف ) با توجه به عبارت معني لغات معين شده را بنويسيد ؟

1 ـ و تخم خرمايي به تربيتش نخل باسق گشته .

2 ـ بترس از جهاندار يزدان پاك                    خرد را مكن با دل اندر مغاك

3 ـ هست در هر ثقبه آوازي دگر                    زير هر آواز او رازي دگر . . .

4 ـ پرو بالش به سان اخگر پاره هاي زرين برق مي زد .

5 ـ آن جا به رغم باد صبا مي فرستمت .

6 ـ ... رسيدگي به خلاف و خيانت ، پي گيري جنحه و جنايت .

7 ـ هر چند كه ملائكه در آدم تفرس مي كردند نمي دانستند كه . . . .

8 ـ عاقبت از خامي خود سوخته                     رهروي كبك نياموخته

ب ) معني ابيات و عبارات زير را به نثر روان و ساده بنويسيد ؟

1 ـ پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد .

2 ـ فراموش كردي تو سگزي مگر                             كمان و بر مرد پرخاشخر

3 ـ پيكان را ايستانيده بودند كه از بغداد آمده اند

4 ـ غرض من آن است كه تاريخ پايه اي بنويسم و بنايي بزرگافراشته گردانم .

5 ـ دست هوا به رشته ي جان بر، گره ز دست  نزد گره گشاي هوا مي فرستمت .

6 ـ كبوتران اضطرابي مي كردند و هر يك خود را مي كوشيد .

7 ـ و بدين گونه بودن خويش را به عنوان  يك ملت ، در تند باد ريشه برانداز زمان ها خلود مي بخشيم .

8 ـ يار بي پرده از در و ديوار                      در تجلي است يا اولي الابصار

9 - به قهر يك قبضه ي خاك از روي جمله زمين بر گرفت .

10 ـ من اين نپذيرم و در عهده ي اين نشوم .

11 ـ نگويم كه مرا سخت دربايست نيست .

ج ) دانش ها ي ادبي

1 ـ شرح زير مربوط به كدام نوع از انواع نثر مي باشد ؟

در اين نوع نثر ، سجع هاي متوالي ، لغات و تركيبات و اصطلاحات دشوار و تكلفات فراوان به گونه ي افراطي به كار رفته اند .......

2 ـ دو نمونه ي خرق عادت را در شاهنامه ي فردوسي نام ببريد ؟

3 ـ كتاب « آنا كارنينا » نوشته ي كدام نويسنده ي روسي است ؟

4 ـ اثر معروف « نجم الدين دايه » چه نام دارد ؟

5 ـ در كدام يك از ابيات زير آرايه ي حسن تعليل وجود دارد ؟

الف ) به پاس يك دل ابري دو چشم باراني / پر است خلوتم از يك حضور نوراني

ب ) بشكن دل بي نواي ما را اي عشق / اين ساز ، شكسته اش خوش آهنگ تر است .

ج ) تويي بهانه ي آن ابرها كه مي گوند / بيا كه صاف شود اين هواي باراني

6 ـ كدام نوع ادبي ، بيانگر احساسات شخصي انسان است ؟

7 ـ در بيت زير ، چه آرايه اي ( لفظي ) به كار رفته است ؟

« تنگ است ما را خانه ، تنگ است   بر جاي ما بيگانه ننگ است اي برادر »

8 ـ چه كسي فيلم « گاو » را ساخت ؟

خود آزمايي

1 ـ در بيت : كه ايرانيان را به كشتن دهيم                                 خود اندر جهان تاج بر سر نهيم

تاج نماد چيست ؟

2 ـ در بيت « دست در كش كرد با آتش به هم                خويشتن گم كرد با او خوش به هم » مرجع ضمير او چه كسي است ؟

3 ـ با توجه به بيت پاسخ دهيد :

جان گدازي اگر به آتش عشق / عشق را كيمياي جان بيني / به نظر شاعر چه چيز به جان آدمي ارزش و اعتبار مي بخشد .

4 ـ در بيت « جانان من اندوه لبنان كشت ما را              بشكست داغ دير ياسين پشت ما را »

ـ مراد از « داغ دير ياسين » چيست ؟

5 ـ مقصود از بيت زير چيست ؟

« بر دل موسي سخن ها ريختند                     ديدن و گفتن به هم آميختند »

6 ـ با توجه به عبارت « ناگاه صيادي بد حال خشن جامه ، جالي بر گردن و عصايي در دست ، روي بدان درخت نهاد .... »

ـ نويسنده صياد را چگونه توصيف نموده است ؟

7 ـ با توجه به بيت « جان يك نفس درنگ ندارد ، گذشتني است     ورنه بدين شتاب چرا مي فرستمت »

ـ چرا شاعر در فرستادن پيك شتاب دارد ؟

8 ـ مقصود از عبارت زير چيست ؟

شاهين تيز بال افقها بودم زنبور طفيلي شدم و به كنجي پناه بردم .

9 ـ با توجه به بيت به سؤ الات مطرح شده پاسخ دهيد :

« يعني كليم آهنگ جان سامري كرد   اي ياوران بايد ولي را ياوري كرد »

ـ منظور از « كليم آهنگ جان سامري كرد » چيست ؟

ـ منظور از « ولي » در مصراع دوم چيست ؟

10 ـ « اسفنديار او را پير كانا مي خواند » « كانا » يعني چه ؟

11 ـ در عبارت مقابل منظور از « لمس شد » چيست ؟               نصف تنش لمس شد .

و ) درك مطلب

1 ـ با توجه به عبارت « پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظيفه روزي به خطاي منكر نبرد . » كدام صفات خداوند توصيف مي شود ؟

2 ـ مفهوم عبارت مقابل را بنويسيد ؟ ( سردي استاد از سنگيني نفسش پيدا ست . )

3 ـ منظور از تركيب مشخص شده در بيت زير چيست ؟

تو پرتو صفايي ، از آن بارگاه انس                هم سوي بارگاه صفا مي فرستمت

4 ـ مفهوم كلي شعر زير را بنويسيد ؟

كاريز خوش دارد خيال كند / كه رودها / تنها براي اين هستند / كه به او آب برسانند !

5 ـ در دو بيت زير چه مضمون مشتركي ديده مي شود ؟

ـ كسي كه نقطه ي آغاز هر چه پرواز است                   تويي كه در سفر عشق خط پاياني

ـ كنار نام تو لنگر انداخت كشتي عشق                         بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

6 ـ منظور از تركيب مشخص شده در عبارت زير چيست ؟

امپراتوري هاي بزرگ هم مانند آدم ثروتمند معمولا از سوء هاضمه مي ميرند .

7 ـ با توجه به بيت به سوال زير پاسخ دهيد ؟

بي سراپاي گداي آنجا را / سر ز ملك جهان گران بيني

ـ منظور از سر گران ديدن چيست ؟

8 ـ « ما سرمون از پشت هم چشم داره » كنايه از چيست ؟

هـ ) حفظ شعر

قسمت هاي خالي ابيات زير بنويسيد ؟

1 ـ با ……………  بگويد احوال آب چشمم                                  تا بر شتر نبندد ………… به روز باران

2 ـ چه مبارك سحري بود و چه فرخنده شبي                         ……………………………………..………  

-----------------------------------  

الف ) با توجه به عبارات معني لغات معين شده را بنويسيد ؟

1 ـ هر نفسي كه فرو مي رود ممد حيات است .

2 ـ خود ايدر زماني درنگ مي آوريم .

3 ـ معلم مي گفت كراهت دارد اسم خدا را با دست چپ نوشتن .

4 ـ « بانگ و هزاهز  و غريب برخاست »

5 ـ عقل خود را از فرط استيصال از دست مي دهد و نمي داند چه كند .

6 ـ آواز خوش هزار  تقديم تو باد .

7 ـ شاهين تيز بال افق ها بودم و زنبوري طفيلي شدم به كنجي پناه بردم .

8 ـ چو او را بر تخت خلافت نشانم جمله او را سجود كنيد . 

ب ) معني ابيات و عبارات زير را به نثر روان و ساده بنويسيد ؟

9 ـ خورده است خدا زروي تعظيم                              سوگند به روي همچو ماهت

10 ـ  ز نيروي اسپان و زخم سران                شكسته شد آن تيغ هاي گران

11 ـ باز گشت و دفتر خود باز كرد                وصف او در قدر فهم آغاز كرد

12 ـ هنوز مي شنود آن صداي محزون را                    دلم به روشني آيه هاي قراني

13 ـ آب چه دانست كه او گوهر گوينده شود                خاك چه دانست كه او غمزه ي غمّازه شود 

14 ـ « اگر به طوع و رغبت نيايد به اكراه واجبار برگير وبياور »

15 ـ نبشته آمد و به توقيع مؤكد گشت .

16 ـ « اين بوسهل مردي امام زاده و محتشم و فاضل بود ، اما شرارت وزعارتي در طبع وي موكد شده ولا تبديل لخلق ا…

17ـ … جال باز كشيد و حبه بينداخت و در كمين بنشست . ساعتي بود …

ج ) دانش هاي ادبي

18 ـ دو نمونه نثر « مرسل » نام ببريد .

19 ـ روش نقل داستان هاي « كليله ودمنه » چگونه است ؟

20‌ـ لحن داستان كباب غاز چگونه است ؟

21 ـ آثاري نظير « گلشن راز » و « كشف المحجوب » و « رساله ي قشيريه» در كدام حوزه ي ادبي مي گنجد ؟

22 ـ  چه آرايه اي به زيبايي مصراع دوم بيت زير افزوده است ؟

« كنار نام تو لنگر انداخت كشتي عشق                        بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني »

23 ـ قافيه و رديف را در رباعي زير مشخص  نماييد ؟ 

« بر دوش زمانه ، لحظه ها سنگين بود                                   خورشيد و زمين و آسمان ، غمگين بود

از خون و گل و شكوفه ، تابوت شهيد                          بر موج بلند دست ها ، رنگين بود »  

24 ـ درون مايه ي ادبيات پايداري چيست ؟

----------------------------------- 

خودآزمايي

25 ـ با توجه به بيت زير به سوال پاسخ دهيد ؟

« آفتاب ، خار و خس مزرعه ي چشم تو »

ـ  چرا شاعر ، آفتاب را خار و خس چشم جانباز مي داند ؟

26 ـ منظور شاعر از مصراع دوم بيت زير چيست ؟

با دلي از درد گرفتار او                   رفت به شاگردي رفتار او

27 ـ  مفهوم كنايه ي زير چيست ؟

خود گنبد « چنگي به دل نمي زد »

28 ـ مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بيانگر چه حالتي است ؟

29 ـ در بيت زير منظور از « بي دل » و « بي نشان » چيست ؟

گر كسي وصف او ز من پرسد                      بي دل از بي نشان چه گويد باز

30 ـ  در داستان « گاو »‌شخصيت اصلي داستان كيست و زاويه ي ديد داستان چگونه است ؟

31 ـ مصراع اول بيت زير اشاره به چه كسي و چه موضوعي دارد ؟

نگار من كه به مكتب نرفت و خط ننوشت                     به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد

و ) درك مطلب

32 ـ در عبارت « هر گه كه يكي از بندگان گنهكار پريشان روزگار دست انابت به اميد حاجت به درگاه حق ـ جل و علا ـ بردارد ايزد تعالي در او نظر نكند بازش بخواند » منظور از ضمير « ش » كيست ؟

33 ـ منظور از عبارت مشخص شده چيست ؟

« در اين عصر نو كه اعلي حضرت اصول نويني بنا مي كنند ، حقا رسم تازه اي است كه ملوك ، مددكار ملك الموت باشند . 

34 ـ مفهوم كلي شعر زير را بنويسيد ؟

آ نان كه فانوسشان را / بر پشت مي برند / سايه هاشان پيش پايشان مي افتد .

35 ـ با توجه به بيت « سنگين شد اي دل ، دل من ، بار گناه من و تو                      صبح  آمد اما نشد صبح ، شام سياه من و تو »

ـ منظور از « صبح آ مد ، اما نشد صبح ، شام سياه من و تو » چيست ؟

36 ـ مفهوم كنايي مصرع مقابل چيست ؟         « نبندد مرا دست ، چرخ بلند »

37 ـ منظور از مصرع دوم بيت زير چيست ؟

بر راستي بال نظر كرد و چنين گفت :                            امروز ، همه روي جهان زير پر ماست »

38 ـ با توجه به ابيات زير به سوالات پاسخ دهيد ؟

از شبنم عشق خاك آدم گل شد                                    صد فتنه و شور در جهان حاصل شد

سر نشتر عشق بر رگ روح زدند                             يك قطره فرو چكيد و نامش دل شد

الف ) قالب شعر چيست ؟

ب ) دل حاصل چيست ؟

د ) حفظ شعر

جاهاي خالي را با كلمات مناسب كامل كنيد ؟

همچو ………… بگشا چشم و ببين كاند خاك                         چند روي چو گل و قامت چون ………… است .

قسمت خالي بيت را بنويسيد ؟

…………………………………                                اجر صبري است كزان شاخ نباتم دادند

----------------------------------

الف ) لغات و تركيبات مشخص شده ي زير را معني كنيد ؟

1 ـ منت خداي را عزوجل كه طاعتش موجب قربت است .

2 ـ اين قدر مهمل گفت كه سر رشته ي امور از دستمون رفت »

3 ـ بيهقي گاه نيز در عين كمال ايجاز حق مطلب را ادا كرده است .

4 ـ هميشه سبز و نغز و آبدار است                 تو پنداري كه هر روزش بهار است

5 ـ كبوتران فرمان وي بكردند و دام بر كندند و سر خويش گرفت .

6 ـ   اين ره ، آن زاد راه و آن منزل               مرد راهي اگر بيا و بيار

ب ) ابيات و عبارات زير را به نثر روان گزارش كنيد ؟

1 ـ بو سهل زوزني بر خشم خود طاقت نداشت ، برخاست . نه تمام و بر خويشتن مي ژكيد .

2 ـ وقت است تا برگ سفر بر باره بنديم                      دل بر عبور از سد خار و خاره بنديم

3 ـ آفتاب خار و خس مزرعه ي چشم تو /  آبشار / موج فرو خفته اي از خشم تو

4 ـ كبوتران اشارت او را امام ساختند و راه بتافتند .

5 ـ بر بال عقاب آمد آن تير جگر دوز                         وز ابر مر او را به سوي خاك فرو كاست

6 ـ اين سر نه سامان پذيرد و ين غم نه پايان پذيرد                      يك نيم شب پر نگيرد تا مرغ آه من و تو

ج ) درك مطلب

1 ـ گفت : « به خاطر داشتم كه چون به درخت گل رسم ، دامني پر كنم هديه ي اصحاب را چون برسيدم ، بوي گلم چنان مست كرد كه دامنم از دست برفت »

دامنم از دست برفت يعني چه ؟

2 ـ مفهوم بيت زير را بنويسيد :

در هر نفسي كه مي تپي اي دل من                                  يادت نرود اجازه از عشق بگير 

3 ـ با توجه به بيت به سؤال پاسخ دهيد : تا به جايي رساندت كه يكي  /  از جهان و جهانيان بيني

شاعر در اين بيت به چه چيز اشاره مي كند ؟

4 ـ با توجه به بيت به سؤالات مطرح شده پاسخ دهيد :

« دريا دلان راه سفر در پيش دارند                    پادر ركاب راهور خويش دارند »

 ـ      مراد از « دريا دلان » چه كساني هستند ؟

ـ      مراد از « پا در ركاب راهور خويش دارند » چيست ؟

 د ) خود آزمايي 19 / 10 / 1379

1 ـ آيا داستان « گل دسته ها وفلك » داستاني نمادين است ؟چرا ؟

2 ـ در عبارت زير منظور از جمله ي « در عهده ي اين نشوم » چيست ؟

 « من اين نپذيرم و در عهده ي اين نشوم »

3 ـ منظور از «  روزه به دهن  » در عبارت زير چيست ؟

 « علف نايافت و ستوران لاغر و مردم روزه به دهن ، در راه » 

 4 ـ با توجه به « جهان قرآن مصور است / و آيه ها در آن /  به جاي آنكه بنشينند ، ايستاده اند / درخت يك مفهوم است .....  »

 ـ   درخت يك مفهوم است يعني چه ؟ 

5 ـ با توجه به بيت به سؤالات مطرح شده پاسخ دهيد :

« وادي پر از فرعونيان و قبطيان است                        موسي جلو دار است و نيل اندر ميان است »

ـ  مراد از « فرعونيان » چه كساني هستند ؟

ـ  مراد از « نيل اندر ميان است » چيست ؟

6 ـ مراد از « نامه ي سر به مهر » در « اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان » چيست ؟

7 ـ در بيت « بشكن دل بي نواي ما را اي عشق                اين ساز ، شكسته اش خوش آهنگ تر است »

ـ شاعر چرا دل هاي شكسته را خوش آهنگ تر مي داند ؟

8 ـ با توجه به بيت زير به سؤال پاسخ دهيد :

« جان گدازي اگر به آتش عشق                      عشق را كيمياي جان بيني »

ـ شاعر چه چيزي را شرط دست يابي به كيميا ي عشق مي داند ؟

هـ ) دانش هاي ادبي

1 ـ نوع نثر گلستان سعدي چگونه است ؟

2 ـ كدام منظومه ي غنايي همواره سرمشق شاعران بزرگ براي سرودن داستان هاي عاشقانه بوده است ؟

3 ـ زبان « خاقاني » در سرودن قصيده و غزل چگونه بوده  است ؟

4 ـ كتاب «‌كوير » نوشته ي كدام نويسنده است ؟

5 ـ عرفان در آغاز كدام قرن و با ظهور كدام شاعر موضوع عمده ي اشعار شاعران گرديد ؟

6 ـ در عبارت زير يك شبكه ي مراعات نظير پيدا كنيد .

« درختان را به خلعت نوروزي قباي سبز ورق در بر گرفته »

7 ـ در بيت زير دو آرايه ي ادبي بيابيد ؟

« مردي نهان با روح هم پيمان نشسته                            مردي به رنگ نوح در طوفان نشسته »

..................... 

اللف ) معني و مفهوم شعر ونثر

ـ اشعار و عبارات زير را با نثر ساده و روان معني كنيد .

1 ـ خرد را مكن با دل اندر مغاك .

2 ـ اين ستيزه روي در كار ما به جد است .                 

3 ـ ناگاه آن ديدند كه چون آب نيرو كرده بود و كشتي پر شده ، نشستن و دريدن گرفت .

4 ـ اطفال شاخ را به قدوم موسم ربيع كلاه شكوفه بر سر نهاده .  

5 ـ بيهقي مي گويد : « احمق كسي باشد كه دل در اين گيتي غدار و فريفتگار بندد و نعمت و جاه و ولايت او را به هيچ چيز شمرد »

6 ـ قابيليان بر قامت شب مي تنيدند                          هابيليان بوي قيامت مي شنيدند

7 ـ گاه سفر شد باره بر دامن برانيم                          تا بوسه گاه وادي ايمن برانيم

8 ـ زرين قبا زره زن از ابر سحر گهي                      كان جا چو پيك بسته قبا مي فرستمت

ب ) معني واژگان

 معني واژه هاي مشخص شده را با توجه به جمله ي آنها بنويسيد .

1 ـ عقل خود را از فرط استيصال از دست مي دهد .

2 ـ مدير مدام پاي مي شد و هي داد مي زد .

3 ـ ققنوس همچنان آرام و بي اعتنا و موقر و متواضع بود .

4 ـ گهي از خار او دستش خليده .

5 ـ نادره كبكي به جمال تمام                 شاهد آن روضه ي فيروزه فام

6 ـ پيرمرد از داخل كازيه ي روي ميز يك پاكت كهنه را برداشت .

7 ـ باز زين و برگ را بر گرده ي كهرها و كرندها نهادند و سرگرم تاخت و تاز شدند .

ج ) درك مطلب

1 ـ منظور از « مرغ » و « صحن» در قطعه ي زير چيست ؟

ـ صبح دو مرغ رها / بي صدا / صحن دو چشمان تو را ترك كرد .

2 ـ قطعه شعر زير دربردارنده ي چه پيامي است ؟

 ماه / روشني اش را در سراسر آسمان / و لكه هاي سياهش را براي خود نگه مي دارد .

3 ـ شاعر در بيت « اي طاق نهم رواق بالا                              بشكسته ز گوشه ي كلاهت » به چه نكته اي درباره ي پيامبر اسلام اشاره دارد ؟

 4 ـ از عبارت « مشتي رند را سيم دادند كه سنگ زنند » چه چيزي برداشت مي كنيد ؟

دانش هاي ادبي

1 - در عبارت زير آرايه هاي سجع و جناس را مشخص كنيد ؟

فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردين بگسترد و دايه ي ابر بهاري را فرمود تا بنات نبات در مهد زمين بپرورد

2 ـ اين «آرايه » مناسب ترين وسيله براي آفريدن صحنه هاي حماسي است . نام آن را بنويسيد؟

3 ـ  شكل هند سي رباعي چگونه است آن را نشان دهيد؟

4 ـ نويسنده ي آثار زير را بنو يسيد؟

الف ) هملت                                                                 ب ) جنگ و صلح

 5 ـ كتاب (( پله پله تا ملاقات خدا )) از كدام مولوي شناس بزرگ روزگار ماست؟

6 ـ (( جامي )) كدام اثرخود را به تقليد گلستان سعدي نوشته است؟

7 ـ  نمونه اي از « خرق عادت » در داستان رستم و اسفنديار بنويسيد ؟

8 ـ دو مورد از مهم ترين عناصر داستان را نام ببريد ؟

9 ـ اصلي ترين موضوع عرفان چيست ؟

هـ ) خودآزمايي ها

1 ـ در بيت زير منظور از « تقصير » چيست ؟

بنده همان به كه ز تقصير خويش                   عذر به درگاه خداي آورد

2 ـ معادل امروزي « بپيچم » را در بيت زير بنويسيد ؟

كه چندين بپيچم كه اسفنديار              مگر سر بپيچاند از كار زار

3 ـ در بيت زير مقصود شاعر از « فرعونيان » چه كساني و « موسي » كيست ؟

وادي پر از فرعونيان و قبطيان است               موسي جلو دار است و نيل اندر ميان است

4 ـ مفهوم كلي اين بيت چيست ؟

شمع جويي و آفتاب بلند                   روز بس روشن و تو در شب تار

5 ـ « تاگور » در اين بخش از شعر خود « آنان كه فانوسشان را بر پشت مي برند ، سايه هايشان پيش پايشان مي افتد » چه كساني را در نظر دارد ؟

6 ـ پيام شاعر در مصراع دوم بيت زير چيست ؟

نسوزد جان من يك باره در تاب                     كه اميدت زند گه گه براو خواب

7 ـ در بيت « دوباره پلك دلم مي پرد نشانه ي چيست      شنيده ام كه مي آيد كسي به مهماني »

ـ « پلك دلم مي پرد » اشاره به كدام باور عاميانه دارد ؟

8 ـ در عبارت زير چرا نويسنده ابليس را اعور ( يك چشم ) مي داند ؟

« هر چند ملايكه در آدم تفرس مي كردند ، نمي دانستند كه اين چه مجموعه اي است تا ابليس بر تلبيس يك باري گِردِ او طواف مي كرد و بدان يك چشم ، اعورانه بدو در مي نگريست »

 





زبان فارسی 2  خرداد 83                                                                              شماره 1

 

دستور :

 

1)                اسم هاي مشخص شده را از نظرشناس ، ناشناس و اسم جنس بودن، مشخص کنید .

                               پدر حمید کتابی را خرید .

 

2)    نوع ترکیب ها( وصفی يا اضافی) را مشخص کنید .      الف : عمید نیشابور     ب: غلام ناشناس

 

3)    اضافه ی تعلقی و غیر تعلقی را در ترکیب های زیر معلوم کنید  .

 

      الف : دست طمع                      ب: کتاب علی

 

4)    جملات معلوم را به مجهول و مجهول را به معلوم تبديل كنيد.  

               الف : نامه نوشته شد .                  ب: خیاط لباس ها را دوخت .

 

5)    قید فعل ، قید قید و قید جمله را مشخص کنید  .     امید خوشبختانه بسیار خوب نوشت .

 

6)    شبه جمله ها را مشخص کنید .    

 به به چه باغ زیبایی  . دریغا که فصل جوانی گذشت . افسوس که سلام نکردم .

 

7)     ساخت ( ساده – مرکب – مشتق – مشتق مرکب ) واژه های ذکر شده را بیان کنید .

 

                   عروسک – آشپز – عاقل – دانشجو

 

8)    از مصدر « بریدن » موارد خواسته شده را بنویسید .

 

الف : بن مضارع :                                                           ب: ماضی نقلی اول شخص جمع :

 

ج :   مضارع مستمر اول شخص مفرد :                                 د : ماضی التزامی سوم شخص جمع :

 

9)    در نوشته ی زیر گروه های قیدی را پیدا کرده ، نوع آنها را بنویسید .

 

 باران هنوز می بارید . احمد و رضا کاملا خیس شده بودند . زمان به کندی می گذشت اما از دوستانشان خبری نبود .

 

10)            در جمله های مرکب زیر جمله ی هسته و وابسته و پیوندهای وابسته ساز را مشخص کنید .

 

الف : اگر دنیا از تملق خالی شود ، از متکبر نیز خالی خواهد شد .

 

ب: باید سخت کوش باشیم زیرا که خوشبختی در گرو سخت کوشی است .

 

نگارش :

 

1)    اگر بخواهیم درباره ی موضوعی با تعداد زیادی مصاحبه کنیم از ........................ استفاده می کنیم .

 

2)    دو ویژگی زبان محاوره را بنویسید .

 

3)    ویرایش کنید . یک عدد دیوان شاعره ي معاصر ایران پروین اعتصامی را خریدم .

 

4)    هر مورد در فرهنگ معین چه مفهومی دارد ؟   الف : نشانه ی «             »        ب: «تر»

 

5)    مقاله ها از نظر هدف و محتوا و شیوه ی نگارش چند دسته اند ؟ نام ببرید .

 

6)    دو مورد از ویژگی های مقاله را بنویسید .

 

7)    قدم اول در تحقیق و پژوهش چیست ؟ و آن چند شرط دارد ؟

 

8)    شیوه های گرد آوری اطلاعات را برای تهیه ی گزارش نام برده یکی را به دلخواه توضیح دهید .

 

زبان شناسی :

 

1.      زبان و گفتار ریشه در ........................ دارد حال آنکه خط و نوشتار ریشه در ................ دارد .

 

2.     یک فایده از فواید تمایز زبان و گفتار را بنویسید .

 

3.     کلمه ی « دانش آموز » چند تکواژ دارد ؟ بنویسید .

 

4.     بیانگر ساختمان چه نوع واژه های است ؟  ( مرکب – مشتق – ساده )

 

الف : تکواژ آزاد + تکواژ آزاد  :

 

ب: تکواژوابسته  + تکواژ آزاد :

 

5.     برای هر یک از کلمات « تک هجایی » « دو هجایی » « سه هجایی » و « چهار هجایی » یک نمونه بنویسید .

 

6.     واژه  های « مدرسه » و « کتابخانه » چند هجا و واج دارد بنویسید .

 

املا و بیاموزیم :

 

1)    شکل مناسب هر مورد را بنویسید .     الف : بازرسین                    ب: سنگ سیاه حجر الاسود

 

2)    صحیح کلمات و ترکیب های ذکر شده را بنویسید .   الف : درنگ و تعخیر                 ب: اداره ی مطبوع

 

3)    چه نوع خطی برای نوشتن املا توصیه می شود ؟

 

4)    صحیح جمله های زیر را بنویسید .

 

الف : حسین  دوست پنج ساله ی من است .

 

ب   : این کتاب هیچ فرقی از آن ندارد .

 

ج   : این اتاق از چشم انداز نامناسبی برخوردار است .

 

5)    جمله های زیر را به صورت کوتاه و بی فعل باز نویسی کنید .

 

الف : دانش آموز خوب هرگز دروغ نمی گوید .

 

ب   : از انسان خسیس انتظار بخشش نداشته باش .

زبان فارسی 2  رشته : انسانی و تجربی           خرداد 84                                            شماره 2

 

الف : بخش دستور :

 

1)    با توجه به عبارت ( دلاوران ما با دشمن جنگیدند ) به سوالات پاسخ دهید ؟

 

الف : جمله ی بالا چند جزئی است ؟                              ب: نهاد پیوسته را مشخص کنید ؟

 

ج: زمان و نوع فعل «جنگیدند » را مشخص کنید ؟

 

2)    فعل های مقابل را مجهول کنید ؟   الف : می نویسد (                  )   ب: دوخته بود (                    )

 

3)    نوع فعل های مشخص شده را از نظر ساختمان مشخص کنید ؟

 

الف  - علی کتاب را از قفسه بر می دارد  . (                       ) 

 

  ب – علی کتاب های زیادی خوانده است . (              )

 

4)    واژه ی « گل» در کدام گزینه اسم جنس است ؟

 

الف: مریم آن گل را دوست دارد .                         ب: گل زینت بخش طبیعت است .

 

5)    ساختمان اسم های زیر را مشخص کنید ( ساده – مشتق ... )

 

الف – نوروز (           )   ب – فرهنگ (            ) ج : سه گوشه (            )  د: آموزش (               )

 

6)    اضافه تعلقی و غیر تعلقی را مشخص کنید ؟

 

الف : داس مرگ (                           )               ب: گفتن راز (                                  )

 

7)    در عبارت زیر یک ترکیب وصفی و یک ترکیب اضافی بیابید ؟

 

دیوانه ای به نیشابور می رفت دشتی پر از گاو دید پرسید : این ها از کیست ؟ گفتند : از عمید نیشابور است .

 

8)    با ذکر مثال بگویید ضمیر مشترک  « خود »  چه نوع وابسته ای می پذیرد ؟

 

9)    ضمایر و مرجع آنها را مشخص کنید ؟

 

الف – گالیله قدم به قدم سر نوشت خویش را می سازد .

ب – نام این روز نامه  به اندازه ای بر سر زبان ها بود که قزوینی مدیر آن را به نام نسیم شمال می شناختند .

 

10)            در عبارت های زیر قید ها را مشخص کرده و نوع آنها را بنویسید ؟

 

الف – ظاهرا بیمار نیازمند معاینه ای دقیق است .        ب – این گزارش ها گاه به صورت کتابی در می آید .

 

11)            در جمله های مرکب زیر جمله ی هسته و وابسته را مشخص کنید ؟

 

الف – مشکل بود که آنها از رود خانه بگذرند .              ب: چون از تاخیر قطار خبر داشتیم عجله نکردیم .

 

12)            در عبارت ( اگر مرد میدان هستيد، بسم الله و گرنه از وای گفتن کاری ساخته نیست ) یک شبه جمله بیابید .

 

 

ب) بخش زبان شناسی :

 

1)    چگونه می توانیم ثابت کنیم که کرو لال ها از توانش زبانی برخوردارند ؟

 

2)    یک مورد از تفاوت های گفتار و نوشتار را بنویسید ؟

 

3)    تعداد هجاها و واج های کلمه ی ( هنگامه ) را  بنویسید ؟

 

         تعداد هجا (               )  تعداد واج (                )

 

4)    با ذکر مثال نشان دهید حرف « و » نماینده ی چند واج است ؟

 

5)    نقش اصلی ساخت واژه ی اشتقاقی چیست ؟

 

6)    در کدامیک از ساخت واژه های زیر وند اشتقاقی و در کدامیک وند صرفی  به کار رفته است ؟

 

الف – آفرینش :                 ب: سخن سرایان :                   ج : عالی ترین :                  د: سودمند :

 

7)    کدامیک از واج های زیر دارای چند شکل مکتوب است ؟

 

الف – ک                         ب – خ                              ج – ت

 

بخش نگارش :

 

1)    دو مورد از راه های انتخاب عنوان  نوشته را بنویسید ؟

 

2)    دو مورد از روش های کلی تحقیق را نام ببرید ؟

 

3)    یادداشت برداری در تحقیق به چند شکل انجام می پذیرد؟ نام ببرید .

 

4)    علامت قلاب [       ]  و « سه » در فرهنگ معین نشانه ی چیست ؟

 

5)    در مقالات تحلیلی نویسنده برای اثبات مدعای خود از چه برهان هایی کمک می کیرد ؟

 

6)    حجم مقاله به چه چیزی بستگی دارد ؟

 

7)    شیوه های گرد آوری اطلاعات مربوط به هر گزارش  را نام ببرید ؟

 

8)    دو مورد از ویژگی های مقاله را بنویسید ؟

 

 

بخش املا و بیاموزیم :

 

1)    چه نوع خطی برای املا توصیه می شود ؟

 

2)    کاربرد « یت » مصدر ساز عربی در کدامیک از کلمات زیر درست است ؟

 

الف – آشنا  :             ب – شهر :                  ج – بشر :                        د – خوب :

 

3)    جملات زیر را ویرایش کنید ؟

 

الف – نیروی انتظامی سارقان را دستگیر و به زندان فرستاد .

 

ب – بیایید سوابق گذشته را فراموش کنیم .

 

4)    ملاک ما در انتخاب صحیح کلمات در املا چیست ؟

 

5)    کدامیک از جملات زیر درست است ؟ چرا ؟

 

الف – معلمم را دیدم و به آن سلام کردم .           ب- کتاب را از این کتاب فروش خریده ام .

 

6)    در کدام گزینه « و » مبانیت ياا استبعاد وجود دارد ؟

 

الف – علی کتاب و مداد خرید .                            ب – فصل امتحانات و مسافرت  ؟

 

7)    املای کدام یک از کلمات زیر درست نیست ؟

 

الف – بنیان گذار                          ب – سیاست گذار                              ج  - خدمتگذار

 

8)    در گروه کلمات زیر شکل صحیح غلط های املایی را بنویسید ؟

 

دغدغه و اضطراب – مذبور و یاد شده – صولت حیدری – ضریح آرامگاه – قالب و چیر

زبان فارسی 2                                                                                                شماره 3      

 

الف – بخش دستور :

 

1)    در جمله زیر ،نهاد جدا و نهاد پیوسته را مشخص کنید .

 

ما به دانشگاه می رویم :          نهاد جدا (                        )          نهاد پیوسته (                        )

 

2)    فعل مرکب و پیشوندی را در جمله های زیر مشخص کنید .

 

الف – محمود کتاب علی را مطالعه کرد (               ) ب – دوستم از مسافرت بر می گردد (                   )

 

3)    جمله مقابل را مجهول کنید .             احمد نامه را نوشت .

 

4)    برای جمله های زیر ،فعل هایی با شناسه ی مناسب بیاورید .

 

با دیگران چنان رفتار ( کردن ) که دوست داری با تو رفتار ( کردن )

 

5)    در نوشته زیر ، گروه قیدی را پیدا کنید و نوع آن را  ( نشانه دار – بی نشانه ) بنویسید .

 

همه ی مشق ها را با دقت نوشته بود .

 

6)    واژه «خندان » در کدام جمله ،مسند و در کدام جمله ،قید است ؟

 

الف – او خندان است (                )    ب – دوستم خندان آمد (                     )

 

7)    در نوشته ی مقابل ضمیر و مرجع آن را مشخص کنید .    گالیله قدم به قدم سرنوشت خود را می سازد .

 

8)    در جمله ی مرکب زیر ، جمله هسته و جمله وابسته را مشخص کنید .

 

ما دانستیم که شما می آیید :      جمله هسته (                  )             جمله وابسته (                  )

 

9)    نوع فعل ها را از نظر زمان بنویسید .

      رفته است (                )         خواهم رفت (                   )

 

10)            انواع اضافه را ( تعلقی – غیر تعلقی ) در ترکیب های زیر مشخص کنید .

 

کتاب علی (                     )                    روز شنبه (                          )

 

11)            کلمات مقابل را با نشانه مناسب ،جمع ببندید .    

   آشنا (                        )       پرنده (                   )

 

12)            بن ماضی مصدر های زیر را بنویسید .

 

رفتن (                             )                     خوردن (                              )

13)           ساخت صفت ها (ساده ،مرکب ،مشتق و مشتق – مرکب ) را مشخص کنید .

 

عاقل (               )      ایرانی نژاد (                )       نا سپاس (                )   بد اخلاق (              )

 

14)           با توجه به جمله « کتاب را خریدم » به پرسش های زیر درباره « کتاب » پاسخ دهید .

 

1 – اسم عام است یا خاص ؟                               2 – مفرد است یا جمع ؟

 

3 – معرفه است یا نکره ؟                                  4 – ساده است یا مرکب ؟

 

ب) بخش نگارش :

 

1)    فرهنگ معین در چند جلد و چند بخش تنظیم شده است ؟

 

2)    در لغت نامه دهخدا ، علامت داخل کمانک (                ) نشانه ی چیست ؟

 

3)    جمله زیر را ویرایش کنید .

 

خواهم به تو گفت چگونه پیروز شدن خود را .

 

4)    دو ویژگی زبان محاوره ای را بنویسید .

 

5)    نشانه ی اختصاری زیر را به صورت کامل بنویسید . 

 

            ره (                                       )          ه . ش (                                           )

 

6)    تفاوت « طرح » در نوشته های کوتاه و نوشته های بلند را بنویسید .

 

7)    حجم مقاله به چه چیزهایی بستگی دارد ؟

 

8)    «گزارش بازدید مامور بانک ازمنزلی مسکونی برای دادن وام بانکی »از نظر موضوع چه گزارشی است ؟

 

9)    عبارت زیر را ویرایش  کنید .

 

آیا چگونه می توان به قول معروف بر علیه سوابق گذشته ی افراد ی که نمی شناسیم ، عملیات قانونی را انجام دهیم ؟

 

 

ج ) بخش زبان شناسی :

 

1)    چگونه می توانیم ثابت کنیم که کرولال ها از توانش زبانی برخوردارند ؟

 

2)    انواع تک واژ ( آزاد – وابسته ) را در کلمه ی « رفتار » مشخص کنید .  آزاد (        )  وابسته (        )

 

3)    از راه جانشین سازی واج ها در ساخت آوایی کلمه ی « نان » دو کلمه جدید بسازید .

 

4)    تعداد هجاها ( بخش ها ) ی کلمات مقابل را بنویسید .   دبیرستان (               )        آزادی (                )

 

5)    واج ها ی کلمه ی « دانش » را مشخص کنید .

 

6)    تفاوت میان گفتار و نوشتار را بنویسید .

 

 

د) بخش املا و بیاموزیم :

 

1 – به جای کلمات مشخص شده ، کلمات کوناه تر ی قرار دهید .

 

الف  - از سوی  دوستم نامه ای آمد .                   ب- به چه علتی  غایب شده است ؟

 

2 – جمله مقابل را به دو صورت ویرایش کنید :    رستم در شاهنامه ، پهلوان قوی ای توصیف شده است .

 

1 -                                                               2 –

 

3 – جمله زیر را به صورت کوتاه و بی فعل باز نویسی کنید .

 

مسلمان با دروغ میانه ای ندارد .

 

4 – چرا جمله ی « این بیمار از ضعف و کم خونی برخوردار است » نادرست است .؟

 

5 – کاربرد درست ضمیر را در جمله ی زیر بنویسید .

 

برادرت آمد . من آن را در کتابخانه دیدم .

 

6 – در مثال های زیر ، کدام یک از واژه های داخل پرانتز درست است ؟ زیر آن خط بکشید .

 

الف – نحوه ی ( قیمت گذاری  -  قیمت گزاری ) باید عادلانه باشد.

 

ب – ما هرگز نخواهیم توانست حق پدر و مادر را – آن گونه که شایسته است – ( بگذاریم – بگزاریم )

 

زبا ن فارسی 2                                                                                              شماره 4     

 

الف – دستور :

 

1)     وجه ، زمان و نوع فعل ( می کوشند ) را مشخص کنید .

 

2)    جمله ی ( خیاط لباس می دوزد ) را مجهول کنید .

 

3)    فعل های زیر را منفی کنید .

 

 

( خوانده است )                                        ( دارد می رود )

 

4)    نوع فعل را در جمله ی زیر با توجه به ساختمان آن مشخص کنید .

 

« بچه ها از جنگل باز گشته بودند . »

 

5)    با استفاده از« اسم  + بن مضارع » یک اسم مرکب بسازید .

 

6)    ویژگی های اسم مشخص را در جمله ی زیر بنویسید .

 

( هرگز سخنی  را بی تامل بر زبان نیاور )

 

7)    نوع اضافه را ( تعلقی  - غیر تعلقی ) در ترکیب های زیر مشخص کنید .

            كتاب علي                          روز شنبه   

 

8)    نوع صفت های زیر را با توجه به ساختمان آنها مشخص کنید .

( چهار ده سال )                             (بلند قد )                        ( زیبا )

 

9)    نوع وابسته ها را در گروه اسمی زیر به طور دقیق مشخص کنید .

 

( آن کتاب خواندنی ادبیات )

 

10)            مرجع ضمایر به کار رفته در جمله های زیر را بیایید .

 

مادر بچه ها گفت : « چشم هایتان را روی هم بگذارید تا برای شما قصه بگویم .»

 

11)            نقش کلمه ی غمگین را در هر یک از جمله های زیر مشخص کنید .

 

مریم غمگین به خانه رفت .                                 مریم غمگین شد .

 

12)            نوع قید های مشخص شده را دقیقا بنویسید .

 

گیاهان  به تدریج رشد می کنند و طبیعت با گياهان هميشه  زیبا می سازند .

 

ب) نگارش :

 

1)    انواع نوشته را به اعتبار طرز بیان بنویسید .

 

2)    فضا سازی چیست ؟

 

3)    یادداشت برداری در تحقیق به چند شکل انجام می پذیرد ؟

 

4)    قدم اول در تحقیق و پژوهش چیست ؟

 

5)    تلفظ صحیح کلمه در فرهنگ معین و لغت نامه ی دهخدا چگونه نشان داده می شود ؟

 

6)    قسمت های تشکیل دهنده ی یک مقاله را نام ببرید ؟

 

7)    انواع مقاله ها را از نظر هدف و محتوا فقط نام ببرید ؟

 

8)    برای هر یک از انواع گزارش های ( دوره ای و مرتب ) و ( موردی و اتفاقی ) یک نمونه مثال بزنید .

 

ج ) زبان شناسی :

 

1)    چرا به کار بردن كلمه ( خوبیت ) درست نیست . شکل درست این کلمه رابنویسید .

 

2)    دو واژه بنویسید که شکل گفتاری و نوشتاری آن تفاوت داشته باشد .

 

3)    کلمه ی « برادر » چند  هجا و چند  واج  است ؟

 

4)    زبان شناسان زبان را درچند سطح مطالعه می کنند ؟ این سطوح را نام ببرید ؟

 

5)    در عبارت زیر ساخت واژه های صرفی و اشتقاقی کلمات مشخص شده را معین کنید .

 

( درختی  که میوه بدهد ارزش  بیشتری دارد و سودمندتر است .

 

6)    تکواژ چیست ؟ کلمه ی ( دانش آموز ) از چند تکواژ درست شده است ؟

 

د) املا و بیاموزیم :

 

1) در ترکیب های زیر کدام گزینه حشو دارد ؟

 

الف – سال گذشته               ب – پس بنابراین                       ج – روزنامه ی اطلاعات

 

2) نشانه های اتصال چیست ؟

 

3 – کدامیک از انواع خط مختص دست نوشته هاست ؟

 

4 – ملاک ما برای انتخاب املای صحیح واژه ها چیست ؟

 

 

5 – جمله ی زیر را به صورت کوتاه و بی فعل  باز نویسی کنید .

 

                امام حسین  ( ع) هرگز حاضر نشد در برابر یزید تسلیم شود  .

 

6- اشکال جمله ی زیر راتوضیح دهید .

 

               این بیمار از ضعف و کم خونی برخوردار است و باید درمان شود .

زبان فارسی  2                                                                                                 شماره 5

 

دستور :

 

1)    فعل « خواندی » را با حفظ شخص به مضارع اخباری و ماضی بعید بر گردانید .

 

           مضارع اخباری                          ماضی بعید

 

2)    جمله ی زیرر را مجهول کنید .

 

               احمد نامه را نوشت .

 

3)    هسته و وابسته های پیشین و پسین را در گروه اسمی زیر مشخص کنید .

 

              « یک شعر مبالغه آمیز شيوا »

 

4)    ساخت (ساده ، مشتق و.... ) صفت های زیر را بنویسید .

 

چهار ساله :              ریش سفید :               شکسته :                     عاقل :

 

5)    اضافه تعلقی و غیر تعلقی را مشخص کنید .

 

گل لاله                            قانون کار

 

6)    نوع قید ها را در عبارت زیر مشخص کنید . ( نشانه دار و بی نشانه )

 

            بالاخره احمد را در خیابان دیدم .

 

7)    در جمله مرکب زیر « پسوند وابسته ساز ، جمله هسته و وابسته » را مشخص کنید .

 

                  شنیده اید که علی از مسافرت آمده است ؟

 

8)    در جمله زیر ضمیر ، نوع ضمیر و مرجع آنرا مشخص کنید .

 

                استاد یک جلد کتابشان را هدیه کردند .

 

9)    شبه جمله را در عبارت زیر مشخص کنید .

 

اگر مرو میدان هستيد . بسم الله و گرنه از وای وای گفتن کاری ساخته نیست .

 

10)          واژه « خوش خط » را یک بار در نقش مسندی و یک بار در نقش قیدی در جمله بکار برید .

 

مسند :                                               قید :

 

نگارش :

 

1)    ویژگیهای  « نوشتار معیار » را بنویسید .

 

2)    چرا در میان منابع پژوهشی ، کتابهای مرجع جایگاه ویژه ای دارند ؟

 

3)    در کار تحقیق چه عواملی نقش اساسی دارند ؟

 

4)    قسمت های تشکیل دهنده یک مقاله را بنویسید .

 

5)    مقاله ها از نظر هدف و محتوا به دو دسته تقسیم می شوند . فقط نام ببرید .

 

6)    « پرس و جو و مصاحبه » از مراحل تهیه گزارش را توضیح دهید .

 

زبان شناسی :

 

1)     واج ها و هجاها رامشخص كنيد .

 

 دانش :    هجا = ...................            واج = .................  

 مهربان  : هجا = ..................             واج = .................

 

2)    چگونه ثابت می کنید کرولال ها از توانش زبانی برخوردارند ؟

 

3)    تکواژ را تعریف کنید .

 

4)    در کدام یک از ساخت واژه های زیر وند اشتقاقی و وند صرفی به کار رفته است ؟

 

کارگر :                                         درختان :

 

5)    چرا بین شکل گفتاری و نوشتاری کلمه « خواهر » تفاوت وجود دارند .

 

6)    واج های زبان به دو دسته ی .................. و ..................... تقسیم می شوند .

 

املا و بیاموزیم :

 

1)    چرا به کار بردن واژه ی « آشناییت » درست نیست .

 

2)    املای درست واژه های را بنویسید .

 

ادا و اتوار ........................                  مسئول برگذاری .............................

 

3)    درست جمله ی زیررا بنویسید .

 

                به دوست همسایه ام سلام کردم .

 

4)    به صورت کوتاه باز نویسی کنید . « امام حسین ( ع) هرگز حاضر نشد در برابر  یزید  تسلیم شود» .

 

5)    ویرایش کنید .

 این بیمار از ضعف و کم خونی بر خوردار است و باید تقویت شود .

 

6)    چه هنگام شکل اختصاری کلمه را درجمله به کار می بریم .

 

 





زبان فارسی (1)                                                                                 شماره 1

 

الف – دستور :

 

1. نهاد و گزاره را در جمله ی روبه رو تعیین کنید . -------->   " گلستان سعدی یکی از کتابهای گران بهای فارسی است ."

 

2. نام هر یک از اجزای این جمله را بنویسید . ---------->   " ما قرآن را دوست داریم ."

 

3. ساخت اسم های داده شده را مشخص کنید .   الف باغچه       ب- چهل ستون      ج- پرده

 

4. در جمله های زیر قید ها را مشخص کنید و بنویسید نشانه دار هستند یا بی نشانه ؟

 

الف – ما آن شب اصلا به سخنان او گوش نمی دادیم .        ب- قرار بود ما با اتوبوس به اردوبرویم .

 

5. در جمله های زیر وابسته های پیشین را پیدا کرده و نوع آن ها را بنویسید و با پیکان به هسته وصل کنید .

 

الف – "محمد مسعود " در آن چند روز اختفای خود ، کوبنده ترین مقاله را در روزنامه " مرد امروز " به چاپ رساند.

 

ب- هیچ انسانی حاضر نمی شود به ضرر دیگران کار کند .

 

6. انواع نقش نماها را در جمله زیر پیدا کنید و بنویسید هر یک نقش نمای چه هستند ؟

 

" من درسم را خوانده ام زیرا که می خواهم به خانواده ام ثابت کنم درسخوان هستم ."

 

7. منادا را در جمله رویه رو معلوم کنید .---> " رزمندگان اسلام با رمز یا زهرا (س) به دشمن حمله کردند .

 

8. جدول را کامل کنید .

 

فعل

بن مضارع

بن ماضی

صفت مفعولی

ماضی بعید

فروخته ام

 

 

 

 

 

9. نمودار را کامل کنید .

 

                                                 گروه اسمی

           

                        هسته                  وابسته (1)                   وابسته (2)   

 

                        اسم                   صفت بیانی                    مضاف الیه

 

                       .......                ...............                   ..............

 

ب- املا و بیاموزیم :

 

1.     چرا گاهی در پایان املای تقریری از "گروه کلمه " استفاده می کنیم ؟

 

2.     چرا عبارت "ملت ایران بر علیه رژیم پهلوی قیام کرد " درست نیست ؟ درست آن را بنویسید .

 

3.     در فارسی چه کلماتی اهمیت املایی دارند ؟

 

4.     ویرایش کنید ." الف – خانم کمالی مدیره ی دبستان فردوسی است ."   " ب- من گاها او را می بینم ."

 

5.     در عبارت "من مسابقه ای که دیروز برگزار شد را دیدم ."  چه اشکالی می بینید ؟آن را ویرایش کنید .

 

6.     املاي کدام کلمات در گروه کلمات داده شده ، نادرست است ؟ درست آن را بنویسید .

 

الف -   شمشیر و حمایل        ب- وکیل و مغنن        ج- نقض قرض             د- سخن نغز

 

ج) نگارش :

 

1.     نامه ها به چند دسته تقسیم می شوند ؟ نام ببرید .

 

2.     عبارت رو به رو را نشانه گذاری کنید .  صاحب نظران آموزشی می گویند درست نوشتن درست فهمیدن است

 

3.     نوع نگارش عبارت زیر علمی است یا ادبی ؟ دو علت آن را بنویسید .

 

" يك تك بوته ي مغیلان ،وسط یک بیابان دراز ، یک قصیده بلند است ."

 

4.     جمله زیر را به صورتی خلاصه کنید که مفهوم اصلی آن حفظ شود .

 

"دانشمندان و خردمندان با سعی و کوشش بسیار به هدف و مقصود خویش رسیده اند ."

 

5.     بر جای واژگان داده شده برابر های مناسب بنویسید .

 

الف – از جای بشد (               )           ب- مستعمل (                    )

 

6.     دو ویژگی از اساسی ترین ویژگی های نامه های خصوصی و دوستانه را بنویسید .

 

7.     در پایان نامه نوشتن چه چیزی لازم و ضروری است ؟

 

8.     در یک بند خاطره ای از "دوران مدرسه ابتدايی خود " بنویسید .

 

د- زبان شناسی :

 

1.     علمی که به شناخت زبان می پردازد .............. نام دارد . یک نام دیگر زبان شناسی جدید ، .......... می باشد .

 

2.     روابط معنایی عبارت های داده شده را بنویسید .            الف – خانه و اتاق خواب (                      )

 

ب- خواب و بیدار (                       )                        ج- خانه و منزل (                                   )

 

3.     شکل های گوناگون زبان کدامند ؟

 

4.     جمله " ابر ها ، پاورچین پاورچين وارد شدند ." چزء کدام ویژگی زبان انسان می باشد ؟

 

5.     چه چیزی موجب تغییر و تحول زبان می شود ؟

 

زبان شناسان برای رفع این مشکل چه کرده اند ؟

 

6.     در ساخت آوایی (بام ) ، کدام واج مصوت است ؟

 

7.     دستور زبان به چند بخش تقسیم می شود ؟

 

زبان شناسان در کدام بخش دستور زبان گروه ها و انواع جمله ها را بررسی و مطالعه می کنند ؟

 

 

 

درس ادبیات فارسی 1                                                                    شماره 2         

الف ) نگارش :

 

1.     عبارت زیر را نشانه گذاری کنید .

 

عوامل مهم تربیت عبارتند از مدرسه معلم اجتماع کتاب و

 

2.     عبارت "ترس سایه ای گذرابر خاطرم افکند . همچون گذر سایه گنجشک دیر کرده ای در نیمه ی روز  تابستان  بر دشتی بایر " جزء کدامیک از گروه های زبانی است ؟

 

3.     به جای واژگان زیر برابر ها ی مناسب بنویسید .   کاندیدا (                    )         علی کل حال(                  )

 

4.     پیام تبریک و تسلیت جز کدام یک از انواع نامه است ؟

 

5.     درباره ی موضوع "در خواست انتقال پرونده تحصیلی شما به مدرسه ای دیگر " یک نامه اداری بنویسید .

 

6.     یکی از تمرین های مناسب نگارشی رانام ببريد؟

 

7.     دو ویژگی نوشته هایی را که به زبان علمی نوشته شده اند را ، بنویسید .

 

8.     عام ترین و صمیمانه ترین نوع نوشتن را چه می گویند ؟

 

ب) دستور زبان :

 

1.     نهاد و گزاره را در جمله زیر مشخص کنید .

 

2.     جدول زیر را کامل کنید .

 

 

فعل

بن ماضی

بن مضارع

صفت مفعولی

صفت مفعولی

اول شخص مفرد ماضی التزامی

اول شخص مفرد  مضارع اخباری

 

شنیده است

 

 

 

 

 

 

 

3.     در جمله زیر مصدر های داخل پرانتز را به فعل مناسب تبدیل کنید .

 

مادر کودکش را ( خوابانیدن)

 

احمد از دوستش (رنجیدن )

 

4.     هسته گروه اسمی زیر را مشخص کنید .

                                            « همین دو کتاب جغرافی »

 

5.     ساخت اسم های زیر را مشخص کنید .

 

آبدوغ – آویزه – چنار

 

6.     الف – در جمله زیر یک صفت اشاره و یک صفت مبهم پید کنید .

 

ب- یک ضمیر مشترک بیابید .

 

محمد مسعود درآن چند روز اختفای خود گوینده ترین مقاله را در روز نامه می نوشت .

 

7.     برای نمودار زیر یک گروه اسمی بنویسید .

 

                                                    گروه اسمی

 

                                وابسته 1         هسته              وابسته 2

 

                               صفت مبهم       اسم                صفت

                              

                              ..........         ........             .........

                                

 

8.     در جمله زیر نوع ضمیر را مشخص کنید .

 

برادر ایشان آمده بود و سراغ لباس خودش را می گرفت .

 

9.     در نوشته زیر قید ها را شناسایی کنید و نوع آن ها را بنویسید .

آن شب اصلا حرف های شما را متوجه نشدم .

 

10. کلمه ي  « ایران » را در جمله ای جداگانه به کار ببرید و منادا و مضاف الیه و مفعول بسازید .

 

ج) زبان شناسی :

 

1.     به چه دلیلی شناخت زبان دشوار است ؟

 

2.     تعریف لهجه را بنویسید .

 

3.     غرض از مقایسه چیست ؟

 

4.     منظور از علمی بودن زبان چیست ؟

 

5.     رابطه بین کلمات " کتاب و مدرسه " ،  " ورزش و فوتبال " و" پدر و بابا " را بنویسید .

 

6.     واج شناسی چیست ؟

 

7.     اجزاي سازنده نظام زبان چیست ؟

 

د) املا و بیاموزیم :

 

1.     شکل درست جمله زیر را بنویسید .

آن خانم محترمه به او كمك كرده بود .

 

2.     املای درست  آن گروه از کلمات زیر را که نادرست است بنویسید .

 

راز و رمز حیاط (                    )   تعیین قیمت (                     )

 

شاعر مآثر (                          )   سنگ های خرد (                       )

 

3.     کاربرد درست کلمه ی "گاها و ناچارا " را بنویسید .

 

4.     با کلمات  له و علیه دو جمله مناسب بنویسید .

 

5.     جمله هاي زیر را اصلاح کنید .

 

آن قدر مطلب را برایش تکرار کردم که به قول معروف خسته شدم .

 

آیا کجا برای اقامت مناسب تر است ؟

 

درس زبان فارسی 1                                                                   شماره 3

الف ) زبان شناسی :

 

1.     اجرای سازنده ی نظام زبان در درجه ی اول .......................... است .

 

2.     انتقال پیام در قالب ........................ صورت می گیرد .

 

3.     به سبب ویژگی ............... ما می توانیم در مورد چیزهایی حرف بزنیم که اکنون حاضر نیستند یا حتی اصلا وجود ندارند .

 

4.     ...................... به شکلی از زبان گفته می شود که فقط در تلفظ با هم فرق دارند .

 

5.     زبان شناسی جدید را به چه نام هایی می شناسند ؟

 

6.     وظیفه گویش شناسی چیست ؟

 

7.     رابطه ی معنایی میان کلمات " ورزش و فوتبال " را بیان کنید .

 

8.     عبارت "گفته شده بود " جزء کدام یک از گروه های زبانی محسوب می شود ؟

 

9.     وظیفه ی " صرف " را در دستور زبان بیان کنید .

 

ب) املا و بیاموزیم :

1.     در گروه کلمات زیر املای برخی از گروه کلمات نادرست  آمده است ، درست آنها را بنویسید .

 

الف – خبث طینت          ب- حرم آفتاب               ج- ثبت وضیت           د – عجین و آمیخته

 

2.     املای تقریری چیسیت ؟

 

3.     گروه کلمه چیست ؟

 

4.     علت نادرستی عبارت زیر را بنویسید :

 

هم آنان درباره ی مطبوعات مقاله نوشتند هم ما

 

5.     کاربرد "ی" میانجی را در کلمه "همای سعادت " توضیح دهید .

 

6.     کاربرد درست کلمات " گرایشات " و" جانا " را بنویسید .

 

ج) دستور :

1.     هر یک از واژه های زیر را از نظر ساخت ( ساده ، مشتق ، مرکب ) چه نوع اسمی هستند ؟

 

گنجشك (                )             گریه (                    )             

 

2.     در عبارت " کتاب را از فروشگاه خریدم " کتاب معرفه ( شناس ) است یا نکره (ناشناس ) ؟ چرا ؟

 

3.     با توجه به عبارت :" علی نامه می نویسد ."

 

الف ) فعل " می نویسد " چه زمانی است ؟

 

ب) فعل " می نویسد " رابا حفظ شخص به صورت ماضی التزامی بنویسید .

 

ج) فعل " می نویسد " گذرا به چیست ؟

 

4.     جمع مکسر کلمه ی " رای " را بنویسید .

 

5.     نمودار گروه اسمی زير را رسم کنید :  

 

                     « چهار دانش آموز زرنگ »

 

6.     نوع  گزاره را مشخص کنید : ایران سرزمین دلیران است .

 

7.     با توجه به عبارت :

 

" کشانی مغرور آهنگ بازگشت دارد که رستم نهیبش می زند که هماوردت   آمد بر مگرد . اشکبوس خود را آماده می کند و نام و نشان وی را می پرسد .

 

الف نوع ضمیر های مشخص شده را بنویسید .

 

ب) ضمیر شخصی پیوسته را به صورت جدا بنویسید .

 

ج) مرجع ضمیر جملات بالا را مشخص کنید .

 

8.     نوع قید ها را مشخص کنید :

 

الف ) قرار بود همان روز صبح مجید به تهران برود .

 

ب) متاسفانه علی به سختی بیمار شده است .

 

9.     از فعل "سوخت " صفت فاعلی و صفت مفعولی بسازید .

 

10. نقش نماها را در عبارات زیر بیابید و نوع آنها را بنویسید .

 

فردوسی شاهنامه را در قرن چهارم سرود .

 

د) نگارش :

 

1)    با استفاده از علائم نگارشی عبارت زیر را نشانه گذاری کنید .

 

عوامل مهم تربیت عبارتند از خانواده ، مدرسه ، معلم ، کتاب و

 

2)    شیوه بیان عبارت زیر چیست چرا ؟

 

" غروب ، غم رنگ و خونین ، و خورشید در زیر پلک غبار ، اشک خونین می بارد ."

 

 

3)    کاربرد امروزی کلمات مقابل را بنویسید : چکاد (               )            مستعمل (                      )

 

4)    خلاصه نویسی چه فایده ای دارد ؟

 

5)    نامه ها چند نوع هستند نام ببرید .

 

6)    نوع نوشته ی زیر چیست ؟ دو ویژگی از ویژگی های این نوشته را بنویسید .

 

" در پیشاور تقریبا همه فارسی را می دانند ، منتها از فروتنی این را اعتراف نمی کنند ، اگر از کسی بپرسی که فارسی می داند یا نه به فارسی فصیح جواب می دهد که فارسی  را نمی داند و از خنده ی ناگهانی ات در شگفت می شود ."

 

زبان فارسی  سال اول                                                                   شماره 4

 

الف ) زبان شناسی :

 

1.     چرا شناخت زبان دشوار است ؟

 

2.     دو ساختی بودن زبان چه فایده ای دارد ؟

 

3.     واج شناسی چیست ؟

 

4.     رابطه ی بین کلمات (درس ریاضی ) و (خانه منزل ) چیست ؟

 

5.     زبان شناسان برای رفع مشکل تغییر و تحول دائمی زبان چه می کنند ؟

 

6.     هدف از مطالعه ی زبان در گذشته چه بوده است ؟

 

7.     در سطح دستور ، زبان شناسان این سطح را به چند دسته تقسیم می کنند ، نام ببرید .

 

ب) نگارش :

 

1.     کدامیک از انواع ویرایش مربوط به آراستگی ظاهری و نظم و ترتیب بخشیدن به اثر است ؟

 

2.     در کدامیک از انواع نوشته هر لفظی به معنای روشن و حقیقی خود بکار رفته است ؟

 

3.     در توصیف ،ذکر کدام دسته از جزئیات ضرورت دارد ؟

 

4.     استفاده ی بیش از حد از آرایه های ادبی در نوشته های ادبی چه نتیجه ای ببار می آورد ؟

 

5.     در چه صورتی نوشته روح و تحرک بیشتری پیدا می کند؟

 

6.     (جدول ضربی عمل نکردن ) در خاطره نویسی یعنی چه ؟

 

7.     از مواردی که در نوشتن نامه های اداری و رسمی باید رعایت کنیم ، دو مورد را بنویسید .

 

8.     شان نامه در چیست ؟

 

9.     روش های خلاصه نویسی را بنویسید .

 

ج) املا و بیاموزیم :

 

1.     خط معیار برای دست نوشته های ما کدام است ؟

 

2.     جمله ی زیر را ویرایش کنید و علت را توضیح دهید .

 

گاها ، کارهایی انجام می دهیم که درست نیست .

 

3.     یکی از فواید املای تقریری را بنویسید .

 

4.     چه کلماتی  اهمیت املایی دارند ؟

 

5.     کاربرد کدام واژه غلط است ؟

 

اخبارها                             خبرها                                   اخبار

 

6.     رعایت نشانه ی خطی در چه مواردی ضروری است ؟

 

7.     چرا تركيب« سخن نغز » را  جمله نمی دانیم ؟

 

د) دستور :

1. از مصدر (شکستن )بن ماضی ، بن مضارع و صفت مفعولی بسازید .

 

2. فعل ( رنجید ) را گذرا کنید .

 

3. ویژگی های اسم مشخص شده در جمله ی زیر را بنویسید ( عام / خاص/ جمع یا مفرد / معرفه یا نکره یا جنس / ساده ، مشتق یا مرکب یا مشتق مرکب )

 

ایران سرزمین  دلیران است .

 

4. نوع وابسته های پیشین و پسین را در تر کیب زیر بنویسید .

   آن دو دختر هنر مند شهر

6.     به واژه ی ( کتاب ) یک صفت عالی و یک مضاف الیه بیافزایید .

 

خوردنی                              عاقل                                 آسمانی

 

7.     در جمله زیر نوع ضمیر و مرجع آن را مشخص کنید .

 

پد رهر شب که به خانه بر می گردد از دوستش صحبت می کند .

 

8.     در جمله زیر ضمیر شخص را به ضمیر مشترک تبدیل کنید .

مریم کارش را انجام می دهد .

 

9.     واژه ی (کدام ) را در دو جمله طوری بکار ببرید که یک بار ضمیر پرسشی و یک بار صفت پرسشی باشد .

 

10. در نوشته زیر قید را شناسایی کنید و نوع آن را به طور دقیق بنویسید .

 

        «او حتما از دوستش پرسیده بود .»

 

11. در کدام جمله متمم قیدی به کار رفته است .

 

 احمد از تهران آمد                            احمد از سگ می ترسد

                                 

12. در نوشته ی زیر حروف ربط وابستگی و همپایگی را مشخص کنید .

 

آمدم که تو را ببینم ولی تو در خانه نبودی

 

13.در جمله زیر نوع نقش نماها را مشخص کنید .

 

ای خدا ما را در تحصیل علم یاری کن .

 

سوالات در س زبان فارسی (1)  اول دبیرستان        خرداد 83                              شماره 5

 

الف ) نگارش :

 

1.     در توصیف ، کدام دسته از جزئیات یک پدیده مورد توجه قرار می گیرند ؟

 

2.     کدام نوع از انواع ویرایش ، ناظر بر جنبه علمی یا تخصصی اثر است ؟

 

3.     جان بخشیدن به اشیاء را در جمله ای نشان دهید ؟

 

4.     چرا عبارت " گفته آمد " نا درست است برابر مناسب آنرا بنویسید ؟

 

5.     جمله زیر را کوتاه تر کنید به طوری که مفهوم اصلی آن حفظ شود .

 

"در کارهای بزرگ و مهمات باید با خردمندان و و عقلا مشورت و هم اندیشی کرد "

 

6.     در کدام یک از انواع نوشته ، کلمات و عبارتهای دشوار و پر تکلف دیده نمی شود ؟

 

7.     دو مورد از فواید خلاصه نویسی را بنویسید .

 

8.     چرا بعضی از خاطرات ماندنی و پر ارزش هستند ؟

 

9.     با رعایت تمام قسمتهای یک نامه اداری ،درباره موضوع زیر یک نامه اداری بنویسید .

 

 

ب) دستور :

 

1.     جمله ای بنویسید که در آن واژه "نهال " اسم جنس باشد .

 

2.     کدام یک ازساخت ( ساده ،مرکب و مشتق ) اسم های زیر هستند ؟

 

الف :جوشش                     ب: استفاده

 

3.     زمان ونوع هر یک از افعال زیر را بنویسید ؟

 

الف : می پذیرد                                    ب: گفته است

 

4.     فعلهای ناگذر زیر را گذرا کنید .

 

الف : چکیده باشد ----------------->

 

ب: دویده باشد -------------------->

 

5.     واژه ی «کدام» رادر دوجمله جداگانه یک بار به عنوان ضمیر پرسشی ویک بار به عنوان صفت پرسشی به کار ببرید .

 

6.     جدول زیر را کامل کنید ؟

 

فعل

بن مضارع

صفت مفعولی

صفت لیاقت

صفت مفعولی

می دید

 

 

 

 

 

7.     در عبارت زیر قید ها را شناسایی کنید و نوع آن ها را به طور دقیق بنویسید .

                   " شاید به خوبی نتوانستم امروز بااو سخن بگویم "

 

8.     نوع ضمیر ها را در عبارت زیر مشخص کنید .

                    " صد بار برایت گفتم زمستان  سالی که در آن دنیا آمدید خودم آنرا خریدم "

 

9.     در عبارت زیر یک حرف ربط وابسته ساز و یک حرف ربط همپایه ساز مشخص کنید ؟

 

" این فواید گوناگون سبب می شود که بنای مسجد هم راحت باشد هم سودمند "

 

10. واژه "حافظ " را بانقش نماهای کسره و حرف ندا در جمله های جداگانه بکار ببرید .

 

 

11. نمودار گروه اسمی زیر را رسم کنید .

                                                       " پروانه زیبای خیال "

 

پ ) زبان شناسی :

 

1.     مشخص کنید هر یک از موارد زیر مربوط به کدام ویژگی زبانی می باشد ؟

 

الف ) خورشید با نگاه خود به من می خندد .

 

ب) حافظ در قرن هشتم زندگی می کرد .

 

2.     در تعریف زبان مقصود از ارتباط زبانی چیست ؟

 

 

3.     صورت هایی نظیر "به باغ اندرون " و " شنیدستم " در کدام يك از شاخه هاي زبان شناسی مورد مطالعه قرار می گیرند ؟

 

4.     در زبان شناسی سنتی هدف از مطالعه زبان چیست ؟

 

5.     رابطه معنایی میان واژه ها ی "عاقل و جاهل " و" ورزش و والیبال " را بنویسید ؟

 

6.     واج شناسی را تعریف کنید ؟

 

7.     زبان شناسان از نشانه های زبان به چه نامی یاد می کنند ؟

 

8.     زبان شناسی جدید را به نام های ..................... و................... می شناسیم .

 

د) املا و بیاموزیم :

 

1.     مثالی بنویسید که در آن نقش نمای اضافه الزامی است .

 

2.     چرا کاربرد کلمه ناچارا در زبان فارسی نا درست است .

 

3.     اگر کلمه ای به صامت ختم شود در حالت اضلفه چه می گیرد ؟ ( با یک مثال )

 

4.     در فارسی چه کلمه هایی اهمیت املایی دارند ؟

 

5.     در گروه کلمات زیر املای برخی از گروه کلمات نادرست آمده است آنها را بنویسید ؟

 

الف ) قلب و فؤاد         ب)غالب شعر      ج) طمانینه  و آرامش         د) تفحسات عمیق

 

6.     کدامیک از جمعهای عربی زیر در فارسی به معنای مفرد بکار می رود ؟

 

         طلبه  -   اخبار – کتب – طرق – حقوق

 





سؤالات  جبراني زبان فارسي (2) پيش دانشگاهي  شهريور1384                    شماره 1

 

الف) خود آزمايي و درك مطلب

با توجه به ابيات زير به سؤالات 1 الي 6 پاسخ دهيد.

 

«اي مشت زمين بر آسمان شو                 بر وي بنواز ضربي چند»

 

« پنهان مكن آتش درون را                         زين سوخته جان شنو يكي پند »

 

« بر ژرف دهانت سخت بندي                    بر بسته  سپهر ديو پر فند »

 

« من بند دهانت بر گشايم                         ور بگشايند بندم از بند »

 

« از آتش دل برون فرستم                        برقي كه بسوزد آن دهان بند »

 

« هراي تو افكند زلازل                                از نور و كجور تا نهاوند »

 

1- منظور از مشت زمين چيست؟  

2- سوخته جان كيست؟

3- معناي كنايي بند از گشادن چيست؟

4- منظور شاعر از سپهر ديو پر فند چيست؟              

5- واژه ي برق در بيت پنجم چه آرايه اي دارد؟

6- مكان هاي نام برده شده در بيت آخر مجاز از چيست؟

 

7- در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته / بيخته مشك سياه ريخته در ثمين » منظور از « مشك سياه و در ثمين » چيست؟

 

8- واژه هاي ريخته و بيخته در سوال 7 چه آرايه اي دارند؟

 

9- شهرت شاعري بهار بيشتر به كدام نوع از اشعار اوست؟

 

- در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته / بيخته مشك سياه ريخته در ثمين » منظور از « مشك سياه و در ثمين » چيست؟

 

11- وجه تسميه ي اورازن چيست؟

 

12- معادل امروزي « به قول مردمان خطي بر وي نتوان كشيد » را بنويسيد.

 

13- مولانا دانشمندي را از بينشمندي بهتر مي داند:   الف) درست               ب) نادرست

 

14- كلام سعدي ........ است . 

   1) دشوار                2) آسان                 3) سهل و ممتنع              4) پيچيده

 

15- در بيت « از دفتر عشق نكته مي راند / و افسانه ي عاشقي همي خواند » يك تشبيه پيدا كنيد.

 

16- خرت خرت در اصطلاح ....... ناميده مي شود.

 

  17- دو مورد از معنا هاي واژه ي « سن » را بنويسيد.

 

18- در « آخرين درس » معلم چه چيزي را تضمين كننده ي آزادي ملت ها مي داند؟

 

19- اولين مترجمان دارالفنون چه كساني بودند؟  

  

20- گوته مفهوم « آب خضر » را از چه كسي گرفته است؟

 

معنا و مفهوم     

   « معناي ساده و روان ابيات و عبارات زير را بنويسيد. »

 

21- مي تراود مهتاب     

 22- همگنان را خون گرمي بود     

23- شير مرد عرصه ي ناورد هاي هول

24- همه ذرات نمازم متبلور شده است        

 25- قبله ام يك گل سرخ

26- خر گم شده را بخواند كاي يار                     اينك خر تو بيار افسار

27- چوك ز شاخ درخت خويشتن آويخته           زاغ سيه بر دو بال غاليه آميخته

28- بسيار بود رود در آن برزخ كبود                     اما دريغ زهره ي دريا شدن نداشت

29- مرا نصيب غم آمد ز شادي همه عالم         چرا كه از همه عالم محبت تو گزيدم

 

ج) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

30- ادبيات معاصر به چه دوره اي از ادبيات ايران گفته مي شود؟

 

31- ترجمه از زبان هاي اروپايي با تأسيس كدام مدرسه آغاز شد؟

 

32- قابوسنامه در زمينه ي ........ نوشته شده است .

1. تعليم و تربيت         2. امثال و حكم             3. سرگذشت هاي عاميانه        4- تاريخ

 

33- نثر دكتر زرين كوب زنده و گيرا و جزء نثرهاي .................. محسوب مي شود.

 

34- شرح و ترجمه ي احوال مشايخ صوفيه يا شعرا چه ناميده شده است؟

 

35- صاحبان آثار زير را بنويسيد.    

                                  الف ) الايام                        ب) دانشگاه هاي من

د) شعر حفظي

1) تكميل كنيد.

 « گويي .........  جامه به صابون زده است         كبك دري .......... در قدح خون زده است

2) مصراع دوم بيت زير را بنويسيد.

« وفا نكردي و كردم جفا نديدي و ديدم               ..................................................... »

زبان فارسي(2)- پيش دانشگاهي          ارديبهشت1383              شماره 2

 

الف) درك مطب و خود آزمايي

با توجه به شعر زير به سؤالات پاسخ دهيد.

 

نگران با من اِستاده سحر /  صبح مي خواهد از من / كز مبارك دم او آورم اين قوم به جان باخته را / بلكه خبر / در جگر ليكن خاري / از ره اين سفرم مي شكند / نازك آراي تن ساق گلي / كه به جان كشتم /  و به جان دادمش آب / اي دريغا به برم مي شكند.

 

1-1- شعر فوق به ترسيم چه جامعه اي مي پردازد؟   

2-1- صبح از شاعر چه مي خواهد؟  

3-1- منظور از « سفر » چيست؟

4-1- « شكستن خار در جگر » كنايه از چيست؟            

5-1- « گل » استعاره از چيست؟

 

2) در بيت زير « لؤلؤ تر » استعاره از چيست؟

« ابر بهاري ز دور اسب بر انگيخته                    وز سم اسب سياه لؤلؤ تر ريخته»

 

3) با توجه به بيت زير چرا دماوند چهره در ابر پنهان كرده است؟

                 «تا چشم بشر نبيندت روي                بنهفته به ابر چهر دل بند »

 

4) معادل امروزي « سه جانب او با آب درياست . » چيست؟

 

5) « سجع » را در عبارت زير مشخص كنيد.

 

« خدايتان بميراناد كه دلم از دست شما پر خون است و سينه ام مالامال خشم شما مردم دون »

 

6) در مصراع «‌ كان كليد گنج مرواريد او گم شد » منظور شاعر از « كليد گنج مرواريد » چيست؟

 

7) در شعر زير شاعر بين « شب بو » و « كاج » چه رابطه اي برقرار ساخته است؟

 

« و خدايي كه در اين نزديكي است / لاي اين شب بوها ، پاي آن كاج بلند »

 

8) منظور از « برزخ كبود » در بيت مقابل چيست؟

         « بسيار بود رود در آن برزخ كبود              اما دريغ زهره ي دريا شدن نداشت »

      

9) در تركيب « با مزه نوشتن » كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود ؟

 

10) چرا جامي براي خود تخلص « جامي » را برگزيد؟

 

11) در عبارت « شيخ بو عبداللّه بشكست و با خويش رسيد » منظور از قسمت مشخص شده چيست؟

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

اشعار و عبارات زير را به فارسي روان برگردانيد.

 

1) افراط اقويا در تمتع ، حق ساير ناس را ضايع مي كرد.

 

2) به عالم افسانه ها كه آن همه پر رنگ ونگار و آن همه پرّان و نرم است ، راه پيدا كردم .

 

3) كان كس منم اي ستوده ي دهر                    كز عشق نبوده هرگزم بهر

 

4) چون عقده اي به بغض فرو بود حرف عشق      اين عقده تا هميشه سر واشدن نداشت

 

5) بدون هيچ دليل از كتابت اين روزنامه استنكاف مي كرد .

 

6) من قلا كردم و عينك موصوف را از جعبعه اش در آوردم .

 

7) سنگ از پشت نمازم پيداست . 

        

8) من آن تخته پاره ام كه بي خودانه سيلي خور اقيانوسم .

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1) « اخوان ثالث » شعر« خوان هشتم» از مجموعه ي« در حياط كوچك پاييز در زندان» را به چه سبك و شيوه اي سروده است؟

 

2) چه عاملي در عصر مشروطيت گنجينه ي واژگان زبان فارسي را غني ساخت؟

 

3) كتاب « تذكرة الاوليا » چه نوع نوشته اي است و از كيست؟ 

 

4) توصيفات نمادين  بر چه پايه اي بنا شده اند ؟

 

ت) شعر حفظي  اشعار زير را كامل كنيد .

1) ..................................................                زاغ سيه بر دو بال ، غاليه آميخته

 

2) جواني ام به ........ مي شد و از پي                چو ............. ، دويدم و نرسيدم .

 

 زبان و ادبيات فارسي (2)-  پيش دانشگاهي             ارديبهشت 1384      شماره 3

 

 

الف ) خود آزمايي

 

1- با توجه به متن ير به پرسش ها پاسخ دهيد.

 

اين تنگ عيشي براي او نوعي رياضت نفساني بود ؛ ناشي از خست و خشك دستي نبود . از زندگي فقط به قدر ضرورت تمتع مي برد . بيش از قدر ضرورت را موجب دور افتادن از خط سير روحاني خويش مي يافت.عادت كرده بود همه چيز را گذران وهمه ي احوالم عالم را در معرض تبدل تقي كند ؛ از اين رو ، از هيچ پيش آمد جالبي زياده اظهار شادماني نمي كرد و از هيچ حادثه ي سوئي هم به شكوه در نمي آمد . وقتي يك تن از ياران راغمناك ديد ، گفت : «‌ كه دنيا همه ي دل تنگي ها از دل نهادگي بر اين عالم است؟

     

1-1- منظور از تنگ عيشي چيست؟

        

1-2- تلقي مولانا از احوال عالم چيست؟

                  

1-3- دل تنگي ها عالم از از نظر مولانا ناشي از چيست؟

                 

1-5- مولانا بهره بردن از جهان را تا چه حد مناسب مي داند؟

 

1-5- يك كنايه در متن بيابيد و معناي آن را  بنويسيد؟

 

2) در بيت زير منظور از « گنج فريدون » چيست؟

  بر گل تر عنديب گنج فريدون زده است        لشكر چين در بهار ، خيمه به هامون زده است

 

3) عبارت « به قول مردمان خطي به وي فرو نتوان كشيد » چه چيزي را سفارش مي كند؟

 

4) در بيت زير دو آرايه ي ادبي نشان دهيد.

    چو شمع خنده نكردي ، مگر به روز سياهم         چو بخت جلوه نكردي ، مگر ز موي سپيدم

 

5) عبارت « همگنان را خون گرمي بود » يعني چه ؟

 

6) در بيت زير منظور از « كوير سوخته » و « علف » چيست؟

 

در آن كوير سوخته ، آن خاك بي بهار                     حتي علف اجازه ي زيبا شدن نداشت

 

7) عبارت « كارها را به هم در مي آميزند » يعني چه ؟

 

8) عبارت « من قلا كردم » در متن زير يعني چه ؟

                              من قلا كردم و روزي كه پير زن نبود ، رفتم سر بقچه اش.

 

9) عبارت زير به كدام آرايه ي ادبي اشاره دارد؟ يك مثال مناسب بنويسيد.

هيچ كلامي را دوبار در قافيه نياورم ؛مگر آن كه باظاهري يك سان معنايي جدا داشته باشد .

 

10) منظور از « ادبيات داستاني » چيست؟

 

11) مفهوم كلي عبارت زير چيست؟    

              و خدايي كه در اين نزديكي است/ لاي اين شب بوها ، پاي آن كاج بلند.

 

12) منظور از عبارت « يك قلم يك كلمه را تمام مي كرد » چيست؟

 

ب) بيان معني و مفهوم شعر و نثر       

   معني بيت ها و جمله هاي زير را به نثر ساده ي امروزي بنويسيد.

 

13) اگر ز خلق ، ملامت و گر ز كرده ، ندامت       كشيدم از تو كشيدم ، شنيدم از تو شنيدم

 

14) نازك آراي تن ساق گلي / كه  به جانش كشتم / و به جان دادمش آب / اي دريغا به برم مي شكند

 

15) از سر بكش آن سپيد معجر                            بنشين به يكي كبود اورند

 

16) در طريق تبتل و انقطاع ، خويشتن را از خود خالي كرده بود.

 

17) و يك جانب كه با خشك دارد ، كنده اي عظيم كرده اند .

     

18) اين عيار مهر كين مرد و نامرد است.

 

19) از فرط هيجان لكه مي دويدم .

               

20) شيخ ابو عبدا... بشكست.

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

21) زبان و فضاي دوره ي چهارم عصر شعر نيمايي يا دوره ي كمال جريان هاي ادبي را بنويسيد.

 

22) هر يك از آثار مقابل از كيست؟   الف- صفير سيمرغ                       ب- شرح زندگاني من

 

23) سبك و قالب شعري مهرداد اوستا را بنويسيد.

  

24) يكي از آثار يوهان ولفگانگ گوته را نام ببريد.

 

25) نوع نثر دكتر عبدالحسين زرين كوب را بنويسيد.

ت) حفظ شعر

26) جاهاي خالي را در بيت مقابل كامل كنيد.

 چوك ز ..... ، خويشتن آويخته                       زاغ سيه بر دو بال ..... آميخته

27) مصرع دوم بيت زير را بنويسيد.   

جواني ام به سمند شتاب مي شد و از پي       ......................................

 

سؤالات زبان و ادبيات فارسي (2) پيش دانشگاهي                                      شماره 4

 

 

الف )‌ خود آزمايي

1) با توجه به ابيات زير به پرسش ها پاسخ دهيد.

 

« بر ژرف دهانت سخت بندي              بر بسته سپهر ديو پرفند »

« من بند دهانت بر گشايم                  ور بگشايند بندم از بند »

« هرّ اي تو افكند زلازل                       از نور و كجور تا نهاوند »

« اي مادر سر سپيد بشنو                  اين پند سياه بخت فرزند »

« از سر بكش آن سپيد معجر              بنشين به يكي كبود اورند»

1-1- بيت اول به كدام رفتار نظام نظام استبدادي عصر شاعر با آزاديخواهان اشاره دارد؟

 

1-2- « ور بگشايند بندم از بند »  كنايه از چيست؟

 

1-3- مقصود از « مادر سر سپيد » و « سياه بخت فرزند » چيست؟

 

1-4- « سپيد معجر » استعاره از چيست؟

 

2) معادل اصطلاحات مقابل را بنويسيد.  الف ) سر وازدن :              ب) از كار در آوردن :

 

3) در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته           بيخته مشك سياه ، ريخته درّ ثمين » « مشك سياه » و « درثمين » استعاره از چيست؟

                                  

4) مناسب ترين شكل ترجمه چگونه است؟

 

5) در مصراع « مانده پاي آبله از راه دراز » پاي آبله ماندن كنايه از چيست؟

 

6) در شعر« صداي پاي آب » اثر سپهري « گل سرخ » و « چشمه » نماد چه هستند؟

 

7) در شعر « خوان هشتم » شاعر از زبان نقّال چه تفاوتي بين شاهنامه و ديگر سروده ها قائل شده است؟

 

8) در عبارت « نه كشته اي بر جاي نهاده و نه خسته ، به شهر خود باز گشته اند » « خسته » به چه معني آمده است ؟

 

9)‌ در بيت « چو شمع خنده نكردي مگر به روز سياهم/چو بخت جلوه نكردي مگر ز موي سپيدم » جلوه نكردن بخت از موي سپيد يعني چه ؟

  

10) شعر « پيش از تو » اثر سلمان هراتي از كدام نوع توصيف به شمار مي آيد؟

 

11) در عبارت« واين خط شكسته را از درويش هم بهتر و با مزه تر و محكم تر نوشته است » كدام آرايه ي ادبي به كار رفته است؟

 

12) مقصود از عبارت « سراچه ي ذهنم آماس مي كرد » چيست؟

 

13) چرا جامي ، براي خود تخلّص « جامي » را برگزيد؟

 

ب) بيان معني و مفهوم شعر و نثر    

 ابيات و عبارات زير را به نثر ساده ي امروزي معني كبيد.)

 

14) گويي بط سفيد جامه به صابون زده است       كبك دري ساق پاي در قدح خون زده است

 

15) مرا نصيب غم آمد ز شادي همه عالم               چرا كه از همه عالم محبت تو گزيدم

 

16) اين نخستين بار شايد بود             كان كليد گنج مرواريد او گم شد

 

17) همه ذرات نمازم متبلور شده است.

            

18) اين تنگ عيشي ناشي از خسّت و خشك دستي نبود.

 

19) پدرم دريادل بود ، در لاتي كار شاهان را مي كرد.

 

20) ديوارها تا كمر از سنگ و باقي با چينه است.

 

21) پس شيخ با كسي خُلقي بكرد.

 

د) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

24) نويسندگان آثار مقابل را نام ببريد.    الف ) صفير سيمرغ              ب) شرح زندگاني من

 

25) " اميل زولا " از برجسته ترين چهره هاي كدام مكتب است و چه چيزي را اصلي ترين شرط نويسندگي مي داند.

 

26) انواع ترجمه را فقط نام ببريد.

 

27) " شعر سپيد " يا " شعر منثور " محصول كدام دوره از عصر نيمايي است؟

 

ج) شعر حفظي 

 جاهاي خالي را در ابيات زير كامل كنيد.

 

22) سوسن كافور بوي ، گلبن ................       زمي ز ارديبهشت گشته .......... برين

 

23) اگر ز خلق ، ملامت و گرزه كرده ندامت      .....................................................

 

زبان فارسي 2 عمومي                                                                            شماره 5

 

بخش اول : ابيات و عبارات زير را روان معنا كنيد.

 

الف ) ابر بهاري ز دور اسب برانگيخته            و ز سُم اسب سياه لؤلؤ بر ريخته

 

ب) بگراي چو اژدهاي گرزه             بخروش چو شرزه شير ارغند

 

ج) از سيم به سر يكي كله خود            ز آهن به ميان يكي كمر بند

 

د) در پاژه ي آن مشرعه اي ساخته است كه به پنج نايژه آب بيرون مي آيد.

 

هـ ) لطافت زيباي گل در زير انگشت تشريح مي پژمرد ، آه كه عقل اين ها را نمي فهمد

 

و) شيخ بو عبد اللّه  با كو بي خويشتن نشسته بود خواجه و اروپاي بگيرد كرده .

 

ز) به قول مردمان خطي به وي فرو نتوان كشيد.

 

ج) در طريق تَبتَل و انقطاع ، خويشتن را از فن خالي كرده بود.

 

بخش دوم : خود آزمايي -  درك مطلب -  نكات بلاغي و دستوري

 

الف ) ابيات زير را به دقّت بخوانيد و سپس به سؤالات پاسخ مناسب دهيد.

 

- بر گل تر عندليب گنج فريدون زده است      لشكر چين در بهار خيمه به هامون زده است

 

- تا چشم ستيز نبيندت روي                             بنهفته به ابر چهر دلبند

 

- با شير سپهر بسته پيمان                        با اختر سعد كرده پيوند

 

- تا درد و وَرم فرو نشيند                كافور بر آن خماد كردند

 

- بر ژرف دهانت سخت بندي              بر بسته سپهر ديو پر خند

 

- من بند دهانت برگشايم               ور بگشايد بندم از بند

1- منظور از « گنج فريدون » و « لشكر چين » در بيت اول چيست؟

 

2- آرايه ي بارز بيت دوّم را بنويسيد و نقش دستوري « ت » در « بندت » را تعيين كنيد.

 

3- بيت سوم به چه ويژگي از قلّه ي دماوند اشاره دارد؟

  

 4- منظور از « كافور » در مصراع دوم بيت چهارم چيست؟

 

5- بيت پنجم بيانگر چه وضعيتي از جامعه ي عصر شاعر است؟

 

6- « بند از بند  كسي گشودن » در بيت آخر كنايه از چيست؟

 

7- منظور از « پس افكند » در بيت زير چيست؟  

              تو مشت  درشت روزگارري          از گردش قرن ها پس افكند 

                                                                                                      

8- منظور از « برق » در بيت زير چيست؟

 « از آتش دل برون فرستم       برقي كه بسوزد آن دهان بند »

 

9- بيت « بر ژرف دهانت سخت بندي           بر بسته سپهر ديو پر خند » چند جمله دستوري دارد؟

 

10- معناي عبارت « لشكر را قهر كردند » يعني چه؟

 

11- در عبارت « آنچه در كويري رويده گز و تاق » است « بيد » را در لبه ي استخري كناره ي جوي آب ِ قناتي و در كوير به زحمت مي توان نگاه داشت . » « گز و تاق » و « بيد » نماد چه افرادي هستند؟

 

12- منظور از « روح دردمند » و « مدينه ي پليد » در عبارت « ناله هاي گريه آلود آن روح دردمند و تنها را مي شنوم ناله هاي گريه آلود آن امام راستين را كنار آن مدينه ي پليد . » چيست؟

 

13- منظور از « درياي سبز معلّق » و مرغان ِ الماس پَر » در عبارت  « گرم تماشا و غرق در اين درياي سبز معلّقي كه بر آن مرغان الماس پَر تك تك از غيب سر مي زند ، بودم . » چيست؟

 

14- مفهوم « بعد از اين دانش مندي را بمان ، بينش مندي را پيش گير » چيست؟

 

15- معناي « كنده » در عبارت « كنده اي عظيم كرده اند و در ِ آهنين  بر آن نهاده اند . » در كدام گزينه آمده است؟

 

الف ) غُل و زنجير                  ب) خندق                        ج) تونِل                 د) قصر

 

16- منظور از « صقّليه » در عبارت « سلطان را آنجا كشتي ها باشد كه به روم و صقّليه و مضرب روند.» در كدام گزينه آمده است؟

   الف: مژكش              ب: سيسيل ايتاليا                   ج: اسپانيا                          د: يونان

 

17- « سر تير هايي كه از سر پوشيده ي ايوان ها بيرون مي گذارند و تراش به آن مي دهند. اصطلاحا ً ....... گفته مي شود.

الف : چينه                     ب: دون                       ج: پَردو                      د: نكاس

 

تاريخ ادبيات

 

1- در سرودن اشعار وصفي در تصوير نگاري شاعر و پيدايي صور خيال او كدام گزينه نقش مهمتري دارد؟

 

الف ) معقولات                  ب) محسوسات                  ج) تخيّلات                 د) عاطفه

 

2- زيبا ترين و دل انگيز ترين شِره ي توصيف كدام است؟

 

3- كدام گزينه حسب حال نيست؟

 

   الف ) شرح زندگاني من      ب) از پاريز تا پاريس       ج) تدكرة الاوليا     د) حيات يحيي

 

4- به كُتبي كه در شرح جنگ هاي پيامبر اسلام(ص) نوشته شده ............... مي گويند.

 

الف ) مغازي                 ب) غزوه                 ج) سيره                        د) مَقتل

 

 

 





آدبيات فارسي (2)-  پيش دانشگاهي علوم انساني   ارديبهشت 1384                شماره 1

 

الف) خود آزمايي

 

1- با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد.

 

دلبر جان رباي عشق آمد                   سر بُر و سر نماي عشق آمد

 

عشق بي چار ميخ تن باشد                مرغ دانا قفس شكن باشد

 

جان كه دور از يگانگي باشد                 دان كه چون مرغ خانگي باشد

 

عشق را رهنماي و ره نبوَد                   در طريقت سر و كُله نبوَد

 

1-1- در بيت اول ، مقصود از « سر نما بودن عشق » چيست؟ 

 2-1- در بيت دوم ، شاعر به كدام ويژگي عشق اشاره دارد؟

3-1- در بيت سوم ، منظور از « يگانگي » چيست؟

  4-1- در بيت پاياني ، « سر و كُله » به چه معناست؟

 

                                  **************************************

 

2- در بيت زير تركيب ِ « بچّگان عنقا » مشبّه است يا مشبّه به ؟ وجه شَبَه اين تشبيه چيست؟

« تو گفتي آسمان درياست از سبزي و بر رويش

                                                           به پرواز اندر آورده است ناگه بچّگان عنقا »

 

3- يكي از ويژگي هاي سبك هندي ، كاربرد مضاميني عاميانه در شعر است ، در بيت زير اين ويژگي را مشخص كنيد.

 

« حيران اطوار خودم ، در مانده ي كار خودم       هر لحظه دارم نيّتي چون قرعه ي رمال »

 

4- در عبارت زير ، به اعتقاد سعدي ، بهترين ِ درويشان ، چه كسي است ؟

 

                     « بهين ِ درويشان آن است كه كم توانگر گيرد . »

5- با توجّه به بيت زير :

   « تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را    

                                              در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان »

 

الف ) چه اشاره ي تاريخي در « سلسله ي ايوان » ديده مي شود؟  

ب) « در سلسله شدن » به چه معناست ؟

 

6- مقصود از « هفت بند گويي » چيست ؟

      

7- در شعر زير ، « دريا » نماد چيست؟

« اي آدم ها كه بر ساحل نشسته ، شاد و خندانيد!    يك نفر دارد كه دست و پاي دايم مي زند ، روي اين درياي تند و تيره و سنگين كه مي دانيد. »

 

8- معناي عبارت « با عشق كي توانم كوشيد ؟ » را بنويسيد.

 

9- در مصراع « در برگ ريز باغ ِ زهرا برگ كرديم » ، چرا شاعر خود را متّهم مي كند ؟

 

10- در ابيات زير ، شاعر از كدام « نوع توصيف » بهره گرفته است ؟

 

« به ابر پاره چو مه ، نور خويش افشاند             نظير پنبه ي آتش گرفته مي ماند

ز من مپرس كه كبكم خروس مي خواند             چو من ز حسن طبيعت كه قدر مي داند »

 

11- با توجّه به بيت زير حضور معشوق در حرم و دير ، كعبه و كليسا و با مؤمن و ترسا نشان دهنده ي كدام ديدگاه عرفاني است؟

 

                      « مستانه كاش در حرم و دير بگذري        تا قبله گاه مؤمن و ترسا كنم »

 

12- مقصود نويسنده از بيان حكايت ِ طنز آميز زير ، چه بوده است؟

 

          « شاعري مُهمل گو پيش جامي مي گفت : « چون به خانه ي كعبه رسيدم ، ديوان شعر خود رااز براي تيمّن و تبرّك در حجرالاسود ماليدم . »جامي گفت : « اگر درآب زمزم مي ماليدي بهتر بود! »

 

ب) معني و مفهوم شعر

 

معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد.

 

1- مهرگان دير در كشيد و سرما قوّت نكرد. 

                  

 2- نقش از روي كار باز خواند .

 

3- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب ِ پيران مُسكِت باشد .

 

4- اين پيغامبر همه ي جهان بگيرد و مملكت عجم نيز به دست او برود.

 

5- خونت / با خون بهايت /  حقيقت / در يك تراز ايستاد

 

6- بنازم به بزم محبت كه آن جا                    گدايي به شاهي مقابل نشيند

 

7- سجده نتوان كرد بر آب حيات                  تا نيابم زين تن خاكي نجات

 

8- كريمان را به دست اندر ، دِرَم نيست             خداوندان نعمت را كَرَم نيست

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1- هر يك از آثار مقابل از كيست؟        الف ) حديقة الحقيقه             ب) نون والقلم

 

 

2- دو ويژگي نثر كتاب ِ « تاريخ ِ عالم آراي عبّاسي » را بنويسيد.

 

3- بواسحق اطعمه ، شاعر قرن نهم ، اشعار طنز آميز خود را به تقليد از كدام شاعران سروده است؟

 

4- كتاب « قابوس نامه » از نمونه هاي موفّق نثر كدام دوره است ؟

 

ت) حفظ شعر

 

  هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد.

 

1- « كي بر اين كلبه ي طوفان زده سر خواهي زد           .............................................. »

2- « آي آدم ها كه روي ساحل آرام ، ................/موج مي كوبد به روي ساحل ِ خاموش . »

 

 ادبيات فارسي(2) – پيش دانشگاهي    علوم انساني     ارديبهشت1383        شماره 2 

 

 

الف ) درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به ابيات زير به سؤالات« 1-7 » پاسخ دهيد.

 

هان اي دل عبرت بين از ديده عبر كن هان          ايوان مداين را آيينه ي عبرت دان

يك ره ز لب دجله منزل به مداين كن                   وز ديده دوم دجله بر خاك مداين ران

بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد            گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان

از آتش حسرت بين بريان جگر دجله                   خود آب شنيدستي كآتش كندش بريان

تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را          در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان

پرويز كنون گم شد زان گم شده كمتر گو            زرين تره كوبر خوان؟ رو كم تر كو ، بر خوان

 

1) معناي « ديده » در بيت اول چيست؟            

2) مفهوم كلي بيت اول چيست؟

3) منظور از « دوم دجله » در بيت دوم چيست و چه آرايه اي دارد؟

4) ضمير « ش » در « آهش » در بيت سوم چه نقشي دارد ؟ و مرجع آن كدام است ؟

5) بيت چهارم با كدام يك از دو تركيب مقابل ارتباط معنايي دارد؟ 

 الف) آب آتش فروز   ب) آتش آب سوز

6) در سلسله شدن يعني چه ؟                 

7) در مصراع دوم بيت آخر چه آرايه هايي وجود دارد؟

 

              ****************************************************

8) مقصود از « صفحه ي مينا » در قصيده ي وصف ابر چيست؟

 

9) « پيران نه بر جاي » در جمله ي ( با پيران نه بر جاي منشين ) يعني چه ؟

 

10) معناي امروزي « دير در كشيد » در جمله ي ( مهرگان دير در كشيد .) چيست؟

 

11) « نقش از روي كار باز خواند » يعني چه ؟

 

12) مصراع « هر شب كواكب كم كنند از روزي ما پاره اي »كدام مضمون عاميانه را در بر دارد؟

 

13) منظور از « خار » در مصراع ( چه سازم به  خاري كه در دل نشيند ) چيست؟

 

14) در بيت زير كدام آرايه وجود ندارد؟

« در دفتر زمانه فتد نامش از قلم / هر ملتي كه  مردم صاحب قلم نداشت »

 

1- استعاره                  2- تشبيه                       3- مجاز                         4- كنايه

 

15) كدام گزينه « حس آميزي » ندارد؟ 1

- فكر لذيذ                  2- رنگ اميد                     3- صداي سكوت           4- فكر سفيد

 

16) مفهوم نمادين « گود كبود » چيست؟

 

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

1) امشب اي ماه به درد دل من تسكيني        آخر اي ماه تو همدرد من مسكيني

 

2) حماسه ي چهار ده ساله ام               ديگر باران كلام مهربانش را بر من نمي بارد

 

3) در حضيض هم مي توان عزيز بود / از گودال بپرس

 

4) خورشيد را بر نيزه آري اين چنين است         خورشيد را بر نيزه ديدن سهمگين است

 

5) عشق بي چارميخ تن باشد              مرغ دانا قفس شكن باشد

 

6) فراغت با قافله نپيوندد و جمعيت در تنگ دستي صورت نبندد.

 

7) كي رفته اي ز دل كه تمنا كنم تو را           كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را

 

8) از مشاهير اين طبقه كه بعضي در اردوي معلا بودند ، گوي تفوق و رجحان از اقران مي ربودند.

 

ج) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1) مشهور ترين طبقه بندي « سبك » بر اساس نظريه ي كيست؟

 

2) « مجمع النوادر » نام اصلي كدام كتاب است؟ 

    

3- شعر « سر رشته ي آمال ها » يكي از غزل هاي .... صائب است.

 

            الف) اجتماعي         ب) سياسي          ج) عارفانه           د) انتقادي

 

4) ادبيات عاميانه بر چه اصولي استوار است ؟   

     5) خنده ي طنز ، خنده ي .... نيست.

            الف) تلخ                   ب) سرزنش           ج) دردناك           د) شوخي

 

شعر حفظي

 

1) مصراع دوم بيت مقابل را بنويسيد.

« تو هم اي باديه پيمان محبت چون من                  ..............................................

 

2) تكميل كنيد.

 « هر شب از حسرت ....... من و يك دامن اشك     تو هم اي ..................... پر از پرويني

 

 

 ادبيات فارسي (2)               رشته علوم انساني              تير 1384          شماره 3

 

 

 

 

الف ) خود آمايي

 

1) با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد.

 

اي دفتر حُسن تو را فهرست خطّ و خال ها       تفصيل ها پنهان شده در پرده ي اجمال ها

آتش فروز قهر تو ، آيينه دار لطف تو                  هم مغرب ادبارها ، هم مشرق اقبال ها

پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما            آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها

سهل است اگر بال و پري نقصان اين پروانه شد 

                                                           كان شمع سامان مي دهد از شعله زرّين بال ها

 

هر چند صائب ، مي روم سامان نوميدي كنم

                                                            زلفش به دستم مي دهد سر رشته ي آمال ها

 

1-1- در بيت اوّل ، منظور از « خطّ وخال ها » چيست؟

 

2-1- با توجّه به بيت دوم ، چرا شاعر ، مغرب را به « ادبار » مشرق را به « اقبال »  تشبيه كرده است؟

 

3-1- شاعر در بيت چهارم ، به چه نكته اي مشهود در انديشه ي عرفا ، اشاره دارد؟

 

4-1- در بيت سوم ، مفهوم مصراع دوم ، نظير مصراع اول و در تأييد آن است ، كاربرد اين ويژگي  در سبك هندي چه ناميده مي شود؟

 

5-1- مفهوم كلي بيت سوم چيست ؟

                            

   6-1- در آخرين مصراع شعر بالا ، چه نوع تشبيهي ديده مي شود؟

 

2) در بيت زير مقصود از « صفحه ي مينا » چيست؟

 «به سان چندن ِ سوهان زده بر لوح پيروزه         به كردار عبير بيخته بر صفحه ي مينا » 

 

3) درعبارت « همچنين فصلي به فصل همي انداخت تا چهار سال برين بر آمد » ، معادل

امروزي ِ « برآمدن » چيست؟

 

4) با توجّه به بيت زير شاعر چرا خاك را « گرسنه چشم » مي داند ؟

 

« چندين تن جبّاران كاين خاك فرو خورده است

                                                        اين گرسنه چشم آخِر هم سير نشد ز ايشان »

 

5) عبارت « خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است » يعني چه ؟

 

6) با توجه به شعر زير منظور از « گود ِ كبود » چيست؟

 

«‌ آب را بلعيد در گود  كبود و هر زمان بي تابي اش افزون ، / مي كند زين آب ها بيرون ،/ گاه سر، گه پا »

7) مفهوم عبارت « فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگدستي صورت نبندد .»رابنويسيد.

 

8) در بيت زير خطاب « اي باد خزان » به كيست؟

 « تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان        گر خود انصاف كني مستحق نفريني »

 

9) منظور نويسنده از « قلم » در عبارت « با اين قلم نوشتم » چيست؟

 

10) در شعر زير ، منظور شاعر از « شانه هاي شهر » چيست؟

 

« حماسه ي چهارده ساله ي من / به پاي شوق خويش رفته بود و اينك / با شانه هاي شهر / برايم بازش آورده بودند »

 

11) با توجّه به بيت زير :

« روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد        بر خشك چوب نيزه ها گُل كرد خورشيد »

 

الف ) شاعر به كدام واقعه ي مذهبي -  تاريخي اشاره دارد؟ 

 ب) در مصراع دوم « خورشيد » استعاره از چيست؟

 

12) عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه؟

 

13) در بيت زير هر يك از واژه هاي « تشنه » و « ديوار »نماد چه چيزهايي هستند؟

 

                     « بر لب جو بود ديواري بلند             بر سر ِ ديوار تشنه ي دردمند »

 

14) عبارت كنايي ِ « آن روي كار بالاست » به چه معناست؟

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد.

1- با پيران نه بر جاي منشين .

                 

2- و اين پيغامبر كه در وجود آمده است به بلاغت رسد.

 

3- حيات از عشق مي شناس و ممات بي عشق مي ياب.

 

4- پينكي سحر هاي رمضان است كه خبط و خطا در تحريرات مي شود.

 

5- هرگز ديدي دست دغايي بر كتف بسته يا بينوايي به زندان در نشسته الّا به علّت  درويشي؟

 

6- در فكر آن گودالم / كه خون تو را مكيده است /  هيچ گودالي چنين رفيع نديده بودم

 

7- عجب نيست از گل كه خندد به سروي                كه در اين چمن پاي در گِل نشيند

 

8- خطّه ي خاك ، لهو و بازي راست                         عالَم پاك ، پاك بازي راست

 

 

9- از آتش حسرت بين بريان جگر دجله              خود آب شنيدستي كاتش كندش بريان ؟

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1) « هزل و هجو » چه تفاوتي با « طنز » دارند ؟

   

  2) هر يك از آثار مقابل از كيست؟   الف) تمهيدات     ب) چهار مقاله

 

3) نيما با انتشار كدام شعر خود ، فضاي تازه اي در شعر فارسي آفريد؟

 

4) متن زير ، درباره ي كدام شاعر است؟

 

« از بزرگ ترين غزل سرايان دوره ي بازگشت محسوب مي شود كه تقليد او از شيوه ي سعدي و حافظ با چنان مهارت و صميميّتي همراه است كه گويي شاعر شيوه ي خاصي از خود ابداع نموده است . »

 

5) « پيچيدگي و ابهام بر اثر كثرت استعمال لغات عربي و تركي و مغولي » از مختصات چه نوع نثري است؟

 

6) عبارت زير را تكميل كنيد.

      « فرّخي سيستاني از شاعران مشهور سبك ِ ................. است. »

 

 

ت) حفظ شعر 

 

  ( هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد.)

 

1) امشب اي ماه به درد دل ِ من ..............                آخر اي ماه تو ........... من مسكيني

2) يك نفر در آب دارد مي سپارد جان / يك نفر دارد كه .....................................

 

 

 ادبيات فارسي (2) پيش دانشگاهي علوم انساني  خرداد 1382  جبراني             شماره 4

 

الف )‌ درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به اشعار زير به پرسش ها پاسخ دهيد.)

 

كي رفته اي كه ز دل تمنّا كنم تو را؟                      كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را ؟

غيبت نكرده اي كه شوم طالب حضور                    پنهان نگشته اي كه هويدا كنم تو را

با صد هزار جلوه برون آمدي كه من                        با صد هزار ديده تماشا كنم تو را

بالاي خود در آيينه ي چشم من ببين                      تا با حنبر ز عالم بالا كنم تو را

طوبي و سِدره گر به قيامت به من دهند                يك جا فداي قامت رعنا كنم تو را

 

1- مفهوم كلّي بيت دوم را بنويسيد؟

           

2- منظور از" صد هزار جلوه" در بيت سوم چيست؟

 

3- بيت « يار بي پرده از در و ديوار       در تجلّي است يا اولي البصار » با كدام بيت ارتباط معنايي دارد؟

 

4- تشبيهي را كه در بيت چهارم به كار رفته است ، چيست؟

 

5- محتواي كدام بيت به اين بيت سعدي نزديك است؟

گر مخيّر بكنندم به قيامت كه چه خواهي               دوست مار را و همه نهت فردوس شما را

 

6- « خورشيد » در بيت زير در مصراع دوم استعاره از چيست؟

« روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد            بر خشك چوب نيزه ها گل كرد خورشيد»

 

7- عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه ؟

 

8- معادل امروزي « رنگ بيخت » و « بي تمييز » را بنويسيد.

 

 9- عبارت كنايي « آب برداشتن چيزي » يعني چه ؟

 

10- در بيت زير دو آرايه ي ادبي بيابيد.

 « بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد         گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان »

 

11- در عبارت« دست فكرت ارباب قلم به آن نمي رسد » دست فكرت چه نوع اضافه اي است؟

 

12- منظور از « فسرده » در بيت زير چيست؟

       « عاشقي را يكي فسرده بديد              كه همي خرد و خوش همي خنديد»

 

13- به نظر عرفا ، رسيدن به مرتبه ي توحيد چگونه ميسّر است؟

 

14- شكوفاترين دوره ي زبان و ادب فارسي در كدام سبك ديده مي شود؟

 

 

15- مشهورترين طبقه بندي سبكهابر اساس كدام نظريه است ؟ و ملك الشعرا بر چه مبنايي شعر فارسي را تقسيم بندي كرده است؟  

 

16- در مصراع « اي دفتر حسن تو را فهرست خط و خال ها » مقصود از خط و خال چيست؟

 

17- دريا در شعر « آي آدم ها » نماد ..... و در شعر عرفاني نماد ........ است.

 

18- در بيت « تو هم اي باديه پيماي محبّت چون من        سر راحت ننهادي به سر باليني » چه ايهامي ديده مي شود؟

 

19- مفهوم كنايي بيت زير چيست؟

« از دست ما بر ريگ صحرا نطع كردد            دست عَلمدار خدا را قطع كردند »

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

1- سخن كز سوز دل تابي ندارد                   چكد گر آب از آن آبي ندارد

 

2- تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان           گر خود انصاف كني مستحقّ نفريني

 

3- پس مرا بدان اذلال و استهانت چرا دور فرمودي كردند؟

 

4- هواي روشن از رنگش مغبّر گشت و شد تيره         چو جان كافر كشته ز تيغ خسرو والا

 

5- ما بارگه داديم ، اين رخت ستم بر ما                بر قصر ستمكاران گويي چه رسد خذلان ؟

 

6- كاش آن قدر شاعر و قادر بودم كه دعاي سحر بخوانم بالمرّه در سِلك غافلين نمانم.

 

7- آب را بلعيده در گود ِ كبود و هر زمان ، بي تابي اش افزون ، مي كند زين آبها بيرون

 

8- عشق بي چار ميخ تن باشد                   مرغ دانا قفس شكن باشد

 

9- مذمّت اينان روا مدار كه خداوند كرم اند.

 

  ادبيات تخصصي (2)               دوره ي پيش دانشگاهي                                شماره 5

 

 

الف : ابيات و عبارات زير را به نثر امروزي معنا كنيد.

 

1- چو گردان گشته سيلابي ميان آب آسوده         چو گردان گرد بادي تند گردي تيره اندروا

 

2- خداوند مُكنت به حق مُشتغِل                 پراگنده روزي پراگنده دل

 

3- بر دجله گري نو نو و از ديده زكاتش ده         گر چه لب دريا هست از دجله زكاتِ استان

 

4- پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما         آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها

 

5- مملكت عجم نيز به دست او برود پس مملكت از شروان برسد.

 

6- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب پيران مُسكِت باشد.

 

 7- اسباب تمنّع و علل ترفعّ در غايت ساختگي بود.

 

8- قريب هزار ناو هست پر آب و عَلف كه هر يكي لشكري را تمام باشد.

 

9- فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگ دستي صورت نبندد.

 

10- يكي تَحرمه ي عِشا بسته و ديگري منتظر عَشا نشسته.

 

ب) تاريخ ادبيات و دانش هاي ادبي

 

1- ويژگي هاي خاصّ سخن فرخي سيستاني كه وي را از ديگر شاعران معاصرش ممتاز كرده است چيست؟

 

2- نام اصلي چهار مقاله چيست و نويسنده ي آن چه كسي است؟

 

3- فنّ مقاله نويسي در زبان عربي به وسيله ي چه كسي بنيان گذاشته شد و چه كسي آن را كمال بخشيد؟

 

4- افراط در واقعه گويي باعث پيدايش چه مكتبي و مشهورترين شاعر آن چه كسي بود؟

 

5- قبل از خاقاني كدام شاعرِ عرب در مورد « ايوان مداين » قصيده اي سروده است؟

الف: كميت              ب) : المتنبّي                   ج: بحتري                   د: دغبل خُزائي

 

6- تحوّلات آغازين سبك عراقي در شعر كدام شاعران ديده مي شود؟

 

7- نخستين كسي كه اصطلاح سبك به معناي امروزي را در ادبيّات فارسي به كار گرفت چه كسي است؟

 

8- دو مورد از مختصات  زباني سبك خراساني را بنويسيد.

 

ج) درك مطلب

 

1- با توجّه به عبارت ِ « امّا با پيران نه بر جاي منشين كه صحبت ِ جوانان بَر جاي بهتر كه صحبت پيران نه بر جاي » نويسنده كدام خصيصه را نفي مي كند؟

  الف ) حُسن مُعاشرت      ب) سخن نابجا      ج) ناپرهيزگاري       د) برتري جوانان بر پيران

 

2- منظور از « واسطه ي عِقد»درعبارت «نصربن احمد كه واسطه ي عِقد آل سامان بود » در كدام گزينه آمده است؟

 

الف : اولين               ب: آخرين              ج: بزرگترين                د : پيرترين

 

3- منظور از « صميم » در عبارت « زيرا صميم دولت سامانيان بود . »‌ يعني: 

    الف) اوج         ب) دوستدار         ج) پايان                د) دشمن

 

4- «   كردن » به كدام معنا نيامده است؟

الف)چاره انديشي        ب)طرح و نقشه به كار بردن      ج) حيله گري       د) توانمندي

 

5- عبارت « رودكي قبول كرد كه نبض امير بگرفته بود و مزاج او بشناخته ، دانست كه با نثر با در نگيرد روي به نظم آورد.» كدام گزينه را تأييد مي كند؟

الف) تأثير و توانايي   ب) تأثير طبيعت شناسي    ج) تأثير سخن منثور      د) تأثير شعر

 

6- مفهوم كلي اين دو بيت سنايي با كدام گزينه تناسب معنايي دارد ؟

                  « ابلهي ديد اشتري به چَرا              گفت نقشت  همه كژ است چرا

                      گفت اشتر كه اندر اين پيكار           عيب نقّاش مي كني هشدار »

  الف) در كارگاه تكوين بر تلوين يك سر سوزن خطا نباشد.    

  ب) به جمال محاسن حضال هر چه آراسته تر بود.

   ج) خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است.               

     د) ديدار امثال تو بر مردم شوم گرفته اند.

 

7- منظور از « خيار » در عبارت ِ « انواع ميوه هاي ديگر همه خيار » يعني چه ؟

 

8- منظور از « بهار چين » در عبارت مهرات را بر بهشت ترجيح نهادي و از بهار چين زيادت آوردي . » چيست؟

 

9- ابيات زير را بخوانيد و به سؤالات پاسخ دهيد؟

 تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را

                                                در سلسله شهر دجله چون سلسله شد پيچان

 

 دندانه ي هر قصدي پندي دهد نو نو                 پند سر دندانه بشنو زين دندان

 گويي كه نگون كرده است ايوان فلك پيش      حكم فلك گِردان يا حكم فلك گردان

 

الف) دو آرايه در بيت اوّل پيدا كنيد.

               

ب) نوع « را »در مصراع اول بيت اول چيست ؟

 

ج) « در سلسله شدن » كنايه از چيست؟

 

د )‌« از بن دندان شنيد . » يعني چه ؟

 

 هـ ) منظور از « حكم فلك̗ گردان » و « حكم فلك گردان » چيست؟

 

د) خود آزمايي

 

1- نقش از روي كار باز خواندن يعني چه ؟

 

2- با توجه به بيت زير« ابرو آسمان » چگونه توصيف شده است؟

 « تو گفتي گرد ِ ز نگار است بر آيينه ي چنيني   

                                                     تو گفتي موي سنجاب است بر پيروزه گون ديبا »

 

3- نوع تشبيه را در بيت زيركه توصيف ابر است، بنويسيد.

«  ببرّيد و ز هم بگسست و گردان گشت بر گردون

                                                                     چو پيلان پراكنده ميان آبگون صحرا »

 

4- مقصود از « بهره ي خويش از جواني بر حَسَب طاقت خويش بردار . » چيست؟

 

5- نوع تشبيهات مصراع ِ « مير ماه است و بخارا آسمان » را بنويسيد؟

 

6- مفهوم كنايي « عِنان طاقت از دست تحمّل رفتن » يعني چه ؟

 

 7- مفهوم كنايي « سلسله ي خصومت جنباندن » چيست؟

 

8- واژه ي « نَمط » با كدام گزينه تناسب معنايي دارد؟

 الف: نَسَق            ب: باسِق                ج: نَعت                  د: نطع

 

 

 





درس ادبیات فارسی (1)       سال تحصیلی 83                                                     شماره 1

 

الف – ابیات و عبارات زیر را به نثر روان بنویسید .

 

1-    خدایی او راست در خورنده .

2-    چون نیک نظر کردم .

3-    والدینم سخت مغموم بودند .

4-    پی بردیم راه دست خودش هم نیست .

5-    در این کار تعبیه ای نیست .

6-    دهنده ای که خواستن جز از او نیست خوش گوار .

7-    گفتند به اتفاق یک سر                  کز کعبه گشاده گردد این در

8-    خدا آن ملتی را سروری داد           که تقدیرش به دست خویش بنوشت .

9-    شر که آن دید دشنه باز گشاد        پیش آن خاک تشنه رفت چو باد

10-           سوزنده چراغستم در گوشه این مامن        پروانه بسی دارم سر گشته به پیرامن

11-           و در هر که این دو گوهر یابی  جنگ در وی زن که همه را به کار آید .

 

ب- در عبارت زیر ، معنی لغاتی که زیر آن خط کشیده شده است را بنویسید .

 

1. حاکم جیره  و مواجب این همه جمعیت را از کجا می دهد .(                  )

2. مشاطه نمی خواهد زیبایی رخسارم (                  )

3. چگونه پرندگان از مواهب  طبیعت برخوردارند (                         )

4. سوگند به یزدان دادار که آتشک غدر  نکند .(                         )

5. شر به سبب خبث و طینت آن را نپذیرفت .(                       )

6. رقعه ای نوشتم و عذری خواستم .(                           )

7. پیرمرد با ادب شهر نشینی اخت نشده بود (                       )

8. معلم مشوش  بود .(                        )

 

ج- خود آزمایی :

 

1- چرا همسر و فرزند نیما از او گله داشتند ؟

 

2- هلن کلر چه چیزهایی را برای خود نور خورشید و بهشت دانسته است ؟

 

3- معادل امروزی عبارتهای ( در رویم ) و( بر نشین ) را بنویسید .

 

4- اصطلاح " به روی بزرگوار خود نیاورد " کنایه از چیست ؟ معادل امروزی آنرا بنویسید .

 

5- مصراع " زمانه بیامد نبودش توان " یعنی چه ؟

 

6- پیام اصلی درس (در امواج سند )چیست ؟

 

7- "لباس پوست دوم انسان نیست خانه ی اول اوست " یعنی چه ؟

 

8- مقصود از " لفظی که پیش هر سخنم آورد سجود " چیست ؟

 

 

د – درک مطلب :

 

جواني چنین گفت روزی به پیری              که چون است با پیری ات زندگان؟

بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم          که معنی اش جز وقت پیری ندانی

جوانی نکو دار که این مرغ زیبا                نماند در این خانه ی استخوان

متاعی که من رایگان دادم از کف               تو گر می توانی مده رایگان

هر آن سر گرانی که من کردم اول              جهان کرد از آن بیشتر سر گرانی

 

1-    منظور از (نامه )در بیت دوم چیست ؟

2-     (خانه ی استخوان یعنی چه ؟

3-    در ابیات بالا شاعر جوانی را استعاره از چیزهایی می داند ؟

4-    (سر گرانی کردن ) کنایه از چیست ؟

5-    با توجه به ابيات به پرسش ها پاسخ دهيد .

                  حالی آن لعل آبدار گشاد            پیش آن ریگ آبدار نهاد

                 کسی کاو به کشتی نبرد آورد       سر مهتری زیر گرد آورد

 

1- "لعل آبدار " و"ریگ آبدار " کنایه از چیست ؟

2- ( سر مهتری زیر گرد آوردن ) کنایه از چیست ؟

3- در بیت اول چه آرایه ی ادبی دیده می شود ؟

 

6 - لفظی به رنگ لاله دامان کوهسار / از تنگ شکر است / قیمت تر و عزیز تر ، از پند مادر است /

زیب از بنفشه دارد و از ناز بوی ;بوی

 

1-    زبان فارسی به چه چیزی تشبیه شده است ؟

2-    زبان فارسی زیبایی خود را از چه چیزی دارد ؟   

 

ه – دانش های ادبی :

 

1-    گل لاله در ادبیات فارسی نماد چه چیزهایی می باشد ؟

2-    نام نویسنده اثار زیر را بنویسید .

با کاروان حله (                        )                 پرستو در قاف (                         )

3-    اگر نویسنده به بیان حالات و احساسات خویش بپردازد چه نوع نوشته ای است ؟

4-    نام دو روز نامه ای را که محمد تقی بهار در دوران استبداد صغیر انتشار داد بنویسید ؟

5-    مقالات سیاسی و انتقادی دهخدا چه نام دارد ؟ و در کدام روزنامه به چاپ می رساند ؟

6-    شعر و نثر دوره ی مشروطه از نظر مضمون چگونه است ؟

7-    در بیت زیر چه آرایه ی ادبی دیده می شود ؟

بیستون بر سر راه است ، مبادا ز شیرین                خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید

و – حفظ شعر :

تو را من چشم در راهم ............... / که می گیرند در شاخ .................... سایه ها رنگ سیاهی

بوی گل و بانگ برخاست              (.....................................)

 

 سوالات امتحان درس : ادبیات فارسی (1)   سال اول           سال 83              شماره 2

 

الف – درک مطلب :

 

1-  با توجه به بیت " گرگ را بر کند سر،آن سر فراز / تا نباشد دو سری و امتیاز " منظور از دوسری و امتیاز چیست ؟

2-    عبارت " بند پوتینم را محکم می بندم " کنایه از چیست ؟

3-    در مصراع " تا چراغ از تو نگیرد دشمن " منظور از چراغ چیست ؟

4-    عبارت "اما در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود " یعنی چه ؟

5-    عبارت " کمربند خود را تنگ تر بست " چه مفهومی دارد .

6-    بیت " ولی با من بگو آن دیده ور کیست /  که خاری دید و احوال چمن گفت " چه مفهومی دارد .

7-  بیت " ولی چندان که برگ از شاخه می ریخت / دو چندان می شکفت وبرگ می کرد " کنایه از چیست ؟

8-    در بيت «برداشته دل زکار او بخت / در ماند پدر به کار او سخت » کلمات قافیه را مشخص کنید .

9-  در بيت «به مغرب سینه مالان قرص خورشید / نهان می گشت پشت کوهساران »   کدام واژه دارای آرایه ی " جان بخشی ( تشخیص ) " است ؟

 

ب -  بیان معنی و مفهوم شعر و نثر :

- معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را به نثر روان بنویسید .

 

1- وای بر جان توکه بد  گوهری                 جان بری کرده ای و جان نبری

2- قطره علم است اندر جان من                    وارهانش از هوا وز خاک تن

3- ارجمند گرداننده ی بندگان از خواری .

4- ز تن خون و خوی را فرو ریختند .

5- مردی از شرق برخاست / آسمان را ورق زد .

6- آشیان من بیچاره، اگر سوخت چه باک!             فکر ویران شدن خانه صیاد کنید

7- شبی را تا شبی با لشکری خرد                زتن ها سر ، ز سر ها خود افکند

8- از سخن بی فایده دوری گزین که سخن بی سود ، همه زیان باشد و سخن که از او بوی دروغ آید و

بوی هنر نیاید ، نا گفته بهتر .

9- ما را به انعام واکرام از راه دریا گسیل کرد

10 – نگفتی که قبله است راه حجاز             چرا کردی امروز از این سو نماز    

11- باید با حفظ اعتدال ، از افراط و تفریط مصون بمانیم .

 

ج – معنی لغت :

 

-          هر یک از لغات مشخص شده ی زیر را معنی کنید .

1-    عبرتی گیرند از اضلال  او

2-    سپاس و آفرین  ایزد جهان آفرین راست

3-    دلال و قیم در آمدند و خدمت کردند .

4-    حالا تازه می فهمند که شان  مقنن  از آن بالا تر است .

5-    از یال و غارب   به زیر آمد . از پستی پشت گذشت .

6-    در چنان بیغوله ای  آشنایی غنیمتی بود .

7-    و معلم که از مخمصه  رسته بود .

8-    و صوفیه هم برای اعتکاف  در مسجد خلوت می گزیدند .

  

د- خود آزمایی :

 

1-    هدف سهراب از لشکر کشی به ایران چه بود ؟

 

2-    شعر سنتی با شعر نو چه فرقی دارد ؟

 

3-    معادل امروزی عبارت های " بر نشین " و " در رویم " را بنویسید .

 

4-    مجنون در جوار کعبه از خدا چه خواست ؟

 

5-    برای واژه " همت " دو هم خانواده بنویسید .

 

6-    حرف "ک" در "خورجینک " به چه معنایی است ؟

 

7-    در غزل اجتماعی به چه مسائلی پرداخته می شود ؟

 

8-    منظور از " تازیک " در بیت زیر چیست ؟

 

             به آتش های ترک وخون تازیک           به رود سند تا جیحون نشنید .

 

ه- دانش های ادبی و تاریخ ادبیات :

 

1.     ویژگی اصلی حماسه را بنویسید .

 

2.  در عبارت مقابل چه آرایه ای به کار رفته است ؟ " چه جای شکر و شکایت زنقش بیش و کم است "

 

3.     در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟

 

            متاعی که من رایگان دادم از کف            تو گر می توانی مده رایگانی

 

4.     مشبه و مشبه به را در بیت مقابل نشان دهيد . " من لاله ی آزادم ، خود رویم و خود بویم "

 

5.     سیاحت نامه ی ابراهیم بیک اثر کیست و در چه قالبی نوشته شد است ؟

 

6.     کتاب فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی اثر کیست و موضوع آن چیست ؟

 

7.     ادبیات تعلیمی را تعریف کنید .

 

 

و- شعر حفظی  (اشعار زیر را کامل کنید ):

 

1. هر آدمی ای که ......................       در وی نگرفت ..........................

 

2. گرم یاد آوری یا نه ..................      تو را من .................................

 

امتحان ادبیات فارسی  سال تحصیلی 83-84                                                شماره 3                                                         

 

الف ) بیان معنی شعر و نثر :

 

بیت ها و عبا رتها ی زیر را به فارسی روان بنویسید .

 

1.     خانه ها از سینه ی خاک در آمده بودند .

 

2.     سه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیم .

 

3.     معلم رنگ را نگارین می ریخت .

 

4.     سمک و آتشک نگاه می داشتند .

 

5.     هر آن سر گرانی که من کردم اول                      جهان کرد از آن بیشتر سر گرانی

 

6.     خدا آن ملتی را ســـــــــــروری داد                      که تقدیرش به دست خویش بنوشت

 

7.     سخن نه بر جایگاه ، اگر چه خوب باشد ، زشت نماید .

 

8.     مرد پارسی دست تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمتی کند .

 

9.     مرا مشاطه ی صبح و زینت بخش ریاحین و ازهار می نامند .

 

10.            چون رایت عشق آن جهان گیر           شد چون مه لیلی آسمان گیر

 

11.            خرامان بشد سوی آب روان              چنان چون شده باز جوید روان  

 

 

ب) معنی لغت :

 

معنی واژه های مشخص شده را بنویسید .

 

1. بنشاند چو ماه در یکی مهد                                 2. خدایی او راست در خورنده       

 

3. غدر نکند و خیانت نیندیشد                                 4. مساجد نزدیک بود به دارالاماره

 

5. معلم مشوش  بود .                                          6. به زبان تازی گفتم .

 

7. پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می شوند .          8. زیب  از بنفشه دارد و از ناز بوی ،بوی    

 

پ ) دانش های ادبی :

 

1.     در جمله ی " نه هر که به قامت مهتر به قیمت بهتر " چه آرایه ای به کار رفته است ؟

 

2.     در ادبیات غرب به نمایشی که تصویر ناکامی اشخاص برجسته است ............ می گویند .

 

3.     دو موضوع قالب چهار پاره را نام ببرید .

 

4.     غزل اجتماعی در چه دوره ای در ایران رواج یافت ؟ یک شاعر از این دوره نام ببرید .

 

5.     دو ویژگی شعر سهراب سپهری را بنویسید .

 

6.     پدید آورندگان این آثار را بنویسید .

الف : بحر در کوزه                              ب : نوای کوهسار

7.     در بیت زیر " مشبه " و" مشبه به " رامشخص کنید .

 

        زسم اسب می چرخید بر خاک             به سان گوی خون آلود ، سرها

 

ت) درک مطلب :

 

-          با توجه به شعر و متن زیر به پرسش ها پاسخ دهید :

 

الف : من تفنگم در مشت / کوله بارم بر پشت / بند پوتینم را محکم می بندم / پسرم می پرسد / تو چرا می جنگی ؟  / با تمام دل خود می گویم :   /  تا چراغ از تو نگیرد دشمن .

 

1.     " بند پوتین را محکم می بستن " کنایه از چیست ؟

 

2.     منظور شاعر از " چراغ " چیست ؟

 

 

ب: بار اول که پیرمرد را دیدم در کنگره ی نویسندگانی بود که خانه ی فرهنگ شوروی در تهران علم کرده بود؛ دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند . من هم که شاعر نبودم و توی جماعت بر خورده بودم . به همین طریق بود که دست آخر با حقارت زندگی هامان اخت شد . هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند .

 

3.     منظور نویسنده از "پیرمرد " کیست ؟

 

4.     " علم کرده بود " یعنی چه ؟

 

5.     "توی جماعت بر خورده بودم " به چه معناست ؟

 

6.     نویسنده ی این متن کیست ؟

 

7.  منظور نویسنده از جمله ی " هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند ." چیست ؟

 

8.     در مصراع " چو رخت خویش بر بستم از این خاک " ، " رخت بر بستن " کنایه از چیست ؟

 

 

ث) خود آزمایی :

 

1.     مصراع " زمانه بیامد نبودش توان " یعنی چه ؟

 

2.     منظور از " گل هایی که در نسیم آزادی می شکفتد " چیست ؟

 

3.     مفهوم مصراع " بنای زندگی بر آب می دید " را بنویسید .

 

4.     چرا علیرضا قزوه  نام سفرنامه ی خود را " پرستو در قاف " گذاشته است ؟

 

5.     در بیت زیر منظور از " مرغ اسیر " چیست ؟

 

        ناله مرغ اسیر این همه بهر وطن است       مسلک مرغ گرفتار قفس ، هم چو من است

 

6.     در بیت زیر از نظر شاعر " دیده ور " چه کسی است ؟

 

        ولی با من بگو آن دیده ور کیست            که خاری دید و احوال چمن گفت

 

7.     منظور از " لباس پوشید تا خود را بپوشد " چیست ؟

 

8.     مصراع " رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم " یاد آور کدام داستان است ؟

 

 

ج) حفظ شعر :

 

1. فراش خزان ورق بیفشاند                  ......................................

 

2. در آن نوبت که بندد دست ........... به پای سرو کوهی دام / گرم یاد آوری یا نه ، من از........... نمی کاهم .

  

درس :ادبیات فارسی 1        سال اول آموزس متوسطه                                     شماره 4 

 

الف ) بیان معنی شعر و نثر :

بیت ها و عبارتهای زیر را به فارسی روان بنویسید .

 

1.     چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم .

 

2.     شندر غازی از وزارت فرهنگ می گرفت .

 

3.     بیست نفر سوار با تیپ می آیند .

 

4.     در این کار تعبیه ای هست .

 

5.     الهی هميشه نان سواره باشد و او پیاده !

 

6.     زیب از بنفشه دارد و از ناز بوی ،بوی

 

7.     معلم در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود .

 

8.     خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد             ز اشک  ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است .

 

9.     همی خـــواست پیروزی  و دستــــــگاه            نبود اگه از بخشش هور و ماه

 

10.            ما را به انعام و اکرام به راه دریا گسیل کرد ، چنان که در فراغ به پارس رسیدیم.

 

11.            وای بر جان تو که بد گهری                      جان بری کرده ای و جان نبری         

ب) معنی لغت :

 

معنی واژه های مشخص شده را بنویسید .

 

1. نباید به گیتی کسی تاجور                              2 . در برابر گستاخ زانوی دنائت  خم نکنم .

 

3. هنر اسلامی  ملجئی  امن تر از مسجد نداشت .      4 . مشروطه یعنی آسایش رعیت .

 

5. از قند و چای تا تره بار و بنشن .                 6 . مشاطه  نمی خواهد ، زیبایی و رخسارم .

 

7 . با شریک الملک بابام برود مرافعه         8 . مکاری  از ما سی دینار مغربی می خواست .

 

پ ) دانش های ادبی    :

 

1.     در بیت زیر کدام آرایه ی ادبی به کار رفته است ؟

    شر که آن دید ، دشنه باز گشاد                   پیش آن خاک تشنه رفت چو باد

 

2.     در ادبیات غرب ، نمایش تجسم عیوب و رذیلت های اخلاقی به گونه ی خنده دار را......... می گویند.

 

3.     از شاعران فارسی زبان تاجیکستان یک شاعر نام ببرید .

 

4.     چهار پاره در ایران از چه دوره ای رواج یافت ؟ یک شاعر چهار پاره سرا نام ببرید .

 

5.     دو مورد جان مایه شعر ملک الشعرای بهار را ذکر کنید .

 

6.     در مصراع  " من لاله ی آزادم ،  خود رویم و خود بویم . " مشبه و مشبه به را مشخص کنید .

 

7.     نام پدید آورندگان آثار زیر را بنویسید .

 

الف ) اتاق آبی                  ب) پرستو در قاف                   ج ) هفت پیکر

 

ت) درک مطلب :

 

بیت های زیر را بخوانید  و به پرسش ها پاسخ دهید :

 

             الف ) به گردان لشکر سپهدار گفت :                  که این راز باید که ماند نهفت

 

                    مگر کان دلاور گو ساله خورد                  شود کشته بر دست این شیر مرد

 

1.     منظور شاعر از "راز " چیست ؟

 

2.     منظور از " گو سال خورد"  و " شیر مرد "  چیست ؟

 

ب) بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم                که معنیش جز وقت پیری ندانی

    جـــــــــــــوانی نکو دار کاین مرغ زیبا                نماند در ایــــن خــانه استخوانی   

    از آن برد گنج مرا دزد گیتـــــــــــــــــی               که در خواب بودم گه باسبانــــــی 

 

3.     منظور از " نامه " در بیت اول چیست ؟

 

4.     " خانه ی استخوانی " به چه مفهومی است ؟

 

5.     شاعر علت ربوده شدن گنچ ( جوانی ) خود را چه می داند ؟

 

6.     مقصود از " خورشید علم "  در عبارت زیر کیست ؟

 

در قبرستان بقیع ، آن سنگ سومی ، قبر خورشید علم است .

 

7.  منظور از " سد روان " در بیت " از آن سد روان دردیده ی شاه / زهر موجی نیش می رفت " چیست ؟

 

8.     "نگاه می داشتند " در عبارت " سمک و آتشک نگاه می داشتند  تا قطران بخفت ." یعنی چه ؟

 

ث) خود آرمایی :

 

1.     معادل امروزی " فرو بریم " ( بگذار تا فردا داری در میدان فرو بری ) و " قفا زدن " چیست ؟

 

2.  در بیت : " آمد آورد پیش خیر فراز  /  گفت گوهر به گوهر آمد باز " مقصود از گوهر اول و دوم چیست ؟

 

3.     مفهوم مصرع "  چو موی خویشتن در تاب رفتند " چیست ؟

 

4.     معادل امروزی عبارتهای " بر نشین " و " در رویم "  را بنویسید .

 

5.     در بیت زیر لاله وارستگی خود را چگونه وصف کرده است ؟

 

بر فطرت خود نازم ، وارسته ضمیرم من             آزاده برون آیم ، آزاده بمیرم من

 

6.     " لباس پوست دوم انسان نیست ،خانه ی اول اوست " چه مفهومی دارد ؟

 

7.     جمله ی " آن طرفش را فراشان می دانند  و چوب دست های آنان " یعنی چه ؟

 

8.     منظور از جمله ی " هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال ها بسته ماند " چیست ؟

 

 ج) حفظ شعر :

جاهای خالی را کامل کنید :

 

1. نالیدن بی حساب سعدی                 ..............................

 

2. تو را من ................ در راهم شبانگام / که می گیرند در شاخ تلاجن ........... رنگ سیاهی

 

 

امتحان درس ادبیا ت فارسی  خرداد 83        سال اول                                   شماره 5

 

الف ) معنی ابیات و نثر های زیر را به فارسی روان بنویسید ؟

 

1. هر که دارد ز شما مرغ اسیری به قفس            برده در باغ و به یاد منش آزاد کنید

 

2. هر صبح نسیم آید بر قصد طواف من              آهو برگان را چشم از دیدن من روشن

 

3. به مغرب سینه مالان قرص خورشید               نهان می گشت پشت کوهساران

 

4. با همه هنر ها جهد کن تا سخن به جایگاه گویی که سخن نه بر جایگاه اگر چه خوب باشد زشت نماید.

 

5. به کشتی گرفتن بر آویختند              ز تن خون و خوی را فرو ریختند

 

6. مرا مشاطه صبح وزینت بخش ریاحین و ازهار می نامند .

 

8.     روزی رستم برای شکار به نخجیر گاهی نزدیک مرز توران روی نهاد .

 

9.     با تمام دل خود می گویم .

 

10.            اصلا با ادب شهر نشینی اخت نشده است .

 

11.            اما در بیرنگ اسب حرفی در کارش بود .

 

ب‌)   معني لغاتی را که زیر آن ها خط کشیده شده است بنویسید .

 

هر که در مسلخ گرمابه بود         رقعه ای نوشتم              کودک دوباره با سماجت  گفت

 

غریو شادی سر داده بودند         وظیفه خود راخطیر تر از آن می بیند      تمتع  محدود جسمانی

 

من با  تبختر  گفتم                 بر اثر ناله رفت   

 

ج‌)     خود آزمایی – به سوالات زیر پاسخ دهید :

 

1.     مجنون در جوار کعبه از خدا چه خواست ؟

 

2.     در صدر اسلام از مسجد چه استفاده هایی می شده است ؟

 

3.     معادل امروزی عبارت زیر را بنویسید .

 

             بخواستم رفت                                در رویم

4.     جمله ی " آن طرفش را فراشان می دانند و چوب دستی های آنان " یعنی چه ؟

 

5.     نویسنده " داستان زندگی من " چه چیزهایی را برای خود نور خورشید و بهشت دانسته است؟

 

6.     اصطلاح " به روی بزرگوار خود خود نیاورد "کنایه از چیست ؟

 

7.     با توجه به مصراع " به گردان لشکر سپهدار " گفت مقصود از " سپهدار " چیست ؟

 

در متن مقابل بین کدام کلمات آرایه سجع دیده می شود " پادشاهی او راست ز يبنده ؛ خدایی او راست در خورنده " .

د ) دانش های ادبی – به سوالات زیر پاسخ دهید :

 

1.     در کدام دوره داستان نویسی به شیوه تازه و نمایش نامه نویسی به تقلید از اروپاییان پدید آمد ؟

 

2.     دهخدا مقالات سیاسی انتقادی خود را با چه زبانی  و با چه نثری می نوشت ؟

 

3.     نام نویسنده آثار روبرو را بنویسید .  الف ) پرستو در قاف                    ب) اتاق آبی

 

4.     در بیت« ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد        چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد »                                                                    

بین کلمات ارغوان – سمن – نرگس و شقایق چه آرایه ای وجود دارد ؟

 

5.     نویسنده کتاب گلشن راز کیست و به چه موضوعی می پردازد ؟

 

6.     به غزل هایی که محتوای آن ها بیشتر مسایل سیاسی و اجتماعی است، چه می گویند ؟

 

ه – درک مطلب ) با توجه به ابیات زیر به سوالات آمده پاسخ دهید ؟

 

الف ) درآن دریای خون در قرص خورشید       غروب آفتاب خویشتن دیـــــــــــــــــــــــــد

 

ب)   ز ر خسارش فرو می ریخت اشکــــی        بنای زندگی بر آب می دیــــــــــــــــــــــــد

 

پ )  در آن دریای خون دردشت تاریـــــــک       به دنبال سر چنگیز می گشـــــــــــــــــــت

 

ت)   من لاله آزادم ؛ خود رویم و خود بویم       در دشت مکان دارم ؛ هم فطرت آهویــم

 

ث )  آبم نم باران است ؛ فارغ ز لب جویم         تنگ است محیط آنجا در باغ نمی رویـم

 

ج ) حالی آن لعل آبدار   گـــــــــــــــــــــشاد         پیش آن ریگ آبدار نهــــــــــــــــــــــــــــاد    

1. منظور از " دریای خون " در بیت (الف) چیست ؟

 

2. با توجه به بیت (ب) منظور از " بنای زندگی  در آب دیدن " چیست ؟

 

3. منظور از " دریای خون " در بیت (پ) چیست ؟

 

4. با توجه به بیت (ت) چه کسی در دشت زندگی می کند ؟

 

5. با توجه به بیت (پ)  چه کسی به دنبال سر چنگیز می گشت ؟

 

6.     با توجه به بیت ( ث) لاله در کجا نمی روید ؟

 

7.     با توجه به بیت (ج) منظور از" لعل آبدار " چیست ؟

 

8.     با توجه به بیت (ج) منظور از " ریگ آبدار " کیست؟

 

و- حفظ شعر :

 

جاهای خالی را پر کنید :

 

1. ما را سر باغ و بوستان نیست         ................................

 

2. تو رامن چشم در راهم ......... / که می گیرند در شاخ ..........  سایه ها رنگ سیاهی

 





ادبيات فارسي (3)     علوم تجربي- و رياضي و فيزيك       شهريور1382            شماره 1

 

 

الف) با توجه به عبارات زير معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد.

 

1- الحق رب النّوع وجاهت اند. 

 

2- تاريخ او را به داستاني دراز ماننده كردم. اين سخني گزاف نيست.

 

3- يك شبي پروانگان جمع آمدند                    در مضيفي طالب شمع آمدند

 

4- مطوقه و يارانش مطلق و ايمن بازگشتند.

  

 5- در پي اش القصه در آن مرغزار      رفت بر اين قاعده روزي سه چار

 

6- سر سبزترين بهار تقديم تو باد                 آواي خوش هَزار تقديم تو باد

 

7- اين كوه ديگر از جمودت خود خارج شده و روحي پيدا كرده بود.

 

ب) معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد.

 

8- ناوي ده بياوردند. يكي بزرگ تر از جهت نشست او و جامه ها افكندند و شراعي بر وي كشيدند.

 

9- راز نهان دارو خمش ور خمشي تلخ بود            آن چه جگر سوزه بود جگر سازه شود.

 

10- چون او را در بند بلا بسته ديد زه آب ديدگان بگشاد و بر رخساره جوي ها براند.

 

11- كاي عالمي آشفته چند آشفتن تو                    گيتي فسرد از فتنه تاكي خفتن تو

 

12- از دست و زبان كه برآيد            كز عهد ي شكرش به در آيد؟

 

13- دريادلان راه سفر در پيش دارند             پا در ركاب راهوار خويش دارند

 

14- از گزند داس دروگر وقت هيچ روينده را زنهار نيست.

            

 15- چه بود ؟ صاعقه اي كز سر زمانه گذشت.

 

16- من نكردم خلق تا سودي كنم.

 

 17- سر نشتر عشق بر رگ روح زدند.

      

  18- گهي از خار او دستش خليده

 

 

ج) درك مطلب

 

19- مفهوم مصراع دوم بيت زير چيست؟

 

كه ايرانيان را به كشتن دهم           خود اندر جهان تاج بر سر نهم

20- مفهوم كلي شعر زير را بنويسيد.

 

كاريز خوش دارد خيال كند/ كه رودها / تنها براي اين هستند / كه به او آب برسانند!

 

21- مقصود از بيت زير چيست؟

 

« هنوز مي شنود آن صداي محزون را      دلم به روشني آيه هاي قرآني »

 

22- كنايه ي معين شده را معني كنيد.     از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد.

 

23 - ب شاعر در  بيت « تا به جايي رساندت كه يكي / از جهان و جهانيان بيني » به چه چيزي اشاره مي كند؟

 

24- با توجه به دو بيت زير پاسخ دهيد؟

 

« وحي آمد سوي موسي از خدا                           بنده ي ما را ز ما كردي جدا

تو براي وصل كردن آمدي                                       ني براي فصل كردن آمدي»

 

رسالت پيامبران در چيست؟

 

25- با توجه به اين دو بيت:

 

بنده همان به كه ز تقصير خويش                       عذر به درگاه خداي آورد

ور نه سزاوار خداونديش                                     كس نتواند به جاي آورد

 

سعدي به چه نكاتي توجه دارد ؟ دو مورد ذكر كنيد.

 

26- با توجه به عبارت معني قسمت مشخص شده را بنويسيد.

 

خواجه احمد و را گفت : در همه ي كارها ناتمامي ،  وي نيك از جاي بشد.

 

د) دانش هاي ادبي

 

27- مضامين غزل واره هاي « ويليام شكسپير » چيست؟ دو مورد ذكر كنيد.

 

28- « ققنوس » در داستان « سيلويا تانزد وارنر » ،  نماد چيست؟

 

29- در بيت زير طرفين تشبيه را مشخص كنيد.

 

خورده است خدا ز روي تعظيم                      سوگند به روي همچو ماهت

 

30- در بيت زير دو آرايه ي ادبي ذكر كنيد.

 

         اي هدهد صبا به سبا مي فرستمت          بنگر كه از كجا به كجا مي فرستمت

 

31- دو مورد از مضامين موجود در آثار شاعران و نويسندگان بعد از انقلاب را بنويسيد.

 

32- بخش هاي يك ترجيع بند از لحاظ قافيه چگونه هستند؟

 

ه) خود آزمايي

 

33- با توجه به ابيات زير به سؤالات پاسخ دهيد.

 

چنين پاسخ آوردش اسفنديار                           كه چندين چه گويي چنين نا به كار

چه بايد مرا جنگ زابلستان                            وگر جنگ ايران و كابلستان

مبادا چنين هرگز آيين من                              سزا نيست اين كار در دين من

 

چه كسي از جنگ دو سپاه راضي نيست ؟ چرا ؟

34- در عبارت مقابل منظور از « لمس شد » چيست؟       نصف تنش لمس شد.

 

35- « بيهقي » در كتاب خود علاوه بر وصف اخلاق و منش اشخاص ، به توصيف چه مسائل ديگري درباره ي آن ها پرداخته است ؟ دو مورد ذكر كنيد.

 

36- در بيت « مي شود از باغ نگاهت هنوز /  يك سبد از ميوه ي خورشيد /  چيد. » منظور از « يك سبد از ميوه ي خورشيد چيد» چيست ؟

 

37- چرا شعر « اميد ديدار » سروده ي « فخرالدين اسعد گرگاني » جزء ادبيات غنايي است ؟

 

38- پيام داستان زاغ و كبك با كدام مقوله هاي قرهنگي عصر ما ارتباط دارد؟

 

39- در بيت : شود آسان ز عشق كاري چند / كه بود نزد عقل بس دشوار       تقابل ميان چه چيزهايي ديده مي شود؟

 

40- مقصود از« شاه شهيد »در عبارت« شما كه پرده ها از صورت شاه شهيد ساخته ايد » چه كسي است؟

 

و) حفظ شعر

 

41- جاهاي خالي را با كلمات مناسب كامل كنيد.

 

الف) همچو .......بگشا چشم وببين كاندرخاك     چندروي چو گل وقامت چون...........است

 

ب) ساقيا بده جامي زان .......... روحاني            تا ............ برآسايم زين حجاب ظلماني

 

 

 ادبيات فارسي (3)             علوم تجربي و رياضي فيزيك     خرداد1383          شماره 2

 

الف ) معني ابيات و عبارات زير را به فارسي روان بنويسيد.

 

1- « اميررايافتم بر زبر تخت نشسته ، پيراهن توزي ، مخنقه در گردن ، عقدي همه كافور . »

 

2- فردا كه گل زخم ها را عشّاق شاهد بگيرند

                                                          وا حسر تا نيست اي دل ، زخمي گواه من و تو

 

3- تو پرتو صفايي ، از آن بارگاه انس            هم سوي بارگاه صفا مي فرستمت

 

4- عقيدت ارباب مودت بدين خصلت پسنديده در موالات تو صافي تر گردد.

 

5- تو داني كه بيداد كوشد همي                 همي جنگ و مردي فروشد همي

 

6- مي شود از باغ نگاهت ، هنوز  /  يك سبد از ميوه ي خورشيد /  چيد.

 

7- پا به راه طلب نِه از ره عشق

   

     8- تا بار امانت در سُفتِ جان كِشد. 

  

  9- گفت اين پروانه در كار است و بس

 

10- تويي بهانه ي آن ابر ها كه مي گريند 

             

  11- اين چه ژاژ است و چه كفر است و فُشار

 

ب) با توجه به ابيات و عبارات زير معني لغات مشخص شده را بنويسيد.

 

12- معني لغت معين شده در عبارت و وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد. چيست؟

 

13- « شما اسم مدرسه را گذاشته ايد ، وزارت صنايع مستظرفه كه البتّه وزيري هم در كابينه نداره... . »

 

14- سراسر كتاب بيهقي مشحون است از كفت و گوهاي اشخاص با يكديگر.

 

15- آري ، زمان فرّه و جواني را مي پژمرد. 

  

   16- هم حركاتش متناسب به هم       هم خُطواتَش متقارب به هم

 

17- هر ماه چندين بار و هر سال يك ماه پيوسته با تنهايي اين كوه مراوده مي كرد.

 

18- باز زين و برگ را بر گرده ي كهَرَها و كُرَند ها نهادند.

  19- طي دو سه لمحه همه چيز را به خاكستر تبديل كرد.

 

ج) درك مطلب

 

20- اي مرغ سحر! عشق ز پروانه بياموز           كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

 

مراد از « مرغ سحر » و «‌ پروانه » چيست؟

 

21- در بيت : چو نزديك گشتند پير و جوان             دو شير سرافراز و دو پهلوان

كدام زمينه ي حماسه به وضوح ديده مي شود؟

 

22- منظور" از روزه به دهن " در عبارت مقابل چيست؟ علف نايافت و ستوران لاغر و مردم روزه به دهن ، در راه .

 

23- در عبارت مقابل منظور از « پاپي مي شد » چيست؟ مدير مدام پاپي مي شد و هي داد مي زد.

 

24- مفهوم كلي عبارت « بيهقي نويسنده اي است چيره دست كه عنان قلم را در اختيار داشته و به اقتضاي حال آن را به گردش در مي آورده است.» چيست؟

 

25- مفهوم كلي شعر زير را بنويسيد.

 

ماه /  روشني اش را /  در سراسر آسمان /  مي پراكند /  و لكه هاي سياهش را براي خود نگه مي دارد.

 

26- در دو بيت زير چه مضمون مشتركي ديده مي شود؟

 

كسي كه نقطه ي آغاز هر چه پرواز است               تويي كه در سفر عشق خطّ پاياني

 

كنار نام تو لنگر گرفت كشتي عشق                      بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

 

27- كنايه ي معين شده را معني كنيد.     از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد.

 

28- با توجه به بيت به سوال پاسخ دهيد . " من نكردم خلق تا سودي كنم /  بلكه تا بر بندگان جودي كنم " خداوند سبب خلقت به عبادت را چه مي داند؟

 

29- عبات معين شده كنايه از چيست؟   

                           جبرئيل گفت :‌ خداوندا ، تو داناتري ، خاك تن در نمي دهد.

 

30- در عبارت ........ " و به شكر اندرش مزيد نعمت " كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود؟

 

31- در بيت " جانان من برخيز و بر جولان برانيم         زان جا به جولان تا خط لبنان برانيم " دو آرايه ي ادبي بيابيد.

 

32- در بيت : « صبح ، دو مرغ رها /  بي صدا /  صحن دو چشمان تو را ترك كرد .»

در قسمت مشخص شده كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود؟

 

33- زبان غزل واره هاي « شكسپير » چگونه است؟

 

34- نثر كتاب " بخاراي من ، ايل من " چگونه است ؟ اين داستان نوشته كيست ؟

 

35- منظور از زاويه ي ديد چيست ؟

    

 36- سفرنامه ها از چه لحاظ ارزش و اهميت دارند؟ دو مورد را ذكر كنيد.

 

ه) خود آزمايي

 

37- آيا داستان « گلدسته ها و فلك » داستاني نمادين است ؟ چرا ؟

 

38- آيا مي توان شعر " بانگ جرس" سروده ي حميد سبزواري را نوعي حماسه دانست؟ چرا ؟

 

39- در مصرع « ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود»‌ چرا شاعر « ولادت » را از«‌گوهر نور » مي داند؟

 

40- مقصود از «‌ سر به مهر نامه » در مصراع  « اين  سر به مهر نامه بدان   مهربان رسان » چيست؟

 

41- در عبارت : "‌نوروز تجديد خاطره ي خويشاوندي انسان با طبيعت است هر سال اين فرزند فراموشكار ‌، مادر خويش را از ياد مي برد " منظور از مادر چيست؟

 

42- در بيت :" شود آسان ز عشق كاري چند / كه بود نزد عقل بس دشوار " تقابل ميان چه چيزهايي ديده مي شود؟

 

43- منظور از نوش و نيش در عبارت مقابل چيست؟    « شخصيت رستم در اين داستان تركيبي است از نوش و نيش »

 

44- پيام محوري داستان « گاو » را بنويسيد .

 

و) حفظ شعر

 

45- با كلمات مناسب جا هاي خالي بيت زير را كامل كنيد .

 

هر كاو شراب............روزي چشيده باشد      داند كه سخت باشد.............اميدواران

 

 46- مصرع دوم بيت زير را بنويسيد .

                                                

بي وفا نگار من ، مي كند به كار من                ..................................................

 

 ادبيات فارسي (3)              علوم تجربي و رياضي فيزيك          خرداد 1382         شماره 3

 

الف) با توجه به عبارات زير معني لغات مشخص شده را بنويسيد .

 

1- « اين قدر مهمل گفت كه سر رشته ي امور از دستمون رفت »

 

2- ...پس رُقعَتي نوشت.     3- انس مردانه با شمشير آخته به سوي ميدان نبرد مي رفت .

 

4- آري ، زمان فّره جواني را مي پژمرد.    5- در تند بادِ ريشه براندازِِِِ زمان ها خلود بخشيم .

 

6- هر ماه چندين بار، و هر سال يك ماه ، پيوسته با تنهاييِ اين كوه مراوده مي كند .

 

7- يار بي پرده از در و ديوار                             در تجـّلي است يا اولي الابصار

 

8- تا شما در اين آينه نقشهاي بوقلمون بينيد .

 

 

ب) معني ابيات وعبارات زير را به نثر ساده و روان بنويسيد .

 

9- « باد صبا دروغ زن است و تو راست گوي         آن جا به رغم باد صبا مي فرستمت »

 

10- ...جال باز كشيد و حبّه را بينداخت و در كمين بنشست. ساعتي بود...

 

11- « ... و از بسياري نكت چيزي را كه در او كراهيتي نبود مي فرستاد فرود سراي »

 

12- « حسنك پيدا آمد ، بي بند . جبّه اي داشت حبري رنگ با سياه مي زد خلق گونه . »

 

13- خورده است خدا ز روي تعظيم                        سوگند به روي همچو ماهت

 

14- « كفي راد دارد ، دلي پر ز داد »‌

     

   15- اميد ها در دام حرمان درد مي شد             بازار گرم عاشقي ها سرد مي شد

 

16- بسيار مني كرد .                           17- چارق و پاتابه ، لايق مر تو راست

  

 18- « جملگي ملايكه را انگشت تعجّب در دندان تحيّر بماند » 

 

19- سر به جيب مراقبت فرو برده بود.

 

دانش هاي ادبي

 

20- دو نمونه ي خرق عادت را در شاهنامه ي فردوسي نام ببريد.

 

21- لحن ِ داستان ِ « كباب غاز » چگونه است ؟ 

   

   22- ادبيّات عرفاني در حوزه ي كدام نوع ادبي جا مي گيرد؟

23- فيلمنامه ي كمال الملك اثر كيست ؟ 

  

 24- دو ويژگي نثر « جلال آل احمد » را بنويسيد.

 

25- شهرت عمر خيام در سرودن چه  قالب شعري است ؟

 

26- در بيت زير بين چه واژه هايي جناس وجود دارد ؟ نوع جناس را مشخص كنيد.

« جانان من برخيز بر جولان برانيم          زان جا به جولان تا خط لبنان برانيم »

 

27- با توجه به بيت زير كدام كلمه «‌ ايهام » دارد ؟ آن را توضيح دهيد.

 

راز ، نهان داروخَمش ور خمشي تلخ بود            آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود

 

د ) درك مطلب

 

28- در بيت زير مراد از ، جان شدن و بر نيامدن آواز ، چيست؟

 

 «‌ اي مرغ سحر! عشق ز پروانه بياموز             كان سوخته را جان شد و آواز نيامد! »

 

29- منظور از « لب ديوار دل » در بيت « شب ، دو صف از يا كريم /  بال به بال نسيم /  از لب ديوار دلت پر كشيد.» چيست؟

 

30- در عبارت « ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود ، به سوي بلوغ مي خزد . »  منظور از   « به سوي بلوغ مي خزد » چيست؟

 

31- منظور از كلمات مشخص شده در بيت زير چيست؟

 

آنان كه فانوسشان را /  بر پشت مي برند ،   /   سايه هاشان پيش پايشان مي افتد.

32- با توجه به ابيات :

      گفت : " اين پروانه در كار است و بس       كس چه داند؟ اين خبردار است و بس

       آن كه شد هم بي خبر هم بي اثر           از ميان جمله او دارد خبر

    عاشق واقعي كيست؟

 

33- مفهوم مصراع مقابل را بنويسيد:              مردي تذور كشته را پرواز داده

 

34- با توجه به بيت : « دل هر ذره را كه بشكافي           آفتابيش در ميان بيني » منظور از آفتاب چيست؟

 

ه) خود آزمايي

35- پيام محوري داستان گاو چيست؟  

       

  36- چرا داستان  « گلدسته ها و فلك » داستاني نمادين است؟

 

37- چرا داستان رستم و اسفنديار را تراژدي مي خوانيم؟

 

38- منظور شاعر از مصراع دوم بيت زير چيست؟

 

       با دلي از درد گرفتار ِ او        رفت به شاگردي رفتار او

 

39- در داستان ققنوس ، اين پرنده ، نماد چيست؟

 

40- در بيت زير شاعر چرا دل هاي شكسته را خوش آهنگ تر مي داند؟

 

«‌ بشكن دل بي نواي ما را اي عشق            اين ساز ، شكسته اش خوش آهنگ تر است »

 

41- مقصود نويسنده از عبارت « پس از عزيمت رضا شاه – كه قبلا ً رضا خان بود و بعدا ً هم رضاخان شد - »‌ چيست؟

 

42- با توجه به بيت زير ، شاعر به كدام ويژگي پيامبر اشاره داد؟

         « تو براي وصل كردن آمدي                         ني براي فصل كردن آمدي »

 

و) حفظ شعر: ( ابيات زير را كامل كنيد . )

 

43- ................................................               بر دل بهايي نه ، هر بلا كه بتواني

 

44- پيش صاحب نظران ........ باد است             بلكه آن است ...... كه ز ملك آزاد است

 

 ادبيات فارسي(3)      علوم تجربي و رياضي فيزيك          خرداد 1384               شماره 4

 

 

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

 

بيت ها و عبارت هاي زير را به نثر روان برگردانيد.

 

1- از شنيدن اسم شهر قند در دلم آب مي شد . 

             

   2- اِهمال جانب من جايز نشمري.

 

3- به باد اَفرهِ اين گناهم مگير.

                               

      4- سر رشته ي امور از دستمون رفت.

 

5- خسوف هاي كژخيم شكوهش را به ستيز بر مي خيزند.

 

6- جان گدازي اگر به آتش عشق           عشق را كيمياي جان بيني

 

7- به قهر يك قبضه ي خاك از روي جمله ي زمين برگرفت.

 

8- زرّين قبا ، زره زن از ابر سحر گهي              كان جا چو پِيك بسته قبا مي فرستمت

 

9- بونصر را بگوي امروز دُرُستم و در اين دو سه روز ، بار داده آيد كه علّت و تب تمامي زايل شد.

 

10- پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش نَدرَد و وظيفه روزي به خطاي منكَر نبُرد .

 

11- هر كه شُدَت حلقه ي در زود بَرَد حقِّه ي زر      خاصّه كه در باز كني محرم دروازه شود

 

ب) معني لغت

 

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد.

 

1- طيّ دوسه لمحه همه چيزبه خاكسترتبديل شد.

 

 2- رستم به الحاح ازشاهزاده مي خواهد.

 

3- از هر كران بانگ رحيل  آيد به گوشم. 

      

 4- خِرد را مكن با دل اندر مَغاك.

 

5- زاغي بر درختي گشْنْ خانه داشت .

                      

 6- پيرمرد با مباهات به تصديقم مي نگريست.

 

7- چون كه موسي اين عتاب از حق شنيد.

                      

8- رخت خود از باغ به راغي كشيد.

 

پ) خود آزمايي

 

1- در بيت زير به كدام اعتقاد عاميانه اشاره شده است؟

 

دوباره پلك دلم مي پرد ، نشانه ي چيست؟           شنيده ام كه مي آيد كسي به مهماني

 

2- مقصود از عبارت « مرا نيز از عهده ي لوازم رياست بيرون بايد آمد و مواجب سيادت را به ادا رسانيد.»‌ چيست؟

 

3- با توجه به بيت زير چرا شاعر « دل هاي شكسته » را خوش آهنگ تر مي داند؟

 

بشكن دل بي نواي ما را اي عشق                اين ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

 

4- مفهوم « غمّاز بودن خاك » در بيت زير چيست؟

 

آب چه دانست كه او گوهر گوينده شود؟    خاك چه دانست كه او غمزه ي غمّازه شود؟

 

5- در شعر زير « تاگور » به چگونه انسان هايي اشاره دارد ؟

 

6- با توجه به شعر « آفتاب / خار و خس مزرعه ي چشم تو » چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز مي داند؟

 

7- از عبارت « مشتي رند را سيم دادند كه سنگ زنند . » چه پيامي را دريافت مي كنيد؟

 

8- نويسنده « گل دسته ها و فلك » چه ايهام لطيفي را در انتخاب عنوان داستان به كار گرفته است؟

 

ت)‌ دانش هاي ادبي

 

1- « جمال الدّين عبدالرّزاق اصفهاني » شاعر چه قرني است؟

     

2- « پنج داستان » اثر كدام نويسنده ي معاصر است ؟

          

3- نام ديگر كتاب « منطق الطّير » چيست ؟

                              

4- اثر معروف « نجم الدين دايه » چه نام دارد؟

 

5- لحن و زاويه ي ديد داستان « گل دسته ها و فلك » چگونه است؟

 

6- موضوع اصلي عرفان چيست؟ و با ظهور كدام شاعر ، عرفان موضوع عمده ي شعر شاعران شد؟

 

7- در بيت زير دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد

 

كنار نام تو لنگر گرفت كشتي عشق            بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني

 

8- در بيت زير شاعر از چه آرايه اي براي خلق صحنه ي حماسي استفاده كرده است؟

 

خروش آمد از باره ي هر دو مرد              تو گفتي بدرّيد دشت نبرد

 

ث) درك مطلب

 

1- در بيت زير مراد از « مرغ سحر » و « پروانه » چيست؟

 

اي مرغ سحر! عشق ز پروانه بياموز                  كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

 

2- مصراع دوم بيت زير بيانگر چه حالت هايي است؟

« بيامد چنان تا لب هيرمند                     همه دل پر از باد و لب پر ز پند »

 

3- جمله ي « امير از آن جهان آمده » در عبارت زير كنايه از چيست؟

 

                   امير از آن جهان آمده ، به خيمه فرود آمد و جامه بگردانيد.

 

4- مفهوم كلي جمله ي « از گزند داس دروگر وقت ، هيچ روينده را زنهار نيست.»

     چه مي باشد؟

 

5- در بيت زير منظور از « دفتر خود باز كرد » چيست؟

 

           « بازگشت و دفتر خود  باز كرد                وصف او بر قدر فهم آغاز كرد »

 

6- در بيت زير به كدام اصل مهم عرفاني اشاره شده است؟

 

           « تا به جايي رساندت كه يكي                از جهان و جهانيان بيني »

 

7- مقصود از « گران جاني » و « چالاكي » در بيت زير چيست؟

 

« ‌ما بري از پاك و ناپاكي همه / از گران جاني و چالاكي همه »

 

8- با توجه به عبارت زير به پرسش ها پاسخ دهيد.

 

چون كارِ دل به اين كمال رسيد ، گوهري بود در خزانه ي غيب كه آن را از نظر خازنان پنهان داشته بود.

 

الف) مقصود از« گوهر» چيست؟

            

  ب)« خازنان » چه كساني هستند؟

 

ج) شعر حفظي ( بيت هاي زير را كامل كنيد.

 

1- بي وفا نگار من ، مي كند به كار من                    ..............................................

 

2- همچو ......... بگشا چشم و ببين كاندر خاك      

                                                                چند روي چو گل و قامت چون ........ است

 

ادبيات فارسي(3)  علوم تجربي و رياضي فيزيك        شهريور 1384                 شماره 5

 

 

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

 

بيت ها و عبارت هاي زير را به نثر روان معني كنيد.

 

1- هوا گرگ و ميش بود.

 

2- بايد در بوته ي آزمايش گذاشته شود.  

 

 3- خرد را مكن با دل اندر مَغاك.

 

4- تا بار امانت در سُفتِ جان كشد.

 

5- كبوتران اشارت او را امام ساختند و راه بتافتند.

 

6- يار بي پرده از در و ديوار              در تجلّي است يا اولي الابصار

 

7- بوسهل زوزني بر خشمِ خود طاقت نداشت و بر خويشتن مي ژكيد.

 

8- دست ِ هوا به رشته ي جان بر ، گره زده ست            نزد گره گشاي هوا مي فرستمت

 

9- نبشته آمد و به توقيع مؤكّد گشت و مبشّران برفتند.

    

10- پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش نَدَرد و وظيفه ي روزي به خطاي منكَر نبُرد. 

           

11- راز ، نهان دار و خَمُش ور خمشي تلخ بود       آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود

 

ب) معني لغت

 

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد.

 

1- خَبط و خطايم با خودم بود .

                              

 2- شاهد آن روضه ي فيروزه فام .

 

3- فرض است فرمان بردن از حُكم جلودار. 

            

  4- خلق كرد انسان را از عَلَق .

 

5- طعمه ي شراره هاي سيّال خود كرد .

                  

6- از وظايف داديار پي گيري جُنحه و جنايت است .

 

7- زين نَمَط بيهوده مي گفت آن شبان.                     

 8- عقل خود را فرط استيصال از دست مي دهد.

 

پ) دانش هاي ادبي

 

1- « جامي » كدام كتابش را به تقليد از «‌ گلستان » نوشته است؟

 

2- مجموعه ي شعر «‌ ماه نو و مرغان آواره » سروده ي كيست؟

 

3- وجود سيمرغ ، ديو سفيد و اسفنديار رويين تن در شاهنامه ، به كدام زمينه ي حماسه اشاره دارد؟

 

4- « عطّار نيشابوري » شاعر و عارف چه قرني است؟

 

5- نوع نثر هر يك از آثار زير را بنويسيد.

 

                   الف ) مرزبان نامه                    ب) قابوس نامه

 

6- معمول ترين شيوه هاي روايت داستان چگونه است؟

 

7- نويسنده ي هر يك از آثار زيررا نام ببريد.  

      الف ) بخاراي من ، ايل من                           ب) نجواي جنون

 

8- در بيت زير ، دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد.

 

چه غم ديوار امّت را كه دارد چون تو پشتيبان ؟        

                                                  چه باك از موج بحر آن را كه باشد نوح كشتيبان؟

 

ت) درك مطلب

 

1- در عبارت زير مفهوم تركيب كنايي مشخص شده را بنويسيد.

 

خودِ گنبد چنگي به دل نمي زد. لُخت و آجري با گُله به گُله سوراخ هايي براي كفتر ها.

 

2- با توجه به عبارت زير ، مقصود از « اين كوه » و « اين آشنا » چيست ؟

 

مكّه يك كوه تاريخي دارد و اين كوه يك آشناي صميمي . اين كوه را از مكّه و اين  آشنا را از آن بگيريد ، ديگر چيزي باقي نمي ماند جز يك مشت افسانه ي درهم و بر هم .

 

3- با توجه به مصراع «‌ كفي راد دارد ، دلي پر زداد » از نظر رستم ، انسان خوب چه صفاتي دارد؟

 

4- بيت زير به كدام يك از مراحل عرفان اشاره دارد؟

 

  آن كه شد هم بي خبر هم بي اثر           از ميان جمله او دارد خبر

 

 

5- با توجه به بيت «‌ اميد ها در دامِ حرمان درد مي شد / بازار گرم عاشقي ها سرد مي شد » منظور از مصرع دوم چيست؟

 

6- مفهوم قسمت هاي مشخص شده را در عبارت « كباب يخ كرد ، از دهن ميفته . » بنويسيد.

 

7- با توجه به بيت هاي :

                             مرا در دل درخت مهرباني                  به چه ماند؟ به سروِ بوستاني

                             نه شاخش خشك گردد روز سرما      نه برگش زرد گردد روز گرما

                             نسوزد جان من يك باره در تاب            كه امّيدت زند گه گه بر او آب

 

الف ) چرا شاعر مهرباني را به درخت سرو مانند كرده است؟

 

ب)‌ در بيت سوم ، چه عاملي سبب مي شود تا شاعر بتواند سختي هاي راه عشق را تحمل كند؟

 

ث) خود آزمايي

 

1- با توجه به بيت زير ، شاعر چه چيزي را شرط دست يابي به كيمياي عشق مي داند؟

 

جان گدازي اگر به آتش عشق                 عشق را كيمياي جان بيني

 

2- در بيت زير مراد از « فرعونيان » و « نيل » چيست؟

 

 « وادي پُر از فرعونيان  قبطيان است            موسي جلودار است و نيل اندر ميان است »

 

 

3- در شعر زير ، مقصود شاعر از « لب ِ ديوارِ دل » چيست ؟ چرا اين تعبير را به كار برده است؟

 

شب ، دو صف از يا كريم / بال به بالِ نسيم / از لبِ ديوارِ دلت /  پر كشيد

 

4- دو پيام محوري داستان « گاو » را بنويسيد.

 

5- مفهوم كلي بيت « بر دلِ موسي سخن ها ريختند / ديدن و گفتن به هم آميختند . » را بيان كنيد.

 

6- در عبارت «من اين نپذيرم و در عهده ي اين نشوم .» جمله ي « در عهده ي اين نشوم » چه مفهومي دارد؟

 

7- در بيت زير مقصود شاعر از «‌ دلِ ابري » و «‌ چشمِ باراني » چيست؟

 

به پاس يك دل ابري ، دو چشم باراني                         پُر است خلوتم از يك حضور نوراني

 

8- با توجه به عبارت زير مفهوم « تاج » و « خسوف هاي كژخيم » را بنويسيد.

 

ولادت كه روزگاري از گوهر نور بود / به سوي بلوغ مي خزد و آن گاه كه تاج بر سرش نهادند / خسوف هاي كژخيم شكوهش را به ستيز بر مي خيزند.

 

 

ج) شعر حفظي

 

بيت هاي زير را كامل كنيد.

 

1- خانه ي دل  ما را از كَرَم عمارت كن             .................................................

 

2- گر پُر از لاله ي ......... بود دامنِ كوه            مرو از راه كه آن خونِ دلِ ....

 





ادبيات فارسي تخصصي (3)       شهريور 1384                                          شماره 1

 

 

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

بيت ها و عبارت هاي زير را به نثر برگردانيد.

 

1- آدميان زبده و خلاصه ي كائنات اند.              2- هدهد پرنده ي دانايي بود و افسري بر سر داشت.

 

3- اين شاگرد تو ، به لباس علم درشتي كرد.            4- در آسمان و زمين ، هول كرده بود كمين

 

5- تنت بر تك رخش مهمان كنم                       به گرز و به كوپال درمان كنم

 

6- چون به مقام خويش باز آمد ، سفره خواست تا تناولي كند.

 

7- لا جرم چون سلطان پادشاه شد ، اين مرد بر مركب چوبين نشست .

 

8- چو صيتش  در افواه دنيا فتاد                             تزلزل در ايوان كسرا فتاد

 

9- مجملش گفتم ، نگفتم زان بيان                           ورنه هم افهام سوزد ، هم زبان

 

10- فايده ي تقّرب به ملوك رفعت منزلت است و اصطناع دوستان و قهر دشمنان.

 

11- در بند كرد روي زمين را چو زال زر                 بهمن به دست لشكر گيتي ستان برف

 

ب) لغت

 معني لغت هاي مشخص شده را بنويسيد.

 

1- بُروهاي چهرش پر آژنگ شد .                  2- چون حمّال بيامد  چهار رزمه از جامه ها بر هم نهاد.

 

3- كتاب او در جوّ تأمل وتنبّه شناور است.       4- سزد گر ببُرّي زبان جري را

 

5- موجه ي اين محيط ، طوفان زاست             6-  و اهل طرب در كرجي ها نشسته اند.

 

7- جوحي وصله ي جامه اي به صرّاف داد.      8- به رخ چون بهشت و به بالا چو ساج

 

 

ج) خود آزمايي

1- مفهوم كنايي « كله بر زمين زدن » چيست ؟

 

2- تغيير دادن جاي تكيه در كدام كلمه ي بيت زير ، باعث تغيير معنا مي شود؟

 

قمري ريخته بالم ، به پناه كه روم          تا به كي سر كشي اي سرو خرامان از من

 

3- در بيت زير «‌بنفشه » نماد چيست ؟

 

بر سجده ي احساس بنفشه است ، نشاني             سجّاده ي سبزي كه به الوند گشوده است

 

4- در شعر « و پيمان برادري ات / با جبل نور / چون آيه هاي جهاد / محكم »  واژه ي « محكم » چه ايهامي دارد؟

 

5- منظور از « خرد مايه ي خط فروش ارزان قلم » چيست ؟

 

6- « زاويه ي ديد » عبارت زير را مشخص كنيد.

طلبه ي جوان ، در آن سرماي كشنده ، برف را مي كوبيد و پيش مي رفت يا برف كوبيده را بيش مي كوبيد.

 

7- با توجه به عبارت زير ، سعدي براي كتاب گلستان چه فوايدي بر شمرده است؟

فصلي در همان روز اتّفاق بياض افتاد در لباسي كه متكلّمان را به كار آيد و مترسّلان را بلاغت بيفزايد.

 

8- در بيت« من آنم كه در پاي خوكان نريزم /  مر اين قيمتي درّ لفظ دري را » ديدگاه ناصر خسرو در مورد مدح و ستايش گري چيست؟

 

ت) دانش هاي ادبي

 

1- نثر منشيان و دبيران « عهد غزنوي » چه ناميده مي شود؟

 

2- موضوع اصلي كتاب « تاريخ بيهقي » چيست؟

 

3- « آرمان رنو » شاعر فرانسوي قرن نوزدهم ، از كدام شاعر بزرگ ايران تأثير پذيرفته است ؟

 

4- در شعر « چگونه خاك نفس مي كشد ؟  /  بينديشيم » كدام آرايه ي ادبي باعث خيال انگيزي شعر شده است؟

 

5- آثارمقابل از چه كساني هستند؟   الف) پاليزبان                   ب) سوگ سياوش

 

6- در « نقد لغوي » نقاد از چه ديدگاهي اثر را مورد بررسي قرار مي دهد ؟

 

7- درون مايه هاي غزليات « فخرالدين عراقي » چيست؟

 

8- در بيت زير دو آرايه ي ادبي بيابيد.

 

پيل فنا كه شاه بقا ،  مات حكم اوست               هم بر پيادگان شما نيز بگذرد

 

 

ث) درك مطلب

1- بيت « چنان گرم در تيه قربت براند / كه در سدره جبريل از او باز ماند » به كدام واقعه از زندگي پيامبر اشاره دارد؟

 

2- مفهوم عبارت زير چيست؟

 

   «   گذرنده را خلود نيست و  همه بر كاروان گاهيم  و پس يك ديگر مي رويم . »

 

3- با توجّه به بيت زير ، مولوي علت روي آوردن سرنوشت بد را در چه مي داند ؟

 

هر كه داد او حسن خود را در مزاد          صد قضاي بد سوي او رو نها د

 

4- پيام بيت زير را بنويسيد. 

 

 زبان بريده به كنجي نشسته صمّ بُكم            به از كسي كه نباشد زبانش اندر حُكم  

 

5- با توجه به بيت هاي زير به پرسش ها پاسخ دهيد

 

به پرّ پشه اي در جاي جاني                        درون نقطه ي چشم ،  آسماني

 

بدين خردي كه آمد حبّه ي دل                      خداوند دو عالم راست منزل

 

الف ) علت با ارزش بودن دل چيست؟          ب) مفهوم كلي بيت اول را بنويسيد.

 

6- در بيت ‌زير رستم چه توصيه اي به اسفنديارمي كند؟

 

« بترس از جهان دار يزدان پاك       خرد را مكن با دل اندر مغاك »

 

7- در بيت « چون فرود آيي به واديّ طلب / پيشت آيد هر زماني صد تعب » عطار وادي طلب را چگونه معرفي مي كند؟

 

ج) شعر حفظي

بيت هاي زير را كامل كنيد.

 

1- بگفتا : باغبان معذور مي دارد                                        .........................................

 

2- گشتم مقيم بزم او ، .............                                        گشتم حقير راه او ، ........ بشكنم

 

 ادبيات فارسي تخصصي  (3)    رشته ادبيات و علوم انساني    خرداد1382         شماره 2

 

الف) معني و مفهوم ابيات و عبارات زير را به نثر فارسي روان بنويسيد.

 

1- عمر برف است و آفتاب تموز             اندكي ماند و خواجه غزّه هنوز

 

2- نكوهش مكن چرخ نيلوفري را            برون كن ز سر باد خيره سري را

 

3- عجب نيست كه استاد ِ برترين ، سخن ِ آخر ، واپسين رساله را نهاده باشد

 

4- از رهروان ِ سفر عشق در اين دشت              گلگونه سرشكي است اگر راه نوردي است

 

5- جهان خوردم و كارها را ندم.          6- سخن راست و حق ، درشت باشد.  

 

7- بدين خردي كه آمد حبّه ي دل                           خداوند دو عالم راست منزل     

  

8- كمندي به فتراك زين بر بست                           بر آن باره ي پيل پيكر نشست

 

9- به نام نقش بند صفحه ي خاك                              10- او را فرزندان در رسيدند.

 

 

ب) با توجه به ابيات و عبارات زير معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد.

 

11- امام رُسُل ، پيشواي سَبيل            امين خدا ، مَهْبطِ جبرئيل

 

12- ز نيرنگ زالي بدين سان درست          و گرنه كه پايت همي گور جُست

 

13- و ساعتي بعد /  در باران متواتر پولاد /  بريده بريده  /  افشا شدي

 

14- اين اعتدال و ميانه روي ، با خوش بيني و تساهل نسبت به اشخاص همراه است.

 

15- در آسمان و زمين هول كرده بود كمين                               16- ز سر شَعْر گلنار گشود زود

 

17- سنگ و آهن را مزن بر هم گزاف                                      18- نه آغاز يكي پيدا نه انجام.

 

ج) درك مطلب

19- متن زير را بخوانيد و به سؤالات پس از آن پاسخ دهيد :

 

بوسهل را طاقت برسيد ، گفت خداوند را كرا كند كه با چنين سگ قرمطي كه بردار خواهند كرد به فرمان امير المؤمنين ، چنين گفتن؟ خواجه به خشم در بوسهل نگريست ، حسنك گفت سگ ندانم كه بوده است خاندان من و آنچه مرا بوده است جهانيان دانند ، جهان خوردم و كارها راندم ،  اين خواجه كه مرا اين مي گويد مرا شعر گفته است و بر در سراي من ايستاده است.

 

1- «‌ خواجه »‌ در آخرين سطر كيست ؟   2- در عبارت «‌ مرا شعر گفته است » از جهت موضوعي چه شعري مورد نظر است ؟

 

20- ابيات زير را بخوانيد و به سؤالات مربوط پاسخ دهيد.

 

چو نيكو بنگري در اصل اين كار              هم او بيننده هم ديده است و ديدار

 

حديث قدسي اين معني بيان كرد               و بي يسمع و بي يبصرعيان كرد

جهان را سر به سر آيينه مي دان            به هر يك ذره اي صد مهر تابان

 

الف) محور كلي بيت اول چيست؟               

   ب) بيت زير با كدام يك از ابيات بالا تناسب معنايي دارد؟

              « چشم بگشا به گلستان و ببين              جلوه ي آب صاف در گل و خار »

 

21- منظور از گفتن « كهنه كتاب » در بيت زير چيست ؟

             « كس ز آغاز و ز انجام آگه نيست             اول و آخر اين كهنه كتاب افتاده است »

 

22- عبارت «‌آواز او چنان شير را از جاي ببرد كه ، عِنان تمالك و تماسك از دست او بشد » بيانگر چه حالتي از شير است؟

 

23- با توجه به بيت « اگر چه پيش خردمند خامشي ادب است             به وقت مصلحت آن به كه در سخن كوشي » سعدي معتقد است كه :      

         1- انسان با ادب نزد خردمندان بايد چگونه باشد؟     2- آدمي كي بايد سخن بگويد؟

 

د) دانش هاي ادبي

 

24- الف ) بزرگترين پهلوان كياني كيست ؟            ب) او رواج دهنده ي چه ديني است ؟

 

25- « آرمان نو » شاعر فرانسوي كدام اثرش را با تأثير پذيري از شعراي ايران « به ويژه حافظ » آفريده است ؟

 

26- شرح حال زير مربوط به كدام نويسنده است ؟

 

«‌ او سراينده ي منظومه ي گلشن راز است كه اين منظومه را در پاسخ به سوالات شخصي به نام سيد حسين حسيني هروي سرود از آثار ديگر او به حق اليقين مي توان اشاره كرد. »

 

27- در مصراع « بس كه خشكي بس كه دريا بر ره است » چه آرايه اي هست ؟

 

28- در شعر زير يك آرايه ي ادبي پيدا كنيد.

به سر رسيده جهان ؟ / - پاسخي نداشت سپهر /  دوباره باغ بخندد ؟ / كسي نداشت يقين.

 

29- در بيت زير ، « سيلاب ادبي » چه آرايه اي دارد؟

« سيلاب ظلم او در و ديوار مي كند               خود رسم عدل نيست مگر در جهان برف »

 

30- در دومين بيت زير چه آرايه اي به كار رفته است ؟

بيت نغزي به خاطرم قدسي             ز اوستادي گزيده مي آيد

«‌ در عدم هم ز عشق بويي هست                 گل ، گريبان دريده مي آيد. »

 

31- با توجه به متن زير ، زاويه ي ديد داستان «‌  ديدار »  را مشخص كنيد.

« طلبه ي جوان ، در آن سرماي كشنده كه در تهران هيچ پيشينه نداشت ، برف بلند را مي كوبيد و پيش مي رفت يا برف كوبيده را بيش مي كوبيد ، قباي خويش به خود پيچان ، تنها . تنها . »

 

32- مطمئن ترين راه براي شناخت احوال و افكار بزرگان جامعه چيست ؟

 

33- طنز را جزو چه نوع ادبي محسوب مي كنند؟

 

34- مولانا جلال الدين مولوي داستان هاي مثنوي را با بهره گيري از چه شيوه اي بيان مي كند؟

 

 

ه ) خود آزمايي

35- ابيات زير بيانگر كدام يك از ويژگي هاي حماسه است ؟

« گرفتند زان پس دوال كمر                    دو اسب تكاور فرو برده سر

 

همي زور كرد اين بر آن آن بر اين               نجنبيد يك شير بر پشت زين »

 

36- در داستان شير و گاو از كليله و دمنه ، كليله و دمنه نماينده و بيانگر چه شخصيّت هايي هستند؟

 

37- مراد از مصراع بيت زير چيست ؟

« در او در ، جمع گشته هر دو عالم               گهي ، ابليس گردد گاه آدم »

 

38- مفهوم كنايي مصرع زير چيست؟

« دانه پنهان كن ، به كلّي دام شو »

 

39- در بيت زير « اشك » به چه چيزي تشبيه شده است ؟

اشك بيهوده مريز اين همه از ديده كليم              گرد غم را نتوان شست به طوفان از من

 

 

40- در شعر « راز رشيد » مقصود شاعر از « و ساعتي بعد /  در باران متواتر پولاد / بريده بريده /  افشا شدي » چيست ؟

 

 

41- در بيت مقابل منظور از « آهوان رميده » چيست ؟  

 ناله هاي شراره خيز، به گوش              ز آهوان رميده مي آيد

 

42- منظور شاعر از « كاروان سرا » درزير چيست ؟

 

 « زين كاروان سراي بسي كاروان گذشت                             ناچار كاروان شما نيز بگذرد »

 

 

و) حفظ شعر

43- بيت زير را با كلمات مناسب تكميل كنيد.

 

   « يكي ....... نالان در اين دشت                  به چشم خون فشان ....... مي كشت»

 

44- مصراع دوم بيت زيررا بنويسيد.

 

« باز آمدم چون عيد نو ، تا قفل زندان بشكنم                 ...................................... »

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 امتحان ادبيات فارسي تخصصي (3)       رشته ادبيات و علوم انساني  شهريور1382       شماره 3

 

الف) معني و مفهوم ابيات و عبارات زير را به نثر فارسي روان بنويسيد.

 

1- و هر كه را راي ِ ضعيف و عقل سخيف است از درجت عالي به رتبت خامل گرايد.

 

2- صبر كردند تا از فرايض و سنن فارغ شد و به نوافل و فضايل نماز ابتدا كرد.

 

3- « همه در جنبش و دائم در آرام          نه آغاز يكي پيدا نه انجام »

 

4- « به گونه ي ماه نامت زبانزد ِ آسمان ها بود /  و پيمان برادري ات /  با جبل نور »

 

5- موجه ي اين محيط ، طوفان زا است           گر به چشم آرميده مي آيد

 

6- پي پوزش و نام و ننگ آمدم                  7- چو صيتش در افواه دنيا فتاد

 

8- وحله ي بهشت بپوشيد و هيچ كس آن جا نتوانست رفتن تا سه روز.

 

9- «‌ چون با ايزد تعالي پيوست »                              10- او را فرزندان در رسيدند.

 

ب) ‌با توجه به ابيات و عبارات زير معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد.

 

11- « درخت تو گر بار دانش بگيرد                           به زير آوري چرخ نيلوفري را »

 

12- پسران بازرگان عظت پدر بشنودند.                        13- باد خزان را برورق او دست تطاول نباشد.

 

14- نتوانستند نزديك آتش شدن از تبش.                        15- موزه ميكائيلي نو در پاي داشت »

 

16- زليخا خواست كه ملامت را برايشان غَرامت كند.           17- درون حبّه اي صد خرمن آمد.

 

18- صد هزاران خلق سودايي از او

 

ج) درك مطلب

 

19- مصراع دوم بيت زير كنايه از چيست ؟

«‌ گفت نه من خود پشيمانم از آن                دست خود خايان و انگشتان گزان »

 

20- با توجه به حكايت زير سؤالات را پاسخ دهيد:

 

« شيطان را پرسيدند كه كدام طايفه را دوست داري ؟ گفت : دلالان را گفتند : چرا ؟ گفت

« از بهر آن كه من به سخن دروغ از ايشان خرسند بودم ، ايشان سوگند دروع نيز بدان افزودن » !

 

1-  چراشيطان دلاّ لان را دوست مي دارد ؟           2- پيام اخلاقي داستان چيست؟

 

21- در بيت زير منظور از « دشت » و « راه نورد » چيست ؟

 

« از راهروان ِ سفر عشق در اين دشت              گلگونه سرشكي است اگر راه نوردي است

 

22- منظور از « حامل وحي » و « سالار بيت الحرام » در بيت زير كيست ؟

 

بدو گفت سالار بيت الحرام                          كه اي حامل وحي ، برتر خَرام

23- مقصود از «‌ خوكان » و «‌ قيمتي دَر لفظ دري » در بيت زير چيست؟

 

من آنم كه در پاي خوكان نريزم        مر اين قيمتي در لفظ دري را

 

24- با توجه به بيت : « زبان در دهان اي خردمند چيست ؟               كليد در گنج صاحب هنر »

چرا زبان خردمند به «‌كليد در گنج » تشبيه شده است ؟

 

25- « دامن كشيدن از كسي يا چيزي » در بيت زير يعني چه ؟

 

«‌ نه همين مي رمد آن نوگل خندان از من                    مي كشد خار در اين باديه دامن از من »

 

د) دانش هاي ادبي

 

36- موضوع بتخشي از رمان «‌ سه ديدار » نادر ابراهيمي چيست ؟

 

37- سيف فرغاني شاعر و منتقد اجتماعي چه قرني است ؟

 

38- « منطق الطير » از كيست ؟

 

39- دركدام نوع « نقد » به آرايه هاي ادبي و زيبايي هاي بلاغي ‌ توجّه مي شود؟

 

30- تحميديّه در اصطلاح ادبي چيست ؟

 

31- راوي داستان يا زاويه ي ديد در داستان « هديه ي سال نو » كدام است ؟

 

32- در بيت زير دو آرايه ي ادبي مشخص كنيد: 

   چو صيتش در افواه دنيا فتاد                 تزلزل در ايوان كسرا افتاد

 

33- در بيت زير يك مورد كنايه پيدا كنيد:  

 

  ببيني تو فردا سنان مرا                       همان گرد كرده عنان مرا 

 

ه ) خود آزمايي

 

34- مفهوم جمله: «‌ مردم به دل مردم است » را بنويسيد.

 

35- در داستان «‌ بردار كردن حسنك » عبارت « مُشتي رند را سيم دادند كه سنگ زنند » بيانگر چيست؟

 

36- در عبارت «‌هميشه پاسخ را در آستينش داشت »‌« پاسخ در آستين داشتن » كنايه از چيست؟

 

37- در بيت زير به نظر مولانا زندگي واقعي عاشقان در چيست ؟

« اي حيات عاشقان در مردگي                 دل نيابي جز كه در دل بردگي »

 

38- منظور شاعر از باد و شمع در بيت زير چيست ؟

 

« بادي كه در زمانه بسي شمع ها بكشت           هم برچراغدان شما نيز بگذرد »

 

39- در بيت زير منظور از « پيغام هاي سرد » چيست ؟

 

    نه هم چو من كه هر نفس از باد ز مهرير                پيغام هاي سرد دهد بر زبان برف

40- تابعين چه كساني بوده اند ؟

 

41- در داستان شير و گاو از كليله و دمنه ، « شير – گاو » نماينده و بيانگر چه شخصّيت هايي هستند ؟  

 

و) حفظ شعر

 

42- بيت هاي زير را با كلمات مناسب كامل كنيد .

 

خوش چمني است عارضت......................         حافظ خوش كلام شد ، مرغ سخن سراي تو

 

فرياد كه در رهگذر آدم خاكي                             بس ......... فشاندند و بسي .........  تنيدند

 

 

 ادبيات تخصصي فارسي (3)       رشته ادبيات و علوم انساني       خرداد1383               شماره 4

 

  الف) معني و مفهوم ابيات و عبارات زير را به نثر فارسي روان بنويسيد.

 

1- حال حسنك ديگر بود كه بر هواي امير محمّد و نگاه داشت دل و فرمان محمود ، اين خداوند زاده را بيازارد.

 

2- بدين خُرده ي كه آمد حَبّه ي دل               خداوند دو عالم راست منزل

 

3- آيينه ي عرياني زيباي معاني است                اين حجله ي سبزي كه خداوند گشوده است

 

4- چون به نماز برخاستند ، بيشتر از آن  كرد كه عادت او ، تا ظنّ صلاح در حقّ او زيادت كنند.

 

5- پسران بازرگان عظت پدر بشنودند و منافع آن نيكو بشناخت.

 

6- بري دان ز افعال چرخ برين را              نشايد ز دانا نكوهش بري را

 

7- يا خون شهيدي است كه جوشد ز دل خاك             هر جا كه در آغوش صبا غنچه ي وردي است

 

8- اگر مسارعت نمايي     9- من به جواني به قفس باز افتادم.      10- بختتان تابيده ، ساعتي ديگر

 

به محضر سلطان مي رويد.       11- مرا در دكّان مهمّي هست .

 

ب) با توجه به ابيات و عبارات زير معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد.

 

12- سرانجام دامادِ گرامي ، متعلّقان را به منزل خود منتقل كردند . »

 

13- و اين بس عجب نيست كه تنزيل مجيد خبر مي دهد.       14- خسرو بزرگان و مغنّي ها و اهل طرب در كَرجي ها نشسته اند.

 

15- عراقي طالب ِ درد است دائم            به بوي آن كه در مانش تو باشي

 

16- عنان تمالك و تماسك از دست او بشد.

 

17- بيهقي خوب زيستن را آن مي داند كه شخص ، آزاد مردان را اصطناع كند و تخم نيكي بپراكند.

18- « خدايش جا در جَنان كناد »

 

ج ) ‌درك مطب

 

19- بيت « يتيمي كه نا كرده قرآن درست            كُتُب خانه ي چند ملت بشست »

 

الف ) در توصيف كيست ؟         ب) منظور از « شستن كتب خانه ي چند ملت » چيست ؟

 

20- با توجه به متن داده شده به پرسشهاي زير پاسخ دهيد:

 

نمرود بگفت : « مرا آرزوست كه با ابراهيم دوستي گيرم و با خداوند وي بسازم و بگروم كه چنين كه ديدم سزاست او را خدمت كردن . » نديمان ترسيدند كه چتون ابراهيم به نمرود نزديك شود ، نمرود فرمان او كند و كار و بار و حشمت ايشان برود . گفتند:« چندين سال خداوندي كردي ، اكنون بندگي كني ؟ » او را از گرويدن بازداشتند و گفتند : « اين رأي ضعيف بُوَد . »

 

الف ) آرزوي نمرود چه بود؟                                                ب) انديشه ي نديمان چه بود ؟

      

   ج) چرا نمرود مي خواست با خداي ابراهيم بسازد؟        د) نديمان به نمرود چه گفتند و چه كردند؟

 

21- منظور از «‌ تركي تازي كن » دربيت زير چيست ؟

 

طوطي مرده چنان پرواز كرد              كافتاب شرق تركي تاز كرد

 

22- در تحليل نهايي كه از بيت زير مي كنيم مقصود از «‌ بهار » و « گلها » چيست؟

 

اگر چه باغچه ها را كسي لگد كرده             ولي بهار فقط در تصرف گلهاست.

 

د) دانش هاي ادبي

 

23- الف)‌ كمال الدين اصفهاني ملقّب به چيست ؟            ب) چرا به اين لقب ناميده شده است ؟

 

24- آثار مقابل از چه كساني است؟            الف) بهارستان              ب)‌ لطايف الطوايف

 

25- در داستان طوطي و بازرگان ، طوطي و قفس نماد چه چيزهايي هستند؟

 

26- سه نمونه از ويژگي هاي نثر مرسل را بنويسيد.

 

27- در مصراع « اين صدا در كوه دل ها بانگ كيست » طرفين تشبيه را مشخص كنيد.

 

28- موضوع مثنوي معنوي سروده ي مولانا جلال الدين مولوي چيست ؟

 

ه ) خود آزمايي

29- در بيت زير مقصود از دريا و شبنم چيست ؟

 

30- در بيت « شما چقدر صبور و چه قدر خشم آگين /  حضورتان چو تلاقي صخره با دريا است » صخره و دريا هر كدام نماد چه هستند؟

 

31- تغيير دادن جاي تكيه در كدام كلمه ي بيت زير ، باعث تغيير معنا مي شود؟

« قمري ريخته بالم ، به پناه كه مي روم            تا به كي سركشي ، اي سرو خرامان از من ؟ »

 

32- « باد در مشت داشتن » كنايه از چيست؟

 

33- واژگان «‌ بپيچم ، بپيچاند » در بيت : « كه چندان بپيچم كه اسفنديار /  مگر سر بپيچاند از كارزار » در چه مفهومي به كار رفته اند؟

 

34- مفهوم كنايي : « سنگ سراچه ي دل به الماس آب ديده مي سفتم » چيست ؟

 

35- اصحاب صفّه و تابعين چه كساني بودند؟

 

و) شعر حفظي

36- ‌ مصراع دوم بيت زير را بنويسيد.

 

مردان خدا پرده ي پندار دريدند                              ...................................................

 

37- بيت زير را با كلمات مناسب تكميل كنيد.

 

« يكي ......... نالان در اين دشت               به چشم خون فشان ............ مي كشت »

 امتحاني ادبيات فارسي تخصصي (3)          ادبيات و علوم انساني   خرداد 1384           شماره 5

 

 

الف ) معني و مفهوم شعر و نثر

 

ابيات و عبارات زير را به نثر روان برگردانيد.

 

1- امكان ندارد احدي بتواند قلمش را بزند.                              2- انسان كامل عالم را راست كند.

 

3- بازرگان حمّال را قراضه اي بداد.                                         4- كتابي بود در ما تَرَك پدرم.

 

5- چون داد عادلان به جهان در ، بقا نكرد                                  بيداد شامان شما نيز بگذرد

 

6- سخن هاي نا خوش ز من دور دار                                        به بدها دل ديو رنجور دار

 

7- تو نيز اگر تواني ، سر خويش گير و راه مجانبت پيش.

 

8- چون دمنه بديد كه شير در تقريب گاو چه ترحيب مي نمايد ،‌خواب و قرار وي بشد.

 

9- به اعضا پشّه اي همچندِ پيل است                               در اسما قطره اي مانند نيل است

 

10- از روي خاك سر به ميان سما كشيد                         آن خِنگِ باد پايِ گسسته عنان برف

 

11- اين مرد از كرانه بجَستي و فرصتي جُستي و تضريب كردي و اَلَمي بزرگ بدين چاكر رسانيدي.

 

ب) لغت

 

معني واژگان مشخص شده را بنويسيد.

 

1- از او شد دانش و فرّهي .                                     2- شخص ، آزاد مردان را اصطناع كند .

 

3- نتوانستند نزديك آتش شدن از تبش .                       4- خدايت ثنا گفت و تبجيل كرد.

 

5- يكي نيز بگرفت خُنياگري را .                       6- چرا در ترقيم اين صفحات از عقلا دلالت نخواستي؟

 

7- كه ما وي را اندر وِرد نماز چنان همي بينيم.             8- جرگه ي شكارگاه مرال است.

 

پ) خود آزمايي

 

1- در مصراع « نهد زرّين قدح در صحن بستان » منظور از « قدح زرّين » را بنويسيد.

 

2- منظور از عبارت «‌ خام دست خامه به دست » چيست ؟

 

3- مقصود مولانا از بيت « قافيه انديشم و دلدار من /  گويدم منديش جز ديدار من »‌ چيست ؟

 

4- در بيت زير مقصود شاعر را از «‌ دريا » و « شبنم » بنويسيد.

چون به دريا مي تواني راه يافت                     سوي يك شبنم چرا بايد شتافت؟

 

5- با توجه به بيت زير ، چرا شاعر گل ها را رنگ پريده توصيف مي كند؟

به تماشاي غنچه هاي شهيد                 گل به رنگ پريده مي آيد

 

6- در بيت زير « كرامت آبي » در چه مفهومي به كار رفته است ؟

 

« به يك كرامت آبي  نگاه دوخته ايد / كدام پنجره اين گونه باز سوي خداست »

           

7- مفهوم عبارت « سنگ سراچه ي دل به الماس آب ديده مي سفتم . » چه مي باشد؟

 

8- معناي كنايي « بر باد نشاندن » را با توجّه به عبارت زير بنويسيد.

 

چون دمنه از اغراي شي بپرداخت ، خواست كه گاو را ببيند و او را هم بر باد نشاند .

 

ت) دانش هاي ادبي

 

1- كتاب « لطايف الطّوايف » از كيست؟

 

2- « مجموعه سروده هاي عاشورايي » سيد حسن حسيني چه نام دارد؟

 

3- نام ديگر كتاب «  تاريخ بيهقي » چيست ؟

 

4- يكي از آثار منثور « شيخ محمود شبستري » را بنويسيد.

 

5- معاني مختلف ايهام لطيف به كار رفته در بيت زير را بنويسيد.

نه همين مي رمد آن نو گل خندان از من            مي كشد خار در اين باديه ، دامان از من

 

6- هر يك از آثار زير جزء كدام دسته از انواع نثر فارسي هستند؟

 

                الف) قصص الانبيا                                        ب) حبيب السير

 

7- در عالم هنر و ادب سخن نمادين به چگونه بياني گفته مي شود؟

 

8- در بيت زير « مشبّه » و « مشبّه به »‌ را مشخص نماييد.

 

بر گل سرخ از نم او فتاده لاَلي                  هم چو عرق بر عذار شاهد غضبان

 

ث) درك مطلب

1- با توجّه به متن زير به پرسش ها پاسخ دهيد.

 

چون حسنك بيامد ، خواجه بر پاي خاست ؛ چون او اين مَكْرُمت بكرد ، همه بر پاي خاستند ، بوسهل

 

زوزني بر خشم خود طاقت نداشت ؛ برخاست نه تمام و بر خويشتن مي ژكيد . خواجه احمد او را

 

گفت : « در همه كارها ناتمامي . » وي نيك از جاي بشد.

 

الف) علّت عصبانيت « بوسهل » چه بود ؟

 

 ب) با توجّه به عبارت بالا « بر خويشتن مي ژكيد . ‌» يعني چه ؟

 

2- با توجه به ابيات زير به پرسش ها پاسخ دهيد.

 

كه گر من دهم دست بند ورا                وگر سرافرازم كمند ورا 

 

دو كار است هر دو به نفرين و بد               گزاينده رسمي نو آيين و بد

 

هم از بند او بد شود نام من                      هم از كشتنش بد سر انجام من

 

الف) منظور از « دو كار » چيست ؟             ب)‌در چه صورت رستم عاقبت شومي خواهد داشت ؟

 

3- در بيت «‌ مركب استانيد پس آواز داد /  آن سلام و آن امانت باز داد » منظور از « امانت » چيست؟

 

4- پيام اخلاقي حكايت زير را بنويسيد.

 

«شيطان را پرسيدند كه كدام طايفه را دوست داري؟ گفت : « دلاّلان را .»گفتند : «  چرا؟ »

 

گفت : « از بهر آن كه من به سخن دروغ از ايشان  خرسند بودم ، ايشان سوگند دروغ نيز بدان افزودند »!

 

5- مفهوم كلي بيت «‌اگر يك ذرّه را برگيري از جاي /  خلل يابد همه عالم سراپاي » چيست ؟

 

6- در بيت زير منظور از «‌ دشت » و « راه نورد »‌ چيست ؟

 

از راهروان ِ سفر عشق در اين دشت               گلگونه سرشكي است اگر راه نوردي است

 

ج) شعر حفظي

 

ابيات زير را كامل كنيد.

 

1- چو شمعم بر فروز از .............. ...............               بر آن آتش دلم .......................... زن

 

2- باز آمدم چون عيد نو ، تا قفل زندان بشكنم              ....................................................

 

الف) بیان معنی نظم و نثر: معنی بیت ها و جمله های زیر را به نثر روان بنویسید. ( 6نمره )

1-     گرچه مورم ولی آن حوصله با خود دارم // که ببخشم بود ار ملک سلیمان با من                                                                1

2-     از هرچه بوسهل مثال داد، از کردار زشت در باب این مرد ؛ از ده یکی کرده آمد و بسیار محابا رفتی .                                    1

3-     مصلحت آن دیدم که در نشیمن عزلت نشینم و دامن از صحبت فراهم چینم .                                                                      75/0

4-     چون مفاوضت ایشان بدین کلمت رسید ، شیر از گاو فارغ شده بود و کار او تمام بپرداخته .                                                 75/0

5-     خلیفه ی شهر را فرمود ، داری زدن بر کران مصلای بلخ ، فرود شارستان .                                                                     5/0

6-     همی سوزد از مهر فرش دلم // زفرمان دادار دل نگسلم                                                                                                5/0

7-     چه خوش باشد دل امیدواری // که امید دل و جانش تو باشی                                                                                         5/0

8-     در اخراجات خود صرف کن.                                                                                                                                 25/0

9-     به بدها دل دیو رنجور دار.                                                                                                                                   25/0

10- کتب خانه ی چند ملت بشست .                                                                                                                              25/0

11-  ورا هوش در زاولستان بود.                                                                                                                                25/0

 

**************************************

ب) معنی واژگان مشخص شده را بنویسید. ( 2 نمره )

1) دو چیز طیره ی عقل است .        2) از ایام عتیق یادگار مانده .               3) فصلی در همان روز اتفاق بیاض افتاد .         

 

 4) الفغدن مال است از وجه پسندیده .     5) و این جهان گذرنده را خلود نیست .              6) با من قماشه به خانه آرد.                                  

 

7) دستلاف پرده دار فراموش نشود.  8) تنت بر تک رخش مهمان کنم.

 

****************************************

پ) درک مطلب : 4نمره

 

1-     با توجه به دو بیت زیر ،

 

                    اگر شــاعری را تو پیشــه گرفتی                       یکی نیز بگرفت خنیاگری را                                                                                                                                                                                                            

                    تو بر پایی آن جا که مطرب نشیند                      سزد گر ببری زبان جری را                                                      5/0

الف) ارزش شاعر بیش تر است یا مطرب ؟                            توصیه ی ناصر خسرو به شاعر پیشه گان عصر خود چیست ؟         5 /0   

 

2- در بیت « اگرچه پیش خردمند خامشی ادب است   //  به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی »   ، سخن گفتن چه زمانی   

 

شایسته است ؟                                                                                                                                                         5/0

 

2-     با توجه به جمله های زیر به پرسش های آن پاسخ دهید.                                                                                                2

                               

دمنه گفت : هرکه به ملوک نزدیکی جوید ، برای طمع قوت نباشد؛ که شکم به هر جای و به هر چیز پر شود . فایده ی تقرب به ملوک

رفعت منزلت است و اصطناع دوستان و قهر دشمنان و قناعت از دنائت همت و قلت مروت باشد . و هر که را همت او طعمه است ،           در زمره ی بهایم معدود گردد.

 

1)     چرا دمنه فایده ی نزدیکی به ملوک را طمع آذوقه نمی داند ؟               

 

2)     قناعت از نظر دمنه نشانه ی چیست ؟

 

3)     به نظر دمنه چه کسی در ردیف جانوران به شمار می آید ؟

 

********

4- منظور از رطب و یابس  در جمله ی « تفحص کنند که این رطب و یابس از وی می تواند بود ؛ یانه . » ، چیست ؟                      5/0

 

 

             

ث ) خود آزمایی : 4 نمره

 

1-     تغییر دادن جای تکیه در کدام واژه ی بیت زیر سبب تغییر معنا می شود ؟                                                                         5/0

 

                            قمری  ریخته  بالم به  پناه  که  روم                   تا به کی سرکشی ای سرو خرامان از من

 

2- کدام واقعه ی تاریخی مهم در نوروز اتفاق افتاده است ؟                                                                                                 5/0

 

3- سعدی برای گلستان چه فوایدی برشمرده است ؟                                                                                                          5/0

 

4- معنای کنایی عبارت های روبه رو را بنویسید.       الف ) گرم شکمی               ب) برباد نشاندن                                           5/0

 

5- مفهوم جمله ی « مردم به دل مردم است . »  چیست ؟                                                                                                   5/0

 

6- « خام دست خامه به دست » یعنی چه ؟                                                                                                                     5/0

 

      7- رویین تنی اسفندیار را با کدام شخصیت اساطیری می توان مقایسه کرد ؟                                                                            5/0

 

     8-  مفهوم « به پاسخ آن که از وی رفت ، گرفتار. »  چیست ؟                                                                                               5/0

 

***************************************

ج ) دانش های ادبی : 3 نمره

 

 1-  « خلاق المعانی ثانی »  لقب کیست ؟                                                                                                                            25/0

 

 2- ناصر خسرو چگونه شعری را متعهد می داند ؟                                                                                                                  5/0

 

3- آغاز گر نثر فنی کیست ؟ یک اثر با این نوع نثر نام ببرید.                                                                                                      5/0

 

4- « درون مایه »  در داستان چیست ؟                                                                                                                                 5/0

 

5- آثار رو به رو  از چه کسانی است ؟   الف ) داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع                        ب) روز واقعه                                  1

 

6-  « از نویسندگان وطن دوستی است که آثارش در عرصه ی ادبیات انتقادی مشروطه مقامی خاص دارد . از آثار اوست :                    25/0                                                   

 

  نخبه ی سپهری  یا تاریخ نبوی در سرگذشت پیامبر اسلام . » نام این نویسنده را بنویسید .     

 

******************************

 حفظ شعر :  1 نمره  ــ جاهای خالی را با واژگان مناسب پر کنید .

 

       1- مالک ملک وجود ..........................                                 هر چه کند جور نیست ور تو بنالی جفاست                              25/0

                             

       2- شاه نشین چشم من  تکیه گه خیال توست                             ..........................   بی تو مباد جای تو   .                            25/0                                

 

       3- مــردان  خـــدا  پـــرده ی  پنـــدار  دریدند                             .....................................................  .                               5/0

 

                                                                                                                                              پایان

                                                       

                                                                                                             کام یاب باشید.

 





بسمه تعالی

 

ادبیات فارسی 2             خرداد 84                                                          شماره 1

 

الف ) معنای ساده و روان ابیات زیر را بنویسید .

 

  1. دیگر به احدی تعارف ندهد .

 

  1. من با ذکر تو الف گرفته ام .

 

  1. هیچ شکوفه نیست کز تبار گلخند تو نیست .

 

  1. متکلم وحده و مجلس آرای بلا معارض شده است .

 

  1. فلک باخت از سهم آن جنگ رنگ

 

  1. چه باید نازش و نالش بر اقبالی و ادباری

 

  1. فی الجمله نماند از معاصی منکری که نکرد و مسکری که نخورد .

 

  1. داستان از میوه های سر به گردون ساي اينك خفته در تابوت خاك مي گويد .

 

  1. چون خاک در هوایی تو از پا فتاده ام                  چون اشک در قفای تو با سر دویده ام

 

  1. محبوسم و طالع است منحوسم                         غمخوارم و اختر است خونخوارم

 

ب) درک مطلب          "با توجه به ابیات و عبارات زیر به سوالات پاسخ دهید . "

 

1. آیینه ی سکندر جام می است بنگر               تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا

 

2. آن که آهنگ هجرت از خویش کرده است با مرگ آغاز می شود .

 

3. دری که به باغ بینش ما گشوده ای هزار بار خبیری تر است .

 

4. ای سرو پای بسته به آزادگی مناز                 آزاده من که از همه عالم بریده ام

 

5. عمه گفت : " خان کاکا . فعلا تو هستی  و  نعش برادر. منشین و تماشا کن که خونش پایمال شود .

 

 

  1. در مثال اول منظور از "جام می " چیست ؟

 

  1. مفهوم کلی بیت اول را بنویسید .

 

  1. کلمه ی  " دارا " چه آرایه ای دارد ؟

 

  1. در مثال دوم چه نوع هجرتی مورد نظر است ؟

 

  1. در مثال سوم  منظور از " در " چیست ؟

 

  1. در مثال چهارم شاعر خود را از سرو آزاده تر می داند ؟

 

  1. در مثال پنجم « خونش پايمال شود » يعني چه ؟

 

 

 

       ج) خود آزمایی :

 

  1. با توجه به شعر انتظار چه شباهت ها یی میان جنگ بدر و قیام حضرت مهدی ( عج ) وجود دارد ؟ ( دو مورد )

 

  1. چرا در تاریخ ایران سقوط ساسانیان سر آغاز تحولی بزرگ شمرده می شود ؟

 

  1. محوری ترین پیام داستان هدیه ی سال نو چیست ؟

 

  1. گون و نسیم در شهر سفر به خیر نماد چه کسانی هستند ؟

 

  1. « در انتظار غبار بی سوار نشستن » کنایه از چیست ؟

 

  1. ابن بطوطه در نماز جماعت شوشتر به چه رسمی اشاره کرده است ؟

 

  1. در مصراع " چو به دوست عهد بندد زمیان پاک بازان " منظور از دوست و پاک باز چیست ؟

 

  1. در بیت " رنگین سخنان در سخن خویش نهانند   /     از نکهت خود نیست به هر حال جدا گل ( رنگین سخنان ) چه کسانی هستند ؟

 

     د) دانش های ادبی :

 

  1. خواجه عبدالله انصاری معروف به ..................  در قرن  ............. می زیست .

 

  1. نام دو جریان ادبی را که در عصر حاضر . در خارج از ایران رواج دارد بنویسید .

 

  1. نام صاحبان آثار زیر را بنویسید .

 

              الف ) مدیر مدرسه ......................       ب) ارغوان .......................

 

  1. نام دو آرایه ی ادبی را که در بیت زیر وجود دارد بنویسید .

 

        موي سپيد را فلكم رايگان نداد           اين رشته را به نقد جواني خريده ام

 

  1. کدام گزینه متفاوت است ؟

 

       1. نه سایه دارم و نه بیفکنندم و سز است                     2. در سخن مخفی شدم بو در بر گل

 

       3. گر می گریزم از نظر مردمان رهی                       4. خارم ولی به سایه ی گل آرمیده ام

 

  1. ارتباط معنایی در اسلوب معادله بر پایه ی ......................... است .

 

ر) معنی لغت   معننای لغت های مشخص شده را بنویسید

 

1- با حال استیصال  پرسیدم   .       2 – وسط میدان هیمه  گذاشته اند .   3. بر پذیرفتن  ننگ رجحان  دارد .

 

4 – مقرنس ها و رواق ها  باز یاد آور ... هستند .    5- انشای ارتجالی  خسرو   6- اشتلم می کرد .

 

7. در نامه ی اعمالی جراید      8 . از حیث غرابت  با اهرام مصر برابر ی می کند .

 

س) شعر حفظی :1 - جاي خالي را كامل كنيد .

 

مردم شهر به ........چنان می نگرد               که به یک شعله به یک ...........

 

2 - مصرع دوم بيت زير را ننويسيد

 

حسن را بر دیده ی خود جلوه داد                 .............................................

 درس ادبیات فارسی (2)   سال تحصیلی 82- 83                                        شماره 2                   

 

الف ) بیان معنی و مفهوم شعر و نثر :

 

1 – تویک ساعت چوافریدون به میدان باش تا زان پس    به هر جانب که روی آری درفش کاویانی بینی

 

2 – موی سپید را فلکم رایگان نداد                           این رشته را به نقد جوانی خریده ام

 

3 – عشق شوری در نهاد ما نهاد                             جان ما در بوته ی سودا نهاد

 

4 – برو طواف دلی کن  که کعبه ی مخفی است             که آن خلیل بنا کرد و این خدای خلیل .

 

5 – الهی ، مرا عمل بهشت نیست و طاقت دوزخ ندارم . اکنون کار با فضل تو افتاد .

 

6 – حسودان تنگ نظر و عنودان بد گهر وی را به می و معشوق و لهو و لعب کشیدند .

 

7 -  ز یزدان دان نه از ارکان کوته دیدگی باشد                 که خطی کز خرد خیزد تو آن از بنان بینی 

 

8 -  پس از پایان موعظه از هر سو رقعه ها به سوی او فرستادند .

 

9 – بت پرستی کی کند گر برهمن بیند مرا .

 

10 – طومار ندامت است طبع من                     حرفی است هر آتشی ز طومارم

 

11 -  لیکن خروس غالب حرکتی کرد نه مناسب حال درویشان .

 

12 – مگر از کدام باده ی مهر  /  مست بودی که با تازیانه ی هشتاد زخم بر خود حد زدی ؟

 

ب) لغت        در جمله ها و مصراع های زیر فقط معنی کلمه های مشخص شده را بنویسید .

 

1 – عنان گیر تو گر روزی جمال در دین باشد       عجب نبود که با ابدال خود را هم عنان بینی  

 

2 – ملیجک این طرف و آن طرف می رفت و اشتلم  می کرد .

 

3 – چه باید نازش و نالش براقبالی و  ادباری .

 

4 – بی زلت  و بی گناه محبوسم .

 

5 – آن مطالب  اوراد  و اذکاری  بود که پدر بزرگش در صبح و شام می خواند .

 

6 – این تاس را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم .

 

ج ) درک مطلب :

 

1 – عطا از خلق چو جويی گر او را مال ده گویی          به سوی عیب چون پویی گراو را غیب دان بینی

 

الف ) در کدام قسمت بیت به آیه " العالم محضرا ... لا تعصوا فی محضره " اشاره شده است ؟

 

ب) منظور از " او " در بیت فوق کیست ؟

 

2 – هدف نهایی بیت زیر چیست  ؟

 

         دانش و آزادگی  و دین و  مروت                   این همه را بنده ی درم نتوان کرد

 

3 – توصیه شاعر دربیت زیر چیست  ؟

 

      کم گوی و گزیده گوی چون در                      تا ز اندک تو جهان شود پر

 

4 – با توجه به ابیات زیر به پرسش ها پاسخ دهید ؟

 

           ای سرو پای بسته به آزادگی  مناز             آزاده من که ازهمه عالم بریده ام

 

            گر می گریزم از نظرمردمان رهی              عیبم مکن که آهوی مردم ندیده ام

 

الف ) به چه دلیل شاعر خود را آزاده می داند ؟

 

ب) علت گریز شاعر از مردم چه بوده است ؟

 

5 – حافظ به ما ژرف زیستن و شاد زیستن می آموزد و یک تنه تکیه گاه ماست .

 

الف ) ما شاد زیستن را از چه کسی یاد می گیریم ؟

  

دانش های ادبی  :

 

1 – نام صاحبان آثار زیر را بنویسید ؟        کارنامه بلخ :                            فیه ما فیه :

 

2 – کتاب " الایام " اثر کیست ؟ و موضوع آن چیست ؟

 

 

3 – در بیت " دی می شد و گفتم صنما عهد به جای آر         گفتا غلطی خواجه در این عهد وفاست " چه آرایه ای به کار رفته است ؟

 

4 – شعر بعد از نیما به چند نوع تقسیم  شده است ؟

 

5 – در جمله ی "  جامه اش شولای عریانی است " چه آرایی نهفته است ؟

 

6 – پدر داستان نویسی ایران کیست ؟

 

خود آزمایی  :

 

1 – شاعر در زیر کدام خصوصیت دنیا  را بیان کرده است ؟

 

        چه باید نازش و نالش بر اقبالی و ادباری         که تا بر هم زنی دیده نه این بینی و نه آن بینی

2 – در مصرع " که گر عرش به فرش آیی و گر ماهی به چاه افتی " "عرش و فرش " کنایه از چیست ؟

 

3 – ممال کلمات ( رکاب و سلاح ) را بنویسید ؟

 

4 – مقصود از عبارات زیر را بنویسید .

         کمیتش لنگ بود                                   مثل شاخ و شمشاد

 

5 – "گون و نسیم  " در شعر " سفر به خیر " نماد چه کسانی هستند ؟

 

6 – مقصود از بیت " خورده قسم اختران به پاداشم          بسته کمر آسمان به پیکارم " چیست ؟

 

7 – در عبارت " مبحث حروف اضافی "  ایهام را نشان دهيد ؟

 

8 – در بیت زیر " و پیدا نکردم در آن كنج غربت          به جز آخرین صفحه ی دفترت را " منظور از "كنج غربت " چیست ؟

 

حفظ شعر :

 

الف ) عشق شوری در نهاد ما نهاد                        جان ما در بوته ی................... نهاد .

 

       گفت و گویی در .............. ما فكند                جست و جویی در................. ما نهاد .

  

ب)  هر نفس آواز عشق می رسد از چپ و راست       ما به فلک می رویم عزم......... راست .

 

سوالات درس : ادبیات فارسی ( 2 )  سال تحصیلی     خرداد 83                     شماره 3

 

درک مطلب  : با توجه به ابیات زیر به پرسش ها پاسخ دهید ؟

 

             شخصی به هزار غم گرفتارم           در هر نفسی به جان رسد کارم

 

            خورده قسم اختران به پاداشم          بسته کمر آسمان به پیکارم

 

           محبوسم و طالع است منحوسم         غمخوارم و اختر است خونخوارم

 

          بندی است گران به دست و پایم در    شاید که پس ابله و سبکبارم

 

1 – (کار به جان رسیدن ) کنایه از چیست ؟

 

2 – شاعر علت گرفتاری خود را در چه می داند ؟ در کدام بیت آمده است ؟

 

3 – (سبکبار ) در بیت آخر به چه معنی آمده است ؟

 

          قاصد روزان ابری ، داروگ ، کی می رسد باران  /  بر بساطی نیست /  در درون کومه ی تاریک من ذره ای با آ ن نشاطی نیست  / و جدار دنده های نی به دیوار اتاقم دارد از خشکیش می ترکد .

 

4 – (داروگ ) یعنی چه ؟ و پیام آور چیست ؟

 

5 – تصویری که شاعر از اتاق خود ترسیم می کند نشانه ی چیست ؟

 

6 – آرایه ی ( متناقص نما ) در کدام بیت آمده است ؟

 

7 – این شعر در چه قالبی  سروده شده است ؟ یک ویژگی آن را بنویسید ؟

 

8 – در عبارات (مگر ریاضی کمیتش لنگ بود ) مفهوم کنایی عبارت را بنویسید ؟

 

معنی لغات :

1 . مگر ای سحاب رحمت تو بیاری  ار نه دوزخ              2 – درزی  ازل به قامت زیبای جناب ایشان دوخته است

 

3 – روزی تفقدی  کن درویش بینوا را                          4 – تاس ها  بر گیر که به حمام رویم .

 

5 – به قول نظامی خشت می زد                               6- چون رقعه ها به شیخ می رسید

 

7 – از این قبیل کتاب ها که سرا پا تنبه  است می آورم       8 – دمی آب خوردن پس از بدسگال

 

دانش های ادبی :

 

1 – به اشعاری که در زندان سروده می شود ، اصطلاحا چه می گویند ؟

 

2 – آثار زیر از کیست ؟       کارنامه بلخ (                     )       آزادی و تربیت (                      )

 

3 - در شعر دوره ی مشروطه به چه مسایلی پرداخته شده است ؟

 

4 – در بیت زیر دو آرایه ی ادبی را مشخص کنید ؟

 

    نه سایه دارم و نه بیفکنندم و سزاست           اگر نه بر درختی تر کسی تبر نمی زند

 

5 – مشهور ترین اثر سیمین دانشور چه نام دارد ؟

 

6 – دو تن از فیلم نامه نویسان معروف ایرانی را نام ببرید ؟

 

خود آزمایی :

 

1 – (سر به گرد آوردن ) یعنی چه ؟

 

2 – ( از عرش به فرش آمدن ) کنایه از چیست ؟

 

3 – چرا نویسنده  مثنوی معنوی را از کتاب مقدس غریبان برتر می داند ؟

 

4 – در عبارت (مبحث حروف اضافه ) چه ایهامی وجود دارد ؟

 

5 – (گون و نسیم ) در شعر (سفر به خیر )نماد چه کسانی است ؟

 

6 – ابن بطوطه به چه رسمی در نماز جماعت شوشتر اشاره کرده است ؟

 

7 – چرا نویسنده نقش کاشی ها را ( بهار منجمد ) نامیده است ؟

 

8 – در مصراع ( در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را ) مقصود از ( صاحب خانه ) کیست ؟

 

معنی نظم و نثر :

 

عبارات و ابیات زیر را به فارسی روان بر گردانید ؟

 

1 – دوگانه بگزارم

 

2 – ارتجالا انشایی می ساخت .

 

3 – الهی عذر ما بپذیر ؛ بر عیب ها ی ما مگیر

 

4 – یکی از حضار که کباده ی شعر و ادب می کشید

 

5 – وسعت تو را ( علی ) چگونه در سخن تنگ مایه بگنجانم

 

6 – یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی کند

 

7 – در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم               بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم

 

8 – داستان از میوه های سر به گردون سای اینک خفته در تابوت پست خاک می گوید .

 

9 – آن سمند سخن را در میدان ذهن و روح و مغز و دل مستمعان به جولان در آورد .

 

10 – ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون            نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

حفظ شعر :

 

عشق  ........... در نهاد ما نهاد             جان ما در بوته ی .............. نهاد

قایق از تور ........ / و دل از آرزوی ..................... هم چنان خواهم راند

 

ادبیا ت فارسی   خرداد 83 – 84                                                             شماره 4    

 

  الف – معنی و مفهوم بیت ها و عبارتهای زیر را به نثر روان بنویسید .

 

1 – برو ای گدای مسکین در خانه ی علی زن           که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

 

2 – اگر در باغ عشق آیی همه خراش دل یابی            وگر در راه دین آیی همه نقاش جان بینی

 

3- محبوس چرا شدم ، نمی دانم                             دانم که نه دزدم و نه عیارم

 

4 – شب از چشم تو ، آرامش را به وام دارد   / و طوفان ، از خشم تو ، خروش را

 

5 – در این سرای بی کسی ، کسی به در نمی زند

 

6 – الهی ، عذر ما بپذیر ، بر عیب های ما مگیر .

 

7 – تنها همان رتبه های بالا را وعده بگیر و مابقی  را نقدا خط بکش .

 

8 – کالبد بنا ، مینایی است که روح ایران را در آن حبس کرده اند .

 

9 – غلام گفت : ای خواجه ، این تاس را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم .

 

ب) معنی لغات مشخص شده را داخل ( کمانک ) بنویسید .

 

1-  او ارتجالا  (                     )  انشایی ساخت .            2 – چشم ما را ضیای  (                          ) خودده .

 

3 -  چو سوفارش (                ) آمد به پهنای گوش .      4 – با حال استیصال (                             ) پرسیدم .

 

5 – وی استعدار  فیاض (                )  در فرا گرفتن موسیقی داشت .  6 – طومار  (                 ) ندامت است طبع من

 

7 – ملیجک می دوید و اشتلم  (            ) می کرد .   8 – کت  (                       ) و بغلش را می بندند .

 

 

پ ) دانش های ادبی :

 

1 – در بیت های زیر چه آرایه هایی به کار رفته است ؟

 

الف ) دم تیغ بر گردنش چون رسید                   سر عمر و صد گام از تن پرید

 

ب) دود اگر بالا نشیند کسر شان شعله نیست        جای چشم ابرو نگیرد ، گر چه او بالاتر است .

 

2 – شعر معاصر پس از نیما در سه شیوه ادامه یافت ، دو شیوه ی آن را نام ببرید .

 

3 – رابط میان تغزل و تنه ی اصلی قصیده چیست ؟

 

4 – به اشعاری که در زندان سروده می شود ، اصطلاحا چه می گویند ؟

 

5 – کتاب های زیر از کدام شاعر یانویسنده است ؟

 الف ) چشم هایش                              ب) در کوچه باغ ها ی نیشابور

 

6 – سنایی شاعر چه قرنی است ؟ یک کتاب از وی نام ببرید .

 

ت) حفظ شعر :

 

1 – مصراع دیگر را بنویسید ،

عشق شوری در نهاد ما نهاد               ........................................

 

2 – تکمیل کنید :

  مردم شهر به یک ................. چنان می نگرد /  که به یک .................. ، به یک خواب لطیف

 

ث) درک مطلب :

 

با تو جه به بیت ها به پرسش های 1 تا 4 پاسخ دهید .

 

محبوسم و طالع است منحوسم                    غمخوارم  و اختر است خونخوارم

 

زندان خدایگان که و من که                       نا گه چه قضا نمود دیدارم ؟

 

بندی است گران به دست و پایم در             شاید که بس ابله و سبک بارم ؟

 

ترسیدم و پشت بروطن کردم                    گفتم من و طالع نگو نسارم ؟

 

1 – شاعر در بیت دوم از چه می نالد ؟

 

2 – سبک بار در بیت سوم یعنی چه ؟

 

3 – " پشت بر وطن کردن " کنایه از چیست ؟

 

4 – در کدام بیت شاعر ، بخت خویش را دشمن خود می داند ؟

5 – مفهوم کنایی " کباده ی چیزی را کشیدن " را بنویسید .

 

6 – در بیت " موی سپید را فلکم را به رایگان نداد          این رشته را به نقد جوانی خریده ام "

شاعر موی سپید را به چه بهایی خرید ؟

 

7 – همه برده سر در گریبان فرو                 نشد هیچ کس را هوس رزم او

 

« علت سر در گریبان فرو بردن همه » چیست ؟

 

ج ) خود آزمایی :

 

1 – عبارت کنایی « دندان به دندان خاییدن » و « پنجه در یقه افکندن » را بنویسید .

 

2 – عبارت « شلخته درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید » یعنی چه ؟

 

3 - « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟

 

4 – دو اثر دیگر از نویسنده ی « کویر » نام ببرید ؟

 

5 – در عبارت « مبحث حروف اضافه » چه ایهامی  وجود دارد ؟

 

6 – با در نظر گرفتن خاطرات اعتماد السلطنه ، بگویید که دربار قاجار چه ویژگیهایی داشتند ؟

 

7 – علت تغییر رفتار « طه حسین » چه بود ؟

 

8 – دربیت « همان دستمالی که پولک نشان شد / و پوشید اسرار چشم ترت را »

 

« پولک نشان شدن دستمال » نشانه ی چیست ؟

 

ادبیا ت فارسی 2   خرداد 83                                                                    شماره 5         

 

الف ) معنی لغات : معنی لغات مشخص شده شده را بنویسید .

 

1 – و صولت حیدری رادست مایه ی شادی کودکانه شان کردی .

 

2 – پس از نماز عشا به انواع اوراد و ادعیه می پرداخت .

 

3 – جامه اش شولای  عریانی  .     4 – کاسه ها را لحظه ای بگیر تا دوگانه  بگزارم .

 

5 – ملیجک این طرف و آن طرف می دوید و اشتلم می کرد . 6 – او شعر می گفت اما خشت می زد .

 

7 – آن لاورتان  را خودم به درک می فرستادم .        8 – متکلم وحده و مجلس آرای بلامعارض شده است .

 

ب) معنی شعر و نثر : بیت ها و عبارتها ی زیر را به نثر ساده ی امروزی بنویسید .

 

1 – الهی با ذکر تو الف گرفته ام .

 

2 – بشد تیز رهام با خود و گیر .

 

3 – یکی از حضار که کباده ی شعر و ادب می کشید .

 

4 – به خواب عافیت آن گه به بوی موی تو باشم .

 

5 – موی سپید را فلکم رایگان نداد              این رشته را به نقد جوانی خریده ام .

 

6 – در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم           بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم .

 

7 . خاک مرا جزیره ی خشکی گمان میر                  دریای بیکران و خروشان نهفته است .

 

8 – مگر از کدام باده ی مهر مست بودی که با تازیانه ی هشتاد زخم بر خود حد زدی .

 

9 – سرو پکالش خینی می شود .          10 – او را نیز بسمل کردم .

 

ج ) دانش های ادبی :

 

1 – سر آغاز شعر نو با نوشتن کدام اثر و توسط چه کسی شروع شده است ؟

 

2 – در عبارت « از تهی سرشار / جویبار لحظه ها جاری است »  چه آرایه ادبی وجود دارد ؟

 

3 – شعر حبسیه چیست ؟ يك شاعر حبسیه سرا نام ببريد .

 

4 – نوع ادبی که مبارزه ی ملت ها را در برابر بیگانگان نشان می دهد چه نام دارد ؟

 

5 – کتاب های روبه رو از کیست ؟      الف ) الایام                       ب) بینوایان

 

6 – در بیت « عیب پاکان زود بر مردم هویدا می شود       موی اندر شیر خالص زود پیدا می شود » يك آرایه ی ادبی نشان دهيد .

 

د) درک مطلب :

 

1 – مفهوم کلی ابیا ت زیر را بنویسید .

 

 ده روز مهر گردون افسانه است و افسون          نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا (                   )

 

- هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن            اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم (                 )

 

 

2 – مفهوم کنایی عبارت زیر را بنویسید .

 

- کمیتش لنگ بود .                     – همان دستمالی که پولک نشان شد .

 

3 – با توجه به ابیات به سوالات  جواب دهید .

 

یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی کند           کسی به کوچه سار شب در سحر نمی زند

 

نشسته ام در این غبار بی سوار                  دریغ کز شبی چنین سپیده سر نمی زند .

 

الف ) منظور از شب گرفتگان چیست ؟            ب) منظور از  « سحر» و « سپیده » چیست ؟

 

4 – با توجه به عبارت مذکور به سوالها پاسخ دهید .  « قربانش گردن تک و تنها می آید سی میدان ، دور میدان یواش می گردد ، فکری است ، چه طور یک تنه با آن همه دشمن لعین جر بکند .»

 

الف ) اشاره به چه مراسمی دارد ؟                  ب) منظور از « سی میدان » ،« جر بکند» چیست ؟

 

ه – خود آزمایی :

 

1-      معنی عبارت های مذکور را بنویسید . 

 

سماق مکیدن (                        )          شکم را صابون زدن (                       )

 

2-    عبارت « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟

 

3-    « گون » و « نسیم » در شعر سفر به خیر نماد چه کسانی هستند ؟

 

4-    در مصراع « در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را » منظور از صاحب خانه چیست ؟

 

5-    در شعر « ریشه پیوند » منظور شاعر از « در سینه ام هزار خراسان نهفته است » چیست ؟

 

6-    در بيت زيرمقصود از «مجمعی که شاهدان دو عالم درآن گردمی آیند » چیست ؟

 

  به مجمعي كه درآيند شاهدان دو عالم          نظر به سوي تو دارم غلام روي تو باشم

 

7-    در جمله ی « مردم این جزیره از اشراف فارس هستند » ، فارس به چه معنی است ؟

 

8-    چرا در درس « جلوه های هنر در اصفهان » نویسنده نقش کاشی ها را « بهار منجمد » نامیده است ؟

 

ی) حفظ شعر :

 

الف – پشت دریاها شهری است  /  که در آن وسعت خورشید به اندازه ی ......................

 

ب – عشق شوری در نهاد ما نهاد               جان ما .............................................

 

 

 





نمونه سوال

ادبيات فارسي 1

الف)ابيات و عبارات زير را به فارسي روان معني كنيد
1-     تو مرا بر خويشتن گير (25/0نمره)
2-     خانمي مي گويد چار چار است. (25/0نمره)
3-     بدو گفت كاين بر من از من رسيد                   زمانه به دست تو دادم كليد(1نمره)
4-     هم چنان استر با مهد به بارگاه آورد پيش تخت شاه و جلباب مهد بر افكند. (5/0نمره)
5-     در آن سيماب گون امواج لرزان                      خيال تازه اي در خواب مي ديد. (5/0نمره)
6-      از خم كتف و سينه فرا رفت و دو دست تا فراز كلّه نمايان ساخت. (75/0نمره)
7-     جامه اي كو نشود غرقه به خون بهر وطن          بدر آن جامه كه ننگ تن و كم از كفن است. (5/0نمره)
8-     ده بيست نفر سوار با تيپ مي آيند. (25/0نمره)
9-     خداي تبارك و تعالي همه ي بندگان خود را از عذاب قرض و دين مزج دهاد ، بحق الحق واهله (1نمره)
10- يك دفعه سي و سه بندم به تكان افتاد (25/0نمره)
11- آزاده و سرمستم ، خود كرده به هامونم            رانده ست جنون عشق، از شهر به افسونم (75/0نمره)
ب)معني لغات (2نمره)
1-     آخر فردا ، روز قتل است.
2-     ديگر در آن ذي حياتي نفس نمي كشد.
3-     از آن درياي بي پاياب، آسان
4-     از ترس تهمت حرام زادگي ، غريو شادي سر داده بودند.
5-     معلم، مشوّش بود.
6-      گُرده را بر آورد.
7-     آن ها كه مردند و رفتند به دنياي حق.
8-     كرنش و تعظيم نماييد.
خود آزمايي(4 نمره)
1-     مقصود نويسنده از اين جمله در مورد امام سجاد(ع) چيست؟ «و تقدير چنين شد كه اينك نيز آفتاب ، سنگ مزارش باشد.»
2-     امروزه «سر دم دار» به چه معني است؟ در آغاز به چه كسي «سر دم دار» مي گفتند.
3-     چه رابطه اي بين «ختن» و «بوي دلاويز» است؟ شرح دهيد.
4-     چهار پاره با مثنوي چه تفاوتي دارد؟
5-     جمله ي معروف «حجاب مصونيت است نه محدوديت» را با توجه به مطالب گفته شده در درس «فرهنگ برهنگي» تبيين كنيد.
6-      در صدر اسلام از مسجد چه استفاده هايي مي شده است؟
7-     در غزل اجتماعي به چه مسائلي پرداخته مي شود؟
8-     مقصود از «لفظي كه پيش هر سخنم آورد سجود» در شعر عبيد رجب چيست؟
 دانش هاي ادبي (3 نمره)
1-     تعزيه از نمونه هاي ادبيات .................... است. (25/0نمره)
2-     شاهنامه را مي توان به سه بخش اساطيري ، حماسي، و .................... تقسيم كرد. (25/0نمره)
3-     شعر نو يا نيمايي را تعريف كنيد. (5/0نمره)
4-     كتاب برخورد انديشه ها نوشته ي كيست؟ (25/0نمره)
5-     دو تن از شاعراني كه به صورت چهار پاره شعر مي سرودند را نام ببريد. (5/0نمره)
6-      محمد اقبال لاهوري به دو زبان فارسي و  ................... شعر مي سرود. (25/0نمره)
7-     نام دو تن از شاعران زبان فارسي كه در مناطق شبه قاره هند و پاكستان و افغانستان و تاجيكستان مي زيستند را نام ببريد. (5/0نمره)
8-     در .................... نويسنده به بيان حالات و احساسات خويش مي پردازد و بازباني صميمي و روان از دغدغه هايي كه درباره ي خود دارد سخن مي گويد. (25/0نمره)
9-     ديوان «محمد ابراهيم صفا» شاعر معاصر افغانستاني به چه نامي منتشر شده است؟ (25/0نمره)
 ج)درك مطلب(4نمره)
1-     استعاره را در بيت «شر كه آن ديد دشنه باز گشاد / پيش آن خاك تشنه رفت چو باد» مشخص كنيد. (25/0نمره)
2-     در بيت «ديده ي آتشين من بركش / و آتشم را بكش به آبي خوش » بين چه كلماتي تضاد وجود دارد. (25/0نمره)
3-     كنايه را مشخص كنيد و مفهوم آن را بنويسيد.
       «هر صبح نسيم آيد بر قصد طواف من                              آهو برگان را چشم، از ديدن من روشن»
4-     « گر چه ز شراب عشق مستم / عاشق تر از اين كنم كه هستم » ، (م) در «كنم» از چه نوعي است؟ (25/0نمره)
5-     تشبيه را در بيت زير مشخص كنيد.«ز سم اسب مي چرخيد بر خاك / به سان گوي خون آلود سر ها»(5/0نمره)
6-      «سپر گفتش اي بابك نام جوي / يكي مشكلت مي بپرسم بگوي» (ت) در كلمه ي «مشكلت » و (ش) در «گفتش» چه نقشي دارند؟ (5/0نمره)
7-     منظوراز مرغ اسير در بيت زير چيست؟ و يك نمونه تشبيه را در همين بيت بنويسيد. (75/0نمره)
«ناله مرغ اسير اين همه بهر وطن است / مسلك مرغ گرفتار قفس هم چو من است.»
8-     در اين بيت چه آرايه اي وجود دارد؟ آن را توضيح دهيد. (5/0نمره)
«بيستون بر سر راه است مباد از شيرين / خبري گفته و غمگين دل فرهاد كنيد»
9-     « شهري سپيد پوش به استقبالمان مي آيد» چه آرايه اي در اين جمله وجود دارد؟
10- لاله نماد و نشانه ي چيست؟ (5/0نمره)
 شعر حفظي (1نمره)
1-     فراش خزان ورق بيفشاند ...................................................................................... (5/0نمره)
2-     تو را من چشم در راهم ، شباهنگام ، در آن دم كه ................................................................................... در آن نوبت كه بندد دست نيلوفر به پاي سرو كوهي دام. (5/0نمره)

**********************************************************************************************

ادبيات فارسي 2 انساني

الف)بيان معني شعر (6 نمره)
بيت ها و جمله هاي زير را به نثر روان برگردانيد و تمام آرايه هاي به كار رفته را بنويسيد.
1-     تهمتن به بند كمر برد چنگ               گزين كرده يك چو به تير خدنگ
2-     به نام خداي جهان آفرين                   بينداخت شمشير را شاه دين
3-     و دانه هاي خشكيده ي خوشه اي        دره ها را از خوشه ها لبريز خواهد كرد
4-     هنگام تنگ دستي در عيش كوش و مستي        كاين كيمياي هستي قارون كند گدا را    
5-     عنان گير تو گر روزي جمال درد دين باشد             عجب نبود كه با ابدال خود را هم عنان بيني
6-      و جدار دنده هاي ني به ديوار اتاقم دارد از خشكيش مي تركد.
7-     بلبل از گل بگذرد چون در چمن بيند مرا             بت پرستي كي كند گر بر همن بيند مرا
 ب)معني لغت(2 نمره)
         لغت هاي مشخص شده را معني كنيد.
1-     بي زَلّت و بي گناه محبوسم.
2-     پس از پايان موعظه از هر سو رقعه ها به او فرستادند.
3-     امروز همه ي اعاظم اهل اردو و تمام ملتزمين حاضر بودند.
4-     وصولت حيدري را     دست مايه ي شادي كودكانه شان كردي
5-     در شاهنامه ي فردوسي حسّ شرافتمندي، مناعت و اعتماد به نفس .............. ديده مي شود.
6-      چه بايد نازلش و نالش بر اقبالي و ادباري.
7-     كَت و بغلش را مي بندد و او آخ نمي گويد.
8-     وكيل باشي مثل جرز خيس خورده و ارفت.
 دانش هاي ادبي(3 نمره)
1-     فرق نمايشنامه و فيلمنامه در چيست؟
2-     نويسنده ي كلبه ي عمو تم كيست؟
در اين ابيات چه صنعتي به كار رفته است؟
3-     دي مي شد و گفتم صنما عهد به جاي آر         گفتا غلطي خواجه دراين عهد وفا نيست
4-     دولت فقر خدايا به من ارزاني دار          كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است.
5-     سنايي از چه سبب در ادبيات پارسي مشهور است؟
6-      آثار زير از چه كساني است؟
فيه مافيه                      بهشت شدّاد                       ارغنون                               الايّام
7-     حبسيه چيست؟يك نمونه نام ببريد.
 د)خود آزمايي (4 نمره)
1-     در شعر ريشه پيوند منظور شاعر از در سينه ام هزار خراسان نهفته است چيست؟
2-     در انتظار غبار بي سوار نشستن كنايه از چيست؟
3-     گون و نسيم در شع سفر به خير نماد چه كساني هستند؟
4-     مقصود از اصطلاحات زير را بنويسيد:
كميتش لنگ بود                                                   سپر انداختن
5-     مرجع ضمير «ش» در مصراع «آسمانش را گرفته تنگ در آغوش» چيست؟
6-      «با چشماني يتيم نديدنت» يعني چه؟
7-     مقصود از بيت« خورده قسم اختران به پاداشم / بسته كمر آسمان به پيكارم» چيست؟
8-     مقصود از نِرون مٌرد ، اما ، رم مرده است چيست؟
9-     نويسنده ي گيله مرد اوضاع اجتماعي خود را چگونه توصيف كرده است؟
درك مطلب (4 نمره)
1-     منظور از عبارت هاي زير چيست؟
سر زانو هاي شلوارش كه از بس شسته بودند به قدر يك وجب خورد رفته بود.
2-     در بيت«آيينه ي سكندر جام مي است بنگر / تا برتو عرضه دارد احوال ملك دارا » مقصود از «آيينه ي سكندر» و «جام مي» چيست؟
3-     در جمله ي «تصوير سر تيپ را با ضمايم و تعليقات در نهايت مهارت كشيد»، مقصود از ضمايم و تعليقات چيست؟
4-     در اين بيت مقصود شاعر را بيان كنيد:
«يكي ز شب گرفتگان چراغ بر نمي كند / كسي به كوچه سار شب در سفر نمي زند»
 شعر حفظي(1 نمره)
        ابيات زير را كامل كنيد.
1- از خُمستان جرعه اي بر خاك ريخت ....................................................................................
2- ......................................................................... منّتي بر عاشق شيدا نهاد
3- ......................................................................... گفتند فسانه اي و در خواب شدند
4- خود ز فلك برتريم، وز فلك افزونتريم ....................................................................................

ادبيات فارسي 2 رياضي

الف: معني شعر و نثر(6نمره)
1-     از سايه هاي ادبي ، خارهاي سرخ / بر اجساد به جا مانده و طعمه ي عقاب و زاغ شده فروريخت .(75/0نمره)
2-     لبخند تو اجازه زندگي است / هيچ شكوفه نيست كز تبار گلخند تو نيست(1نمره)
3-     نه بر اوج هوا اورا عقابي دل شكر يابي (75/0نمره)
4-     داستان از ميوه هاي سر به گردون ساي اينك خفته در تابوت پست خاك مي گويد. (1نمره)
5-     آيننه ي سكندر جام مي است بنگر (5/0نمره)
6-      غمخوارم و اختر است خونخوارم (5/0نمره)
7-     چون ننمود رخ شاهد آرزو / به هم حمله كردند باز از دوسو(5/0نمره)
8-     دروقت صباح مؤمنان را صبوح است. (25/0نمره)
9-     چو سو فارش آمد به پهناي گوش / زشاخ گوزنان بر آمد خروش(25/0نمره)
10-  اين امر در بادي امر زياد بي پا و معني به نظر مي آمد. (25/0نمره)
11-  بر بساطي كه بساطي نيست. (25/0نمره)
ب: معني لغت(2نمره)
1- ماه ايارش آواز ماست / كه در ميان مزارع زيتون مي خوانيم:
2- امين السلطان خيلي شكايت از تغيّرات شاه داشت:
3- زمانه مرا پتك ترگ تو كرد
4- بي زلّت و بي گناه محبوسم
5- بت پرستي كي كند گر برهمن بيند مرا؟
6- چه باشد نازلش و نالش بر اقبالي و ادباري
7- پس از پايان موعظه از هر سو رقعه ها به او فرستادند.
8- كافري را غلامي بود مسلمان، صاحب گوهر
ج:درك مطلب (4نمره)
1-     با توجه به متن به سؤالهاي زير پاسخ دهيد.
غذايش را و تن پوشش را و پرچمش را ربودند. و او را در سلولس انداختند و گفتند تو سارقي.
الف) غذا، تن پوش و پرچم هر كدام نماد چه چيزهايي است ؟ (75/0نمره)
ب) منظور از او را در سلولي انداختند چيست؟ (25/0نمره)
2- در جمله« به كجا چنين شتابان؟ گون از نسيم پرسيد دل من گرفته زين جا هوس سفر نداري ز غبار اين بيابان؟ گون و نسيم هر كدام چه مفهومي دارند؟ (1نمره)
 3- با توجه به بيب « مگر از كدام باده مهر، مست بودي / كه با تازيانه هشتاد زخم بر خود حد زدي ؟ بنويسيد كه سخن درباره چه شخصيتي است؟ و اصطلاح «حد زدن» براي چه بكار رفته است؟ (1نمره)
 4- با توجه به بيت «عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را / دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را »
بنويسيد كه منظور از چراغ خانه و دزد دانا چيست؟ (1نمره)
 دانش هاي ادبي (3نمره)
1-     در هر عبارت آرايه اي را مشخص كنيد. (5/1نمره)
الف) چون خاك در هواي تو از پا فتاده ام
ب) كه گر عرشي به فرشي آيي و گر ماهي به چاه افتي
ج) برو اي گداي مسكين در خانه علي زن / كه نگين پادشاهي دهد از كرم گدا را
 2- از جريان ادبي دري و تاجيكي هر يك شاعر و يا نويسنده اي معرفي كنيد. (5/0نمره)
3- تعريف زير درباره چيست؟ (25/0نمره)
شاعر به جاي آفرينش به بار آفريني حماسه مي پردازد.
4- كدام شاعر است كه مي توان او را حافظه ملت ايران دانست؟ (25/0نمره)
5- حبسيه به چه نوع شعري گفته مي شود. (5/0نمره)
خودآزمايي(4نمره)
1-     مفاهيم كنايي زير را توضيح دهيد. (1نمره)
جلوي كسي در آمدن(                         )                        كميتش لنگ بود(                         )
2-     با چشماني يتيم نديدنت يعني چه ؟ (5/0نمره)
3-     چه شباهت هايي ميان جنگ بدر و قيام مهدي (عج) وجود دارد. (5/0نمره)
4-     در عبارت بحث «حروف اضافه» و «سخنراني موجي» چه ايهامي وجود دارد؟ (5/0نمره)
5-     چرا نويسنده نقش كاشي هاي بناها را در اصفهان «بهار منجمد» ناميده است؟ (5/0نمره)
6-      «درانتظار غبار بي سوار نشستن» كنايه از چيست؟ (5/0نمره)
7-     مقصود از جمله« نرون مرد ولي رم نمرده است» چيست. (5/0نمره)
شعر حفظي: (1نمره)
1-     دور خواهم شد از اين شهر غريب ........................................................................      ........................................................................
2-     از خمستان جرعه اي برخاك ريخت    ........................................................................

********************************************************************************************

تاريخ ادبيات 1

1-     منظورا ز شاخص ها و سنت گذاران چيست؟(5/0نمره)
2-     كدام اثر به وسيله رودكي به نظم كشيده شده است؟ (25/0نمره)
3-     چه كسي را پرچم دار ادبيات شيعه دانسته اند؟ (25/0نمره)
4-     مثنوي آفرين نامه اثر كيست؟ (25/0نمره)
5-     موضوع كتاب الانبيه عن حقايق الادويه چيست و چه كسي آن را نوشته است؟ (5/0نمره)
6-      فردوسي از اين كه كتاب خود را به محمود غزنوي هديه كرد چه منظوري داشت، توضيح دهيد؟(1نمره)
7-     منوچهري مبدع كدام غالب شعري است؟ (25/0نمره)
8-     آثار زير از چه كساني است ؟ (5/0نمره)
الف)دانشنامه علايي                    ب)جامع الحكمتين
9-     از ويژگي هاي سبك عراقي دو مورد را بنويسيد؟ (1نمره)
10-  خلاق المعاني يعني چه و چه كسي و چرا به اين لقب ناميده شد؟ (1نمره)
11-  اسرار التوحيد اثر كيست و موضوع آن چيست؟ (1نمره)
12-  راحه الصدور اثر كيست ، مربوط به كدام قرن است و موضوع آن چيست؟ (1نمره)
13-  آثار زير از چه كساني است؟ (1نمره)
الف)آواز پر جبرئيل                                          ب)چهار مقاله
ج)مختار نامه                                                 د) فيه ما فيه
14-گلستان شامل چه قسمت هايي است نام چهار باب از آن را بنويسيد؟ (1نمره)
15- پايه اصلي انديشه هاي خيّامي چيست؟ (1نمره)
16- چهار اثر از آثار نظامي را نام ببريد؟ (1نمره)
17- صاحبيه را كه يكي از سروده هاي سعدي است معرفي كنيد؟ (1نمره)
 
18- موضوع آثار زير را بنويسيد؟ (5/0نمره)
الف) كمدي الهي                                ب)ايلياد
19- نزاكت ادبي كه يكي از اصول كلاسي سيسم است يعني چه ؟ (5/0نمره)
20- پارناس يعني چه و پارناسيان به چه كساني مي گفتند؟ (1نمره)
21- واقع گرايي جادويي را مختصر توضيح دهيد؟ (1نمره)
22- آثار زير از چه كساني است؟ (1نمره)
الف)خوشه هاي خشم                                                  ب)رمان گردن بند
23- نمادگرايي يا سمبوليسم را تعريف كنيد؟ (5/1نمره)
24- ماتليد در داستان گردن بند، نماينده ي كدام طبقه ي اجتماعي است؟ (5/0نمره)
25- اميل زولا كه بود و چه مي گفت؟ (5/1نمره)

 

 





ردیف

شرح سؤالات درس ( 2 ) زبان فارسی ( 3 ) عمومی : « جمله »

نمره

1

تعداد تکواژها و جمله های نوشته ی زیر را به عدد بنویسید. ( خرداد 83 گلستان )

« اخترشناسی علمی است که به مطالعه ی اجرام آسمانی می پردازد.»

5/0

2

تعداد تکواژهای گروه اسمی زیر و تعداد واج های هسته ی آن را به عدد بنویسید . ( خرداد 81 گلستان )

       هر چهار کارمند ساده                           

5/0

3

تکواژهای اشتقاقی و تصریفی را در واژه های زیر نشان دهید. ( دی 84 )

کودکان           غمگین                سبزتر                 بوستان

1

4

واج های کلمه ی « ذرّه » را مشخص کنید . ( دی 84 )

5/0

5

در عبارت زیر به ترتیب چند واژه و چند تکواژ دیده می شود؟  ( خرداد 86 )

 « دکترمعین ، استاد ادبیّات دانشگاه تهران و مولف یک لغت نامه ی فارسی بود. »

5/0

6

واج های کلمه ی « تیرانداز » را مشخص کنید . ( خرداد 86 )

75/0

7

تعداد تکواژهای گروه « هرچهارکارگرساده » را بنویسید . در این گروه هسته کدام واژه است ؟ (دی 80 )

5/0

8

تعداد واج های ( تاریخچه ) را بنویسید . ( دی 80 سراسری )

25/0

9

با توجه به عبارت : « وزارت آموزش و پرورش با خریداری میلیون ها جلد کتاب ، امکانات نسبتاً مناسبی را برای کتابخانه های مدارس فراهم کرد . » ( خرداد 87 )

الف ) عبارت فوق از ............... واژه تشکیل شده است .    ب )  نوع تکواژ « وزارت » را بنویسید .

 

25/0

25/0

10

تعداد واج های کلمات زیر را به عدد بنویسید . ( خرداد 82 گلستان )       اصول                  قوانین

5/0

11

جمله ی « سرانجام بر آن نهادند که پهلوانی ایرانی تیری به سوی خاور رها کند . » مستقل ساده است یا مرکب ؟ پاسخ خود را با ذکر دلیل بیان کنید . ( خرداد 86 )

75/0

12

با توجه به عبارت زیر به سؤالات پاسخ دهید .

    « او برای دست یابی به آینده ی بهتر ، تمام راه های تلاش را پیمود . »

الف ) جمله ی فوق از چند تکواژ تشکیل شده است ؟

 ب ) یک تکواژ وابسته ی تصریفی در عبارت بالا بیابید .       ج ) « برای » چه نوع تکواژی است ؟

 

25/0

25/0

5/0

13

واج های کلمه ی « پیمان » را مشخص کنید . ( خرداد 85 )

5/0

14

عبارت زیر چند تکواژ دارد ؟ ( خرداد 85 )

«کلاس و بچه ها برای من با دو احساس ، شوق و نگرانی ، همراه بود . همه چیز دراطرافم ناشناس بود .»

25/0

15

به عبارت زیر توجه نموده ، سپس پاسخ دهید . ( شهریور 85 )

  « برای مادرم در حیاط چادر زدیم و فقط سرمای کشنده و برف زمستان بود که توانست او را به چهار دیواری اتاق بکشاند . »                الف) جمله ی مرکب عبارت فوق را مشخص نموده ، بنویسید .

ب‌)     هر یک از تکواژهای « برای » و « برف » چه نوع تکواژی هستند ؟

 

 

5/0

5/0

16

واج های کلمه ی « آرزو » را مشخص کنید . ( خرداد 84 )

5/0

17

گروه اسمی زیر چند تکواژ آزاد و چند تکواژ وابسته دارد ؟ ( خرداد 84 )   خوش بختی برای امیدواران

5/0

18

در عبارت « خانه های دِه تا چمنزار امتداد داشت .» ( شهریور 84 )

الف ) چند تکواژ و چند واژه وجود دارد ؟         ب ) تکواژهای وابسته کدامند ؟

1

19

تعداد تکواژها و واژه ها را در عبارت زیر بنویسید . ( خرداد 83 تهران )

   « بلند شد و کلاه خود را برداشت . گذاشت روی کاهدان . »

1

20

تعداد تکواژها و واژه ها را در عبارت زیر بنویسید . ( شهریور 83 تهران )

   « نسیم محبت دوستان ، مشام جان را می نوازد . »

1

21

تعداد تکواژها و واژه ها را درجمله ی زیر بنویسید . ( شهریور 82 تهران )

    « زاده می شود کودک صبح »

5/0

22

تعداد واژه های گروه « آن دو دفترچه ی دانش آموز » را به عدد بنویسید و هسته ی این گروه اسمی را مشخص کنید . ( خرداد 83 استان تهران )

5/0

23

تکواژهای آزاد واژه های « ناتوانی – نسنجیده – ستایشگری – ناخوانا » را پیدا کنید . (شهریور83 استان تهران )

1

24

نوع تکواژهای آزاد واژه های « آفریدگار » و « نمناک » را بنویسید . ( دی 82 تهران )

5/0

25

عبارت « هوا گرگ و میش بود که دوباره برگشتم . » چند تکواژ دارد ؟ ( دی 82 تهران )

5/0

26

عبارت « زمان که بخشنده بود ، موهبت های خویش را تباه می سازد . » چند واژه دارد ؟ ( دی 82 تهران)

5/0

درس 6 : نگارش تشریحی

ردیف

متن سئوالات درس 6 زبان فارسی 3 تجربی - ریاضی

بارم

1

در هر یک از عبارت های زیر از کدام شیوه ی نگارش استفاده شده است ؟ ( خرداد83شهرتهران )

الف ) خود گنبد چنگی به دل نمی زد ، لخت و آجری با گـُله به گـُُله سوراخ هایی برای کفترها ، از ته بر سقف مسجد نشسته بود ، زمخت و نخراشیده .

ب ) توانایی و ناموری رستم در آن است که نماینده ی مردم است ، پرورده ی تخیل هزاران هزار آدمی زاد است که در طی زمان های دراز تجسمی از رویاها و آرزوهایشان آفریده اند .

 

5/0

 

5/0

2

کدام نوع مقاله از نظر شیوه ی نوشتن ، حاصل تأملات درونی نویسنده است؟ (خرداد81گلستان )

25/0

3

نوع نوشته ی زیررا از نظر شیوه ی نوشتن مشخص کنید .( خرداد81گلستان + شهریور82شهرتهران)

     مدرسه دوطبقه بود و نوساز و در دامنه ی کوه تنها افتاده بود و آفتاب رو بود . یک فرهنگ دوست ، عمارتش را وسط زمین های خودش ساخته بود ، تابلوی مدرسه هم از دور داد می زد که : توانا بود هر که ... .

0.5

4

نوشته های تحلیلی حاصل ............... ما و نوشته های تحقیقی بر اساس .................. هستند . ( خرداد85)

0.5

5

نوشته های تحقیقی چه نوع نوشته هایی هستند ؟ ( دی 84 )

0.5

6

عام ترین و رایج ترین راه تشریح در نوشته های تشریحی چیست ؟ ( دی80 + خرداد83گلستان )

5/0

7

نوشته ها تحلیلی حاصل .................. ما هستند ؟ ( خرداد 84 )

5/0

8

با توجه به متن زیر به هر یک از سؤالات پاسخ دهید . (خرداد 87 )

     کلاس دوم بغل دفتر بود . بعد سالن بود ؛ خالی و بزرگ که دوتا ستون سفید و چهارگوش پرش کرده بود . و آن ته سه چهار میز و نیمکت شکسته ، دیوار روبه روپوشیده از عکس پهلوان ها و یک نقشه ی بزرگ آسیا و ... .

الف) این نوع نوشته به چه شیوه ای نگارش شده است ؟

ب )  این نوع نوشته حاصل کدام یک از موارد زیر است ؟

   1- دیده ها وشنیده ها      2- تأملات درونی          3- پژوهش ها

 

 

 

25/0

25/0

 

9

مقاله ی تشریحی یعنی چه ؟ ( خرداد 82 گلستان )

5/0

10

مقاله ها یا نوشته های تشریحی حاصل ........... و ............... هستند . ( شهریور82گلستان )

5/0

11

نوشته های تشریحی حاصل چیست ؟ ( شهریور 86 )

5/0

12

کدام نوع نوشته براساس پژوهش های ما یا دیگران به وجود می آید ؟ ( شهریور82 شهرتهران )

5/0

13

اگر بخواهیم چیزی یا جایی را که امروز وجود ندارد، تشریح کنیم ، چه باید بکنیم ؟ ( خرداد83استان تهران )

5/0

14

چرا عبارت زیر تشریحی است ؟ ( دی 82 شهرتهران )

      اطراف مدرسه بیابان بود ، بی آب و آبادانی و آن ته رو به شمال ، ردیف کاج های درهم فرورفته ای که از سر دیوار گلی یک باغ پیدا بود .

5/0

15

نوع نگارش نوشته ی زیر ................. است ، چون نویسنده آن چه را که دیده نوشته است .(شهریور83شهرتهران)

     تعدادی ستون و دیرک بلند و بدون نظم و ترتیب در آن جا دیده می شود ، ستون ها بسیارعظیم و غول آساست .

5/0

16

به شیوه ی نگارش نوشته ی زیر ، اصطلاحاً چه می گویند ؟ ( شهریور 84 )

      اتاق نسبتاً بزرگ بود با دو پنجره به سمت آفتاب و پرده هایی رنگ و رورفته ، در گوشه ای از اتاق یک میزِگرد کوچک با دو صندلی قرار داشت .

5/0

17

نگارش هر یک از نوشته های زیر چگونه است ؟ ( خرداد 86 سراسری )

 الف) شکل ظاهری کتاب در طول تاریخ تغییری اساسی کرده است . هزاران سال پیش نوشته ها را بر تخته سنگ ها ،چوب یا پوست جانوران نقش می کردند .

 ب ) خورشید به تدریج پایین می رود و سایه های ستون ها و هیکل های پاسبانان ، روی خاک این زمین و ایوان سلطنتی دراز می شود .

5/0

             سؤالات درس ( 12 ) زبان فارسی ( 3 ) عمومی : نظام معنایی زبان

ردیف

شرح سؤالات درس 12 : نظام معنایی زبان

نمره

1

یک واژه مثال بزنید که در زبان امروز کاربرد ندارد اما در گذشته به کار می رفته است ؟ (خرداد 81 گلستان )

5/0

2

در دو بیت زیر :             ( خرداد 86 )

   « محفل ما دگر امروز به بستان مانَد          عیش خلوت به تماشای گلستان مانَد »

   « به خشم رفته ی ما را ، که می برد پیغام    بیا ، که ما سپر انداختیم ، اگر جنگ است . »

الف) واژه ای بیابید که تجول معنایی یافته است ؟              

 ب ) کدام واژه با حفظ معنای قدیم ، معنای جدید نیز گرفته است ؟

 

 

 

 

0.25

0.25

3

دربیت زیر واژه ای بیابید که هم معنای قدیم خود را حفظ کرده و هم معنای جدید گرفته باشد.         دریادلان راه سفر در پیش دارند          پا در رکاب راهوار خویش دارند .  ( خرداد 84 )

25/0

4

جاهای خالی را با کلمات مناسب به گونه ای پر کنید که معنای فعل تغییر یابد . ( خرداد 83 گلستان )

الف )............. گرفت .     ب ) ..................گرفت .         ج ) ...................گرفت .

75/0

5

واژه ی [ ماه ] را در دو جمله به کار ببرید که معنای آن ها با هم متفاوت باشد .(شهریور 82 گلستان )

5/0

6

واژه ی [ نهاجا ] چه معنایی دارد و چگونه ساخته شده است ؟ ( شهریور 82 گلستان + دی و شهریور82 تهران )

5/0

7

دو واژه مثال بیاورید که پس از انتقال به دوره ی دیگر ، کاملاً متروک شده باشد ؟ ( خرداد 83 گلستان )

5/0

8

در عبارت[ فصل دیگری از کتاب را آغاز کردم.] کدام واژه به تشخیص معنای واقعی [ فصل ] کمک می کند ؟ (  دی 84 )

25/0

9

با توجه به مصراع زیر ، واژه ی مشخص شده ، در گذر زمان چه وضعیتی  از لحاظ معنی یافته است؟ 

( دی 84 )         کمندی به فتراک زین برببست .

5/0

10

در بیت زیر کدام واژه کاملا متروک شده است ؟  ( خرداد 82 گلستان )

    چو سوفارش آمد به پهنای گوش   ز شاخ گوزنان برآمد خروش

25/0

11

واژه ی « سایه وش » با چه شیوه ای ساخته شده است ؟ ( خرداد 86 )

25/0

12

علامت اختصاری « سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی » را بنویسید . ( خرداد 86 )

25/0

13

واژه ی [ سرد ] را در دو جمله به کار ببرید که معنای آن ها با هم متفاوت باشد .(شهریور 83 استان تهران )

1

14

چگونه می توان به معنی واژه های ( ماه و مهر ) در عبارت زیر پی برد ؟ ( خرداد 83 تهران )

           ماه مهر ، بهار دانش است .

5/0

15

واژه ی « سوفار » در بیت زیر در گذر زمان چه تحولی یافته است ؟ ( خرداد 83 تهران )

      چو سوفارش آمد به پهنای گوش         ز شاخ گوزنان برآمد خروش 

5/0

16

اگر از واژه ی [ نوش ] واژه ی [ نوشین] را بسازیم ، از کدام روش ساخت واژه های جدید استفاده کرده ایم ؟ ( خرداد 81 گلستان )

5/0

17

کدام واژه معنای پیشین را از دست داده و با پذیرفتن معنای جدید به دوران بعد منتقل شده است ؟

   ( شهریور 82 گلستان )    خوازه      شوخ      سپر

25/0

18

علامت اختصاری ترکیب [ کتابخانه ی ملی ایران ] را با استفاده از سرواژه های آن بنویسید . ( خرداد 84 )

5/0

19

با فعل « گشت » دو جمله به معنای مختلف بنویسید . ( خرداد 85 )

5/0

20

برای هر یک ار واژه های مشخص شده در عبارت زیر ، در گذر زمان ، کدام یک از وضعیت های چهارگانه پیش آمده است ؟ ( خرداد 85 )

      به دستور فرمود تا درآید ، در ساعت وارد شد . کیسه ای زر بدو داد و بر او دستار و جُبـّه پوشاند .

75/0

21

روش علایم اختصاری در ساخت واژه های جدید چگونه است ؟ ( دی 80 سراسری )

5/0

22

از میان واژه های  زیر دو واژه ای را که با همان معنای قدیم به حیات خود ادامه می دهند ، مشخص کنید .

 ( دی 80 سراسری )     یخچال           گریه            برگستوان           زیبایی

5/0

23

رابطه ی معنایی دو واژه ی « ماه » و « ستاره » کدام است ؟ ( خرداد 87 )

 الف ) ترادف           ب ) تضمّن          ج ) تناسب           د ) تضاد

25/0

24

واژه ی مشخص شده در بیت زیر مشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه شده است ؟ ( خرداد 87 )

       خورده ست خدا ز روی تعظیم             سوگند به روی هم چو ماهت

25/0

25

هر یک از واژه های « دوستی » و « دوستدار » در بیت زیر با استفاده از چه شیوه ای ساخته شده است ؟ (خرداد 87 ) یاری اندر کس نمی بینم ، یاران را چه شد ؟        دوستی کی آخر آمد ؟ دوستداران را چه شد ؟

5/0

26

واژه های زیر با استفاده از کدام روش واژه سازی ساخته شده است ؟ ( خرداد 82 گلستان )

          روپوش                       دردناک

5/0

27

با توجه به عبارت « کودک با دیدن عروسک رعنا لب به خنده گشود . » به سؤالات زیر پاسخ دهید .

     الف ) کدام واژه با از دست دادن معنای پیشین و پذیرفتن معنای جدید به دوران بعد منتقل شده است ؟

      ب )  واژه ی « خنده »مشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه شده است ؟

 

25/0

5/0

28

صورت کامل سرواژه « سمت » چیست ؟ ( شهریور 85 )

5/0

29

مشخص نمایید هر یک از واژه های زیر در گذر زمان ، مشمول چه وضعیتی از نظر معنایی شده اند ؟

    ( شهریور 85 )         سوگند                برگستوان

5/0

30

بر اساس چه رابطه ای می توان به معنای واژه ی « سیر » در عبارت زیر پی برد ؟ ( شهریور 84 )

     سیر را غم گرسنه نیست همچنان که سوار را غم پیاده  .

5/0

31

واژه ی مشخص شده در بیت زیر مشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه شده است ؟ ( شهریور 84 )

     کف اندر دهانشان شده خون و خاک          همه گبر و برگستوان چاک چاک

5/0

32

عبارت « چه قدر این لباس می آید » را معنی دار کنید . ( شهریور 83 تهران )

5/0

33

مشخص نمایید هر یک از واژه های زیر در گذر زمان ، مشمول چه وضعیتی از نظر معنایی شده اند ؟

( خرداد 83 استان تهران )  برگستوان     زین         رکاب       اسب

1

34

در مورد معنی واژه ی « دستور » وتحول معنایی آن توضیح دهید . ( شهریور 83 تهران )

5/0

35

ساخت واژه ی « نزاجا » به چه روشی بوده است ؟ ( خرداد 83 استان تهران )

5/0

36

در عبارت زیر کدام واژه در گذر زمان به کلی از زبان امروزی حذف شده است ؟ ( دی 82 تهران )

        حسنک پیدا آمد ، دستاری سخت پاکیزه و موی سر پوشیده کرده ، اندک مایه پیدا بود .

5/0

37

در جمله ی زیر بر چه اساسی به معنی واژه ی « ماه » پی می بریم ؟ ( شهریور 82 تهران )

        ماه رمضان بود . مردان و زنان برای افطار انتظار می کشیدند .

5/0

 

 





((   دهه ی فجر آیینه ای است که خورشید اسلام در آن در خشیدن گرفت .))          

به نام خدا   * ادبیات فارسی ۳ بخش ادبیات غنایی  بهمن ۸۶ نام ونام خانوادگی :    

الف )    معنای لغات زیر را بنویسید  (۲نمره )

    ۱- فرقت :                   ۲- خلیدن :               ۳- گران جان :        ۴- مضیف :                ۵- غازه :                    ۶- آوازه شدن :                      ۷- چوبینم دوست را یک روز دیدار :                    ۸- چه مایه غم خورد تا گل بر آرد :   

ب)درکدام ترکیب غلط املایی وجود دارد ؟  (۱)

 سبز ونغز – عود وصاج -   بانگ طرب – حقه ی زر -  -   شکفته گی روح

ج) تاریخ ادبیات :( ۱)

 ۱- مصیبت نامه از کیست ؟              ۲- نام دیگر منطق الطیر چیست ؟                  ۳- حسان العجم لقب کیست ؟      ۴- فخرالذین اسعد گرگانی در چه قرنی می زیست؟

د)دستور :( ۲نمره)  

    ۱ - در مصراع(( تو پرتو صفایی از آن بار گاه حسن))  مسند کدام است ؟                    ۲- در مصراع (( این سر به مهر نامه بدان یار مهربان رسان )) چند صفت پیشین وجود دارد ؟                       ۳- نهاد مصراع (( شد یکی پروانه تا قصری ز دور )) کدام واژه است ؟

 ۴- در مصراع (( هرکه شدت حلقه ی زر زود برد حقه ی زر )) ضمیر ((ت )) مضاف الیه کدام کلمه است ؟

ه) آرایه های ادبی(۲نمره)   

      ۱- در بیت (( نه شاخش خشک گردد روز سرما / نه برگش زرد گردد روز گرما )) واژه ی مشخص شده چه آرایه ای را می سازد ؟     

        ۲- در این بیت (( اگر چه تلخ باشد فرقت یار / در اوشیرین بود امید دیدار )) چه آرایه ای وجود دارد ؟

 ۳- در مصراع (( سرخ شد چون آتشی اعضای او )) وجه شبه چیست ؟ 

  ۴- کلمات قافیه در بیت (( دست در کش کرد با آتش به هم / خویشتن گم کرد با او خوش به هم )) کدامند ؟

ز) درک مطلب  (۲نمره)

 ۱- در منطق الطیر عاشق حقیقی چگونه توصیف شده است ؟

 

۲- (( باز گشت ودفتر خود باز کرد )) یعنی :

 

۳- در کار بودن  یعنی :

۴- غزل های مولانا در کدام حوزه ی ادبیات قرار می گیرد ؟         

 ۵-  منظور از گوهر گوینده چیست ؟

۶- تیمار دیدن یعنی :      

۷- نامه ی سر به مهر یعنی :        

 

۸- پیراستن و رغم در اصل به معنی :                                          هستند .                 

 

ح) ابیات زیر را معنی کنید (۳نمره)

۱- مرا تا عشق صبر از دل براندست /   بدین امید جان من بماندست 

 

۲- باد صبا دروغ زن است وتو راست گوی / آن جا به رغم باد صبا می فرستمت 

 

۳- آن که شد هم بی خبر هم بی اثر /  از میان جمله او دارد خبر        

 

۴- خاک سیه بر سر او کز دم تو تاز نشد / یا همگی رنگ شود یا همه آوازه شود 

 

۵- راز نهان دار و خمش ور خمشی تلخ بود  /   آن چه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود 

 

۶- ناقه ی صالح چو زکوه زاد یقین گشت مرا /   کوه پی مژده ی تو اشتر جمازه شود

 

ط ) ابیات زیر را کامل کنید   (۲)

۱- ساقیا بده جامی  ......................................                              ................................... زین حجاب ظلمانی 

۲- بی وفا نگار من می کند به کار من                                      .................................................................

۳- .....................................................................                          پیش از آن که این خانه رو نهد به ویرانی





ادبيات فارسي 2 انساني

الف)بيان معني شعر (6 نمره)
بيت ها و جمله هاي زير را به نثر روان برگردانيد و تمام آرايه هاي به كار رفته را بنويسيد.
1-     تهمتن به بند كمر برد چنگ               گزين كرده يك چو به تير خدنگ
2-     به نام خداي جهان آفرين                   بينداخت شمشير را شاه دين
3-     و دانه هاي خشكيده ي خوشه اي        دره ها را از خوشه ها لبريز خواهد كرد
4-     هنگام تنگ دستي در عيش كوش و مستي        كاين كيمياي هستي قارون كند گدا را    
5-     عنان گير تو گر روزي جمال درد دين باشد             عجب نبود كه با ابدال خود را هم عنان بيني
6-      و جدار دنده هاي ني به ديوار اتاقم دارد از خشكيش مي تركد.
7-     بلبل از گل بگذرد چون در چمن بيند مرا             بت پرستي كي كند گر بر همن بيند مرا
 ب)معني لغت(2 نمره)
         لغت هاي مشخص شده را معني كنيد.
1-     بي زَلّت و بي گناه محبوسم.
2-     پس از پايان موعظه از هر سو رقعه ها به او فرستادند.
3-     امروز همه ي اعاظم اهل اردو و تمام ملتزمين حاضر بودند.
4-     وصولت حيدري را     دست مايه ي شادي كودكانه شان كردي
5-     در شاهنامه ي فردوسي حسّ شرافتمندي، مناعت و اعتماد به نفس .............. ديده مي شود.
6-      چه بايد نازلش و نالش بر اقبالي و ادباري.
7-     كَت و بغلش را مي بندد و او آخ نمي گويد.
8-     وكيل باشي مثل جرز خيس خورده و ارفت.
 دانش هاي ادبي(3 نمره)
1-     فرق نمايشنامه و فيلمنامه در چيست؟
2-     نويسنده ي كلبه ي عمو تم كيست؟
در اين ابيات چه صنعتي به كار رفته است؟
3-     دي مي شد و گفتم صنما عهد به جاي آر         گفتا غلطي خواجه دراين عهد وفا نيست
4-     دولت فقر خدايا به من ارزاني دار          كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است.
5-     سنايي از چه سبب در ادبيات پارسي مشهور است؟
6-      آثار زير از چه كساني است؟
فيه مافيه                      بهشت شدّاد                       ارغنون                               الايّام
7-     حبسيه چيست؟يك نمونه نام ببريد.
 د)خود آزمايي (4 نمره)
1-     در شعر ريشه پيوند منظور شاعر از در سينه ام هزار خراسان نهفته است چيست؟
2-     در انتظار غبار بي سوار نشستن كنايه از چيست؟
3-     گون و نسيم در شع سفر به خير نماد چه كساني هستند؟
4-     مقصود از اصطلاحات زير را بنويسيد:
كميتش لنگ بود                                                   سپر انداختن
5-     مرجع ضمير «ش» در مصراع «آسمانش را گرفته تنگ در آغوش» چيست؟
6-      «با چشماني يتيم نديدنت» يعني چه؟
7-     مقصود از بيت« خورده قسم اختران به پاداشم / بسته كمر آسمان به پيكارم» چيست؟
8-     مقصود از نِرون مٌرد ، اما ، رم مرده است چيست؟
9-     نويسنده ي گيله مرد اوضاع اجتماعي خود را چگونه توصيف كرده است؟
درك مطلب (4 نمره)
1-     منظور از عبارت هاي زير چيست؟
سر زانو هاي شلوارش كه از بس شسته بودند به قدر يك وجب خورد رفته بود.
2-     در بيت«آيينه ي سكندر جام مي است بنگر / تا برتو عرضه دارد احوال ملك دارا » مقصود از «آيينه ي سكندر» و «جام مي» چيست؟
3-     در جمله ي «تصوير سر تيپ را با ضمايم و تعليقات در نهايت مهارت كشيد»، مقصود از ضمايم و تعليقات چيست؟
4-     در اين بيت مقصود شاعر را بيان كنيد:
«يكي ز شب گرفتگان چراغ بر نمي كند / كسي به كوچه سار شب در سفر نمي زند»
 شعر حفظي(1 نمره)
        ابيات زير را كامل كنيد.
1- از خُمستان جرعه اي بر خاك ريخت ....................................................................................
2- ......................................................................... منّتي بر عاشق شيدا نهاد
3- ......................................................................... گفتند فسانه اي و در خواب شدند
4- خود ز فلك برتريم، وز فلك افزونتريم ....................................................................................

ادبيات فارسي 2 رياضي

الف: معني شعر و نثر(6نمره)
1-     از سايه هاي ادبي ، خارهاي سرخ / بر اجساد به جا مانده و طعمه ي عقاب و زاغ شده فروريخت .(75/0نمره)
2-     لبخند تو اجازه زندگي است / هيچ شكوفه نيست كز تبار گلخند تو نيست(1نمره)
3-     نه بر اوج هوا اورا عقابي دل شكر يابي (75/0نمره)
4-     داستان از ميوه هاي سر به گردون ساي اينك خفته در تابوت پست خاك مي گويد. (1نمره)
5-     آيننه ي سكندر جام مي است بنگر (5/0نمره)
6-      غمخوارم و اختر است خونخوارم (5/0نمره)
7-     چون ننمود رخ شاهد آرزو / به هم حمله كردند باز از دوسو(5/0نمره)
8-     دروقت صباح مؤمنان را صبوح است. (25/0نمره)
9-     چو سو فارش آمد به پهناي گوش / زشاخ گوزنان بر آمد خروش(25/0نمره)
10-  اين امر در بادي امر زياد بي پا و معني به نظر مي آمد. (25/0نمره)
11-  بر بساطي كه بساطي نيست. (25/0نمره)
ب: معني لغت(2نمره)
1- ماه ايارش آواز ماست / كه در ميان مزارع زيتون مي خوانيم:
2- امين السلطان خيلي شكايت از تغيّرات شاه داشت:
3- زمانه مرا پتك ترگ تو كرد
4- بي زلّت و بي گناه محبوسم
5- بت پرستي كي كند گر برهمن بيند مرا؟
6- چه باشد نازلش و نالش بر اقبالي و ادباري
7- پس از پايان موعظه از هر سو رقعه ها به او فرستادند.
8- كافري را غلامي بود مسلمان، صاحب گوهر
ج:درك مطلب (4نمره)
1-     با توجه به متن به سؤالهاي زير پاسخ دهيد.
غذايش را و تن پوشش را و پرچمش را ربودند. و او را در سلولس انداختند و گفتند تو سارقي.
الف) غذا، تن پوش و پرچم هر كدام نماد چه چيزهايي است ؟ (75/0نمره)
ب) منظور از او را در سلولي انداختند چيست؟ (25/0نمره)
2- در جمله« به كجا چنين شتابان؟ گون از نسيم پرسيد دل من گرفته زين جا هوس سفر نداري ز غبار اين بيابان؟ گون و نسيم هر كدام چه مفهومي دارند؟ (1نمره)
 3- با توجه به بيب « مگر از كدام باده مهر، مست بودي / كه با تازيانه هشتاد زخم بر خود حد زدي ؟ بنويسيد كه سخن درباره چه شخصيتي است؟ و اصطلاح «حد زدن» براي چه بكار رفته است؟ (1نمره)
 4- با توجه به بيت «عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را / دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را »
بنويسيد كه منظور از چراغ خانه و دزد دانا چيست؟ (1نمره)
 دانش هاي ادبي (3نمره)
1-     در هر عبارت آرايه اي را مشخص كنيد. (5/1نمره)
الف) چون خاك در هواي تو از پا فتاده ام
ب) كه گر عرشي به فرشي آيي و گر ماهي به چاه افتي
ج) برو اي گداي مسكين در خانه علي زن / كه نگين پادشاهي دهد از كرم گدا را
 2- از جريان ادبي دري و تاجيكي هر يك شاعر و يا نويسنده اي معرفي كنيد. (5/0نمره)
3- تعريف زير درباره چيست؟ (25/0نمره)
شاعر به جاي آفرينش به بار آفريني حماسه مي پردازد.
4- كدام شاعر است كه مي توان او را حافظه ملت ايران دانست؟ (25/0نمره)
5- حبسيه به چه نوع شعري گفته مي شود. (5/0نمره)
خودآزمايي(4نمره)
1-     مفاهيم كنايي زير را توضيح دهيد. (1نمره)
جلوي كسي در آمدن(                         )                        كميتش لنگ بود(                         )
2-     با چشماني يتيم نديدنت يعني چه ؟ (5/0نمره)
3-     چه شباهت هايي ميان جنگ بدر و قيام مهدي (عج) وجود دارد. (5/0نمره)
4-     در عبارت بحث «حروف اضافه» و «سخنراني موجي» چه ايهامي وجود دارد؟ (5/0نمره)
5-     چرا نويسنده نقش كاشي هاي بناها را در اصفهان «بهار منجمد» ناميده است؟ (5/0نمره)
6-      «درانتظار غبار بي سوار نشستن» كنايه از چيست؟ (5/0نمره)
7-     مقصود از جمله« نرون مرد ولي رم نمرده است» چيست. (5/0نمره)
شعر حفظي: (1نمره)
1-     دور خواهم شد از اين شهر غريب
........................................................................      ........................................................................
2-     از خمستان جرعه اي برخاك ريخت
........................................................................

 





نمونه سوالات آرایه های ادبی

 1- باتوجه به ابيات داده شده به سوالات پاسخ دهيد.

دیدن روی تو ظلم است و ندیدن مشکل است

چیدن این گل گناه است و نچیدن مشکل است

هرکه جز معشوق باشدپرده ی بی گناهی است

بوی یوسف را ز پیراهن شنیدن مشکل است

بی چراغان تجلی ، طور سنگ تفرقه است

کعبه و بت خانه را بی یار دیدن مشکل است

بی قراران هر نفس در عالمی جولان کنندد

همچو بوی گل به یکجا آرمیدن مشکل است

در گلستانی که بوی گل گرانی می کند

با قفس برعند لیب ما پریدن مشکل است

تا نگردد جذبه ی توفیق صائب دستگیر

از گلب تعمیر بای خود کشیدن مشکل است

الف) ابیات زیر در چه قالبی سروده شده است؟چرا؟

غزل- مصراع اول با مصراع های زوج هم قافیه است و موضویی عاشقانه دارد

ب) کلمات قافیه و ردیف را در بیت اول بیابید؟

ندیدن و نچیدن – مشکل است

ج) کدامیک از ابیات بالا مصرع است؟چرا؟

بیت اول – چون هر دو مصراع قافیه دارد

د)تخلص در این شعر کدام است؟

صائب

ح) آیا شعر فوق مردف است ؟چرا؟

بله – چون دارای ردیف است

و) حروف قافیه در این شعر چیست؟

دَن

2- هجاهای مصراع زیر را با علامت های خاص خود تعیین کنید.

ای ساروان آهسته ران کارام جانم می رود

ای- سا- رِ- با- آ- هِس- ته- ران- کا- را- مِ- جا- نم- می- رَ- وَ- د

3- شریطه و دعا از بخش های مهم کدام قالب شعری محسوب می شود آن را توضیح دهید؟

قصیده – شامل دعا برای جاودانه بودن ممدوح است ودر پایان قصیده در جواب جملات شرط می آید.

4- درو مایه قطعه چیست؟

اخلاقی – تعلیمی – حکایت- شکایت مدح – هجو – تقاضا

5- تفاوت اساسی ترکیب بند و ترجیع بند چیست؟

در ترکیب بند یک بیت نامکرر خانه های رشته ها را به هم وصل می کند ولی در ترجیع بند یک بیت یکسان

6- بنیان گذار مسمط کیسست؟

منوچهر دامغانی

7- رایج ترین قالب شعری در میان روستاییان کدام قالب شعری است؟

دوبیتی

8- تنها قالب شعر سنتی که مصراع های آن با هم برابر نیست کدام قالب شعری است؟

شعر نیمایی

9- شاهنامه ی فردوسی و حدیقه الحقیقه ی سنایی جز کدام یک از انواع مثنوی از نظر محتوا است؟

حماسی و تاریخی- عارفانه

10- بنیان گذار شعر نیمایی کیست؟عمده ترین درون مایه شعر نیمایی چیست؟

نیما یوشیج- عشق- سیاست و اجتماع

11- در بیت زیر پایه های تشبیه را مشخص کنید.

همچو گلبرگ طری هست وجود تو لطیف

همچو سرو چمن خلد سرا پای تو خوش

ادات مشبه به مشبه وجه شبه ادات مشبه به مشبه وجه شبه

12 – تشبیه بلیغ را در مصراع های زیر بیابید ونوع آن را مشخص کنید ؟

دست از مس وجود چو مردان ره بشوی بلیع اضا فی

13- در ابیات زیر تشبیه های مفرد ومرکب را مشخص نموده وطرفین تشبیه و وجه شبه را در تشبیه مرکب تعیین کنید.

الف ) رخساره چو گلستان خندان مفرد زلفین چو زنگبان لا عب

مشبه مشبه به مشبه مشبه به

ب) بگیر به ستاره که بتازد زسپس دیو مفرد

چون زر گدازیده که بر خیر چکانیش

مشبه مشبه به

14-انواع استعاره رادر ادبیات زیر مشخص کنید وبنویسید کدام یک تشخیص محسوب می شود؟

الف )ما هم این هفته برون رخت به چشم سالی بود

حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حالی است مصرحه

ب) بسمای سمن شکست گیرد

گل نامه غم بدست گیرد تشخیص

15- در بیت های مجاز های مشخص شده از چیست ؟

گلبرگ راز سنبل مشکین نقاب کن

چهره یار گیسو

16- در ابیات زیر مجاز ، نوع علاقه و قرینه های آن را بنویسید.

الف) بر آشفت ایران و بر خاست گرد

همی هر کسی کرد ساز نبرد

قرینه محلیه

ب) سر آن ندارد امشب که بر آید آفتابی

چه خیال ها گذر کرد و نکرد خوابی

محلیه قرینه

17- در کدامیک از ابیات زیر ترصیع به کار رفته است؟دلیل خود را بنویسید.

الف) بر سخاوت او نیل را بخیل شمار

بر شجاعت او پیل را ذلیل شمار

چون کلمات قرینه مصراعها سجع متوازی دارند.

ب) یاد باد آن که سر کوی توام منزل بود دیده را روشنی از خاک درت حاصل بود

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- با توجه به ابیات زیر به سوالات پاسخ دهید :

دلا نزد کسی بنشین که او از دل خبر دارد

بر زیر آن درختی رو که او گلهای تر دارد

هر شب از افغان من بیدار خلق اما چه سود

آنکه باید ناله ی من بشنود بیدار نیست

الف) کدامیک از ابیات مصرع نیست؟

بیت 2

ب) واژه های قافیه رادر بیت اول مشخص کنید.

خبر – تر

2- الف) واژه ی «هجران» چند هجا دارد ؟

2تا

ب) علامت های هجای آخر آن را با علامت خاص بنویسید.

ج) یک کلمه هم وزن آن ذکر کنید.

گلسار

3- در «قصیده»شاعر به چه منظور «تجدید مطع» می کند؟

طولانی کردن مطلب و انتقال مطلبی به مطلب دیگر

4- «غزل» در کدام دوره جنبه ی اجتمایی به خود می گیرد؟

مشروطه

5- درون مایه ی «ترجیع بند» های معروف فارسی چه چیز هایی است ؟ذکر دو مورد

عشق – عدفان

6- با توجه به مصرع زیر کدام گزینه درست است؟

«توبه آفتاب ما نی به کمال و حسن و طلعت»

1- آفتاب : وجه شبه 2- به کمال و حسن طلعت : مشبه

3- مانی : مشبه * 4- آفتاب : مشبه به

7- در بیت زیریک « تشبیه بلیغ» بیابید و« مشبه» و«مشبه به»آن راذکر کنید

روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت

بی تو اگر سرخ شود بر اثر غازه بود .

لبت مانند لعل است

مشبه مشبه به

8- در تشبیه مرکب زیر ،مشبه به را مشخص کنید

پیراهن برگ بر درختان چون جامه ی عید نیکبختان

9- درهریکاز ابیات زیر استعاره را مشخص کنید.در هر بیت چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟

الف) تا تو را جای شد سرو روان در دل من

هیچ کس نپسندم که به جای تو بود

مصرحه

ب) تو را زکنگره ی عرش می زنند صفیر

ندانمت که در این دامگه چه افتاده است

مکینه

10- در عبارت زیر « دم » مجاز از چیست؟ علاقه وقرینه ی آن کدام است ؟

این دم شنو کهراحت از این دم شود پدید.سببیه

11- در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه ی کدام است؟

محتاج قصه نیست گرت قصد خون ماست

چون رخت از آن توست به یغما چه حاجت است

علاقه ی لازمیه

12- در بیت زیر کنایه کدام است؟ مفهوم آن چیست؟

چنین است رسم سرای درشت گهی پشت برزین ، گهی زین به پشت

13- در هر یک از عبارات زیر چه نوع جناسی به کار رفته است؟

الف) مکن تا توانی دل خویش ریش

اگر می کنی ، می کنی بیش خویش

ناقص حرکتی

ب) می شکفتم ز طرب زان که چون گل بر لب جوی

بر سرم سایه ی آن سرو سمی بالا بود

ناقص اختلافی

14- در عبارات زیر بین کدام کلمات سجع وجود دارد ؟ نوع آن کدام است ؟

سر عشق نهفتنی است نه گفتنی

مطرب

15- در ابیات زیر آرایه های (تلمیح،حس آمیزی،ابهام تناسب،لف و نشر،اغراق و حسن تعلیق) را مشخص کنید.

الف) دلم گرفت از این روزها دلم تنگ است

میان ما و رسیدن هزار فرسنگ است

اغراق

ب)پدرم روضه ی رضوان به دو گندم بفروخت

من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم

ج) چو سرو از راستی برزد علم را

ندید اندر جهان تاراج غم را

د) گر هزار است بلبل این باغ

همه نغمه و ترانه یکی است

ه) دل و کشورت جمع و معمور باد

ز ملکت پراکندگی دور باد

لف و نشر

و) بوی بهبود ز اوضاع جهان می شنوم

شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد

حس آمیزی

16- در ابیات آرایه های (اشتقاق،تکرار،مراعات نظیر،تضمین،تضاد و تناقص) را مشخص کنید.

الف)گشتند نا امید همهئ جانور ز جان

با جان کوهساران چو پیوست جان برف

تکرار

ب) اگر چه سپید کرد همه خان و مان ما

یا رب سیاه باد همه خان و مان برف

ج) گوش تر حمی کو کز ما نظر نپوشد

دست غریق یعنی فریاد بی صداییم

تناقص

د) چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری شرنوشت

شیوه ی جنات«تجری تحت الانهار»دانست

تضمین

ه) حافظ از باد خزان در چمندر هر مرنج

فکر معقول بفرما گل بی خار کجاست

و) لب میالای به شعر ی که ندارد شوری

شاعری قدر تو داند که شعوری دارد

اشتقاق

 

 

 

 

 

 

1- در بیت زیر کلمات قافیه و حروف قافیه کدامند؟

هر کجا که یوسفی باشد چو ماه كلمات قافیه

جنت است از چه که باشد قعر چاه

کلمات قافیه

«اه» حروف قافیه

2- کلمه ی «امین» چند واج دارد؟علامت خاص این کلمه را بنویسید.
اَ مین

U-

3- زیباترین تخلص در قصیده کدام است؟ چرا؟

4- کدامیک از شاعران زیر از سرا یندگان مشهور ترکیب بند هستند؟

الف) مولوی

* ب) محتشم کاشانی

ج) فردوسی

د) پروین اعتصامی

5- هریک از اشعار زیر در چه قالبی سروده شده است؟

الف) بهترین مراتب آن باشد کان به فضل و هنر بدست آید

رتبتی کان نباشد استحقاق زودش اندر بنا شکست آید

دو بیتی

ب) دلم بی وصل تو شادی مبنیاد به غیر محنت آزادی مبنیاد

خراب آباد دل بی مقدم تو اللهی هرگز آزادی مبنیاد

رباعی

ج) وقت است که در بر آشنایی بزنیم تا بر گل و سبزه تکیه جایی بزنیم

زان پیش که دست و پا فرو بندد مرگ آخر کم از آن که دست و پایی بزنیم

رباعی

6- شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا؟

سخن های نا خوش ز من دور دار به بدها دل دیور نجور دار

مگوی آنچه هرگز نگفته است کسی به مردی نکن باد را در قفس

مثنوی

7- قدیمی ترین متضاد در دیوان کدام شاعر پدید آمده است؟ درون مایه یا محتوای این نوع شعر چیست؟

مسعود سعد

8- در تشبیه زیر

الف) هر یک از کلمات مشخص شده جزء کدامیک از ارکان تشبیه هستند؟

ب) کدام یک از پایه های تشبیه حذف شده است؟ وجه شبه

ثریا چون منیژه بر سر چاه

دو چشم من بدو چون چشم بیژن

مشبه ادات تشبیه

 

9- در مصراع زیر چند استعاره وجود دارد ؟

بتی دارم که گرد گل ز سنبمل سایبان دارد

3 تا

10- در بیت زیر هر یک از کلمات مشخص شده استعاره از چیست ؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است ؟

هزاران نرگس از چرخ جهان گرد

خروشد تا برآمد یک گل زرد

ستاره _ مصرحه خورشید- مصرحه

11- در بیت زیر استعاره کدام است؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟

خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه

کز دست غم خلاص من آنجا مگر شود

مکنیه _ تشخیص

12- در هر یک از ابیات زیر کدام کلمه در مفهوم مجازی بکار رفته است؟

الف) هرگز وجود حاضر غائب شنیده ای

من در میان جمع و دلم جای دگر است

ب) گر نبندی زین سخن تو حلق را

آتشی آید بسوزد خلق را

13- در هر یک از عبارات زیر کنایه کدام است؟

الف) هر که دل پبش دلبری دارد

ریش در دست دیگری دارد

تسلیم شدن

ب) از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم روید جو از جو

هر کاری نتیجه ی خودش را دارد

14- انواع سجع را در هر یک از عبارات زیر بدست آورید:

الف) که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت

متوازی

ب) گاه از دیدن خط مکتوب منتعش و گاه از ندیدن روی مطلوب مشتعل

متوازی متوازن

ج) الحمد الله شهر تبریز است و حسن و جمال و خیر

مطرف

15- در هر یک از عبارات زیر چهئ نوع جناسی بکار رفته است؟

الف) مکن تا توانی دل خلق ریش

اگر می کنی ، می کنی بیخ خویش

ناقص اختلافی

ب) می ز طرب زان که چو گل بر لب جوی

بر سرم سایه ی آن سرو سهی بالا بود

اختلافی

ج) هر تیر در کیش است گر بر دل ریش آید ما نیز یکی باشیم از جمله ی قربان ها

اختلافی

د) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست

چون من در آن دیار هزارن غریب است

تام

16- تکرار کدام صامت یا مصوتدر بیت زیر باعث به وجود آمدن واج آرایی شده است؟

چرشته ی تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

17- در عبارات زیر آرایه های «تضاد،حسن تعلیل،لف و نشر،حس آمیزی،اغراق و تضمین» را بیابید.

الف) گدای نیک انجام ، به از پاشاه بد فرجام تضاد

ب) موسی(ع) قارون را نصیحت کرد که « احسن کما احسن الله الیک » تضمین

ج) دو کس دشمن ملک و دینند : پادشاه بی حلم و زاهد بی علم لف و نشر

د) با من بیا به خیابان تا بشنوی بوی زمستانی که در باغ رخنه کرده حس آمیزی

ه) آن فرومایه هزار من سنگ بر می دارد و طاقت یک حرف نمی آورد اغراق

و) از صوفی پرسیدند : هنگام غروب خورشید چرا زردی روی است؟ گفت از بیم جدایی حسن تعلیل

18- درابیات زیر آرایه های « تناقص،مراعات نظیر،تلمیح،اشتقاق ایهام،ایهام تناسب » را بیابید.

الف)ابر و باد و مه وخورشید و فلک در کارند

تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

مراعات نظیر

ب) گفت آن یار کز و گشتسردار بلند

جرمش آن بود که اصرار با هویدا می کرد

تلمیح

ج)جان ریخته شد با تو آمیخته شد با تو

چون بوی تو دارد جان جان را هله بنوازم

ایهام

د)فلک در خاک می غلتید از شرم سرافرازی

اگر می دید معراج ز پا افتادن ما را

تناقص

ه) مدادم مست می دارد نسیم جعد گیسویت

خرابم می کند هر دم فریب چشم جادویت

ایهام تناسب

و) چشم آسایش که دارد از سپهر تیز رو

ساقیا جام میم ده تا بیا سایم دمی

اشتقاق

19- در کدام یک از عبارتها آرایه ی ترصیح و در کدام یک آرایه مولزنه بکار رفته است، علت آن را بیان کنید.

الف) به ظاهرش عیب نبینم و در باطنش غیب نمی دانم.

ب) عقل گفت : من دبیر مکتب تعلیمم ، عشق گفت : عبیر نافه ی تسلیمم.

20- در هر یک از مصراع های زیر کلماتی را که جناس ناقص دارند ، مشخص کنیدو نوع جناس ناقص را نیز بنویسید.

الف) سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند.

ب) یاد یاران یا را میمون بود.

ج) گل از خارم بر آوردی و خار از پای از گل

21- در کدام بیت جناس تام آمده است ؟ آن را مشخص نمایید و تفاوت معنایی آن را بنویسید.

الف) که چندان بپیچیم اسفندیار مگر بپیچاند از کار زار

ب) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست / چون من در آن دیار هزاران غریب است

 

 

 

 

 

 

1- در بیت زیر کدام کلمات با هم آرایه ی «اشتقاق» را به وجود آورده اند ؟صامت های مشترک را بیابید.

همه بینند نه این صنع که من می بینم

همه خوانند نه این نقش که من می خوانم

خوان

2- آرایه لفظی موجود در بیت زیر را مشخص کنید :

عصا بر گرفتن نه معجز بود همی از دها کرد باید عصا

3- در بیت زیر آرایه ی مراعات نظیر را بیابیدو بنویسید که تناسب واژه ها از چه جهت است ؟

هر کو نظری دارد با یار کمان ابرو

باید که سپر باشد ، پیش همه پیکان ها

آلات جنگی

4- در اشعار زیر تلمیح،تضمین،تضاد،تناقص و حس آمیزی را باد ذکر مورد مشخص کنید.

الف) در کوچه با غ های نیشابور / مستان نسیم شب به ترنم / آواز های سرخ تر ار باز / ترجیع وارزمزمه کردند

حس آمیزی

ب) وز ملک هم بایدم جشن ز جو

کل شئ هالک الا و جهه

تضمین

ج) عنکبوتی را به حکمت دام داد

صدر عالم را دار آرام داد

تلمیح

د) ساز او؛ باران؛ سروش باد؛/ جامه اش شو لای عریانی است

تناقص

ه) مرا نصیحت غم آمد به شادی همه عالم

چرا که از همه عالم محبت تو گزیدم

تضاد

5- درباره ی آرایه ی حسن تعلیل در بیت زیر توضیح دهید .

نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتم

همه برسر زبان اند و تو در میان جانی

6- در بیت زیر مفهوم و نوع کنایه ی مشخص شده را بیان کنید.

چو بشنید بیچاره بگریست زار

که ای خواجه دستم ز دامن بدار

رها شدن

7- در بیت زیر کلمات قافیه و ردیف را بیابید.

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست

منزل آن مه عاشق کش عیار کجاست

قافیه ردیف

 

8- کدام یک از شاعران زیر به قطه سرایی شهرت یافتند؟

*الف) ابن یمین ب) حافظ

ج) نظامی د) فریدون مشیری

9- درو ن مایه ی ترجیع بند های معروف فارسی چه چیز هایی است؟ ذکر دو مورد .

عشق ، عرفان

10- شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا ؟

نخستین بار گفتش کز کجایی بگفت از دارملک آشنایی

بگفت آنجا صنعت در چه کوشند بگفت انده خرند و جان فروشند

مثنوی ؛ زیرا هر بیت قافیه ای جداگانه ای دارد .

11- دو ویژگی شعر نیمایی را بیان کنید.

وزن اجباری است – قافیه وردیف اختیاری است.

12- در بیت زیر مشبه و مشبه به را بیابید.

چون آب روان می گذرد عمر و تو غافل

ای وای در این قافله گر فاصله بودی

13- تشبیه بلیغ را در عبارت زیر بیابید و نوع آن را مشخص کنید:

اسمی در دلهای ما جزء تخم محبت خود مکار

اضافی

14- در بیت زیر چه نوع تشبیهی بکار رفته است؟

آن قطره ی باران بر افته بو گل سرخ

چون اشک عروسی است بر افتاده به رخسار

15- در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری بکار رفته است؟ آیا تشخیص است یا خیر ؟ چرا ؟

ای بخارا شاد باش و دیرزی میرزی تو شادمان آید همی

بله ؛ چون انسان مخاطب واقع شده است.

16- در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه و قرینه ی آن را بیابید.

جهان انجمن شد بر تخت اوی فرو مانده از فره و بخت اوی

قرینه

علاقه : محلیه

17- در بیت زیر کدام یک از کلمات مشخص شده مجاز و کدام یک حقیقت است؟

ماها ، پری رویا ، سخن با ما نمی گوید چرا

آخر من از دیوانگی با ماه می گویم سخن

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

20 -در شعر زير دو واژه را بيابيد كه با هم جناس» دارند .

شمع جويي و آفتاب بلند روز بس روشن و تو در شب تار

چشم بگشا به گلستان و ببين جلوه‌ي آب صلف در گل و خار

21-چرا مي‌گوييم در عبارت زير ، «جناس تام» وجود دارد ؟

« گفت آن يار كزو گشت سردار بلند جرمش اين بود كه اسرار هويدا مي‌كرد »

23-در عبارت زير ، سعدي با آوردن بخشي از يك آيه عيناً در كلام خويش ، از آرايه‌ي ............. بهره گرفته است .

« موسي (ع) قارون را نصيحت كرد كه اَحْسِنْ كَما اَحْسَنَ الله اليكَ. »

24-در كدام يك از ابيات زير ، آرايه‌ي «تناقص» ديده مي‌شود ، دليل خود را بنويسيد .

الف) بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي و مستوري ندانم

ب) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار

كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است

25-با توجه به بيت زير ، به سؤالات داده شده : پاسخ دهيد : ژ

«ماهي اين هفته برون رفت و به چشم سالي است حال هجران تو چه داني كگه چه مشكل حالي است »

الف) كدام كلمه ، داراي «ايهام تناسب» است ؟

ب) اين كلمه ، در بيت بالا به چه معناست ؟

پ) كلمه‌ي داراي ايهام تناسب ، با كدام واژه تناسب برقرار كرده است ؟

26-ارتباط ميان واژه‌هاي مشخص شده در بيت زير ، كدام آرايه‌ي ادبي را به وجود آورده است ؟

«هر كو نظري دارد با يار كمان ابرو بايد كه سپر باشد ، پيش همه پيكان‌ها»

27-با توجه به بيت زير :

«از عفو و خشم تو دو نمونه است ، روز و شب

وز مهر و كين تو دو نمونه است شهد و سم»

الف) در مصراع اول ، « لف‌ ها » را نشان دهيد .

ب) چه نوع لف و نشري در بيت زير ديده مي‌شود ؟

28-در ابيات زير ، آرايه‌‌هاي «تصدير ، حس آميزي ، اشتقاق ، اغراق ، حسن تعليل» را بيابيد .

الف) شود كوه آهن چو درياي آب اگر بشنود نام افراسياب

ب) گل ، آن جهاني است نگنجد در اين جهان در عالم خيال چه گنجد ، خيال گل

پ) رسم بد عهدي ايام چو ديد ابر بهار گريه‌اش بر سمن و سنبل و نسرين آمد

ت) من كه باشم در ان حرم كه صبا پرده‌دار حريم حرمت اوست

ث) از صداي سخن عشق نديدم خوشتر يادگاري كه در اين گنبد دوار بماند

 

 

 

1-در بيت زير واژه‌هاي قافيه و رديف را مشخص كنيد :

هواي عشق ، مرا تازه در دل فتاده است

نظر كنيد كه دريا به ساحل فتاده است

2-كلمه‌ي نيلوفر الف ) چند واج دارد ؟ ب ) چند هجا ؟ ج ‌) علامت خاص آخرين هجاي ان را بنويسيد :

3-محتواي غزل الف ) در آغاز چگونه بود ؟ ب ) اين محتوا از چه زمان ج ) با ظهور چه كسي تغيير پيدا كرد ؟

4-چه تفاوتي بين بيت مصرع ميان تركيب بند و ترجيع بند وجود دارد ؟‌

5-كداميك از اشعار زير قطعه و كدام مثنوي است ؟

الف : گفت دزدي شحنه را كاي پادشاه آنچه كردم بود آن حكم اله

گفت شحنه آنچه من هم مي‌كنم حكم حق است اي دور چشم روشنم

ب : يا وفا خود نبود در عالم يا كسي اندر اين زمانه نكرد

كس نياموخت علم تير از من كه مرا عاقبت نشانه نكرد

6-شاهنامه فردوسي از نظر محتوا جزو كداميك از انواع مثنوي است ؟

7-رايج‌ترين قالب شعري در ميان روستاييان كدام قالب شعري است ؟

8-كدام يك از ابيات زير در قالب رباعي سروده شده است ؟

الف ‌: هر سبزه كه بر كنار جويي رسته است گويي ز لب فرشته خويي رسته است

پا بر سر سبزه تا به خواري ننهي كان سبزه ز خاك لاله رويي رسته است

ب : به صحرا بنگرم ، صحرا ته وينم به دريا بنگرم دريا ته وينم

به هر بنگرم كوه و درو دشت نشان از قامت رعنا ته وينم

9-تنها قالب شعر سنتي كه مصراع‌‌هاي آن با هم برابر نيستند كدام قالب شعري است ؟

10-بارزترين تفاوت شعر نيمايي و سنتي در چيست ؟

الف ) ‌وزن و قافيه ب ) درون مايه ج ) قافيه د ) طول مصرع‌ها و قافيه

11-در عبارت ( جان تو مرغي است نامش قفس ) چه اركاني از تشبيه حذف شده است؟

12-تشبيه بليغ را در مصرع زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :‌

« دست از مس وجود چو مردان ره بشوي »

13-در تشبيه مركب زير طرفين تشبيه و وجه شبه را مشخص كنيد :

آن شاخه‌هاي نارنج اندر ميان ابر چون پاره‌هاي اخگر اندر ميان دود

14-استعاره را در ببت زير مشخص كنيد و نوع آن را بنويسيد :

اي ماه سرو قيامت ، شكرانه سلامت از حال زيردستان ، مي‌پرس گاهگاهي

15-يك استعاره مصرحه و يك استعاره مكنيه را در مثال‌هاي زير نشان دهيد :

الف : قضا چون زگردون فرو هشت پر مرا برف باريده بر پر زاغ

16-دو تشخيص در عبارت زير بيابيد :

بحر در لاكت اي حيوان كه سرما نهاني دستش اندر دست مرگ است

17-در بيت زير مجازهاي مشخص شده استعاره از چيست ؟

گلرگ را زسنبل مشكين نقاب كن يعني كه رخ بپوش و جهاني خراب كن

18-در بيت زير الف ) مجاز را مشخص كنيد ب ) نوع علاقه ج ) قرينه‌ي آن را بنويسيد :‌

بر آشفت ايران و برخاست گرد همي هر كسي كرد ساز نبرد

19-در بيت زير الف ) كنايه كدام است ب ) مفهوم آن چيست ؟ حج ) نشانه ، نمونه يا دليل است ؟

هنوز از دهن بوي شير آيدش همي راي شمشير و تير آيدش

20-الف ) سجع را در عبارت زير بيابيد . ب ) نوع آن را مشخص كنيد :

هر چه نپايد دلبستگي را نشايد .

21-در كدام يك از ابيات زير آرايه‌ي ترصيع وجود دارد ؟

الف– ما برون را ننگريم و قال را ما درون را بنگم و حال را

ب-آه از آن جور و تطاول كه در اين دامگه است

آه از آن سوزي و گداري كه در آن محفل بود

22-در كدام يك از ابيات زير آرايه‌ي تصدير و كدام آرايه‌ي تكرار وجود دارد ؟

الف-هم نظري ، هم خبري ، هم قمران را قمري

هم شكر اندر شكر اندر شكر اندر شكري

ب-ز خاك آفريدت خداوند پاك

پس اي بندا افتادگي كن چو خاك

23-جناس را در ابيات زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :

الف-سوزد مرا ، سازد مرا در آتش اندازد مرا

وزز من رها سازد مرا بيگانه از خويشم كند

ب-خرامان شد سوي آب روان

چنان چون شده باز جويد روان

24-در ابيات زير در آرايه‌هاي (اشتقاق ، تصدير ، مراعات النظير ، تضمين ، تلميح ، تضاد و تناقص ) را مشخص كنيد .

الف-بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي ومستوري ندانم

ب-نرگسش بيمار بيني ، لاله‌اش دلسوخته غنچه‌اش دلتنگ يابي و بنفشه سوگوار

ج-يارب اين آتش كه بر جان من است سرد كن آن سان كه كردي بر خليل

د-اگر تو فارغي از حال دوستان يارا فراغت از تو ميسر نمي‌شود ما را

هـ- خواب و خورت زمرتبة خويش دور كرد

آنگه رسي به خويش كه بي‌خواب و خور شوي

و-خير تا خاطر بدان ترك سمرقندي دهيم

كز نسيمش «بوي چوي موليان آيد همي »

ز-گوش ترحمي كو كزما نظر نپوشد دست غريق يعني فرياد بي‌صداييم

25-در ابيات زير آرايه‌هاي ( اغراق ، ايهام ،‌ايهام تناسب ، حس آميزي ، لف و نشر و حسن تعليل ) را مشخص كنيد .

الف-روي و چشمي دارم اندر مهر او كاين گهر مي‌ريزد آن زر مي‌زند

ب-به زيورها بيارايند وقتي خوبرويان را

تو سيمين تن چنان خوبي كه زيورها بيارايي

ج-چنان سايه گسترد بر عالمي كه زالي نينديشد از رستمي

د-ما را در پياله عكس رخ يار ديده‌ايم اي بي‌خبر ز لذت شرب مدام ما

هـ-آشنا هستيم با سرنوشت تر آب ، عادت سبز درخت

روشني را بچشيم

و-به صديق كوش كه خورشيد زايد از نفست كه از دروغ سينه روي گشت صبح نخست

 

1-با توجه به ابيات زير به سؤالات داده شده ، پاسخ دهيد :

زان يار دل نوازم شكري است با شكايت گر نكته دان عشقي بشنو تو اين حكايت

عشقت رسد به فرياد دار از خود به سان حافظ قرآن ز بر بخواني در چاره روايت

الف ) كدام واژه «تخلص» را با علامت خاص خود نشان دهيد .

2-درون‌ مايه‌ي «چهارپاره» بيش‌تر چه موضوعاتي است ؟

3-كدام يك از ابيات زير ، نمي‌تواند «مطلع» يك «قصيده» باشد ؟ چرا ؟

الف ) جهان بر آب نهادست و زندگي بر باد غلام همت آنم كه دلد بر او ننهاد

ب ) خبري هست كه مرغان سحر مي‌گويند

آخر اي خفته سر از خواب جهالت بردار

4-هر يك از كلمات مشخص ‌شده‌ي بيت زير ، كدام يك از «پايه‌هاي تشبيه» هستند ؟

«روز چو شمعي بهخ شب ، زود رو و سرفراز شب چو چراغي به روز ، كاسته و نيمتاب »

5-يك « تشبيه بليغ اضافي » بسازيد كه واژه‌ي « دانش » ، مشبه آن باشد .

6-در مصراع زير :

« تو سرو جويباري ، تو لاله‌ي بهاري »

الف ) كدام يك از پايه‌هاي تشبيه ، حذف شده است ؟

ب ) اين « نوع تشبيه » چه ناميده مي‌شود ؟

7-كدام يك از تشبيهات زير ، « مفرد » و كدام يك « مركب » است ؟

الف ) بر گل سرخ از نم ، او فتاده لالي همچو عرق بر عذار شاهد غضبان

ب ) زلف تو مگر جانا اميد و ناز است

زيرا كه چنين هر دو سياه است و درز است

8-در كدام يك از ابيات زير ، آرايه‌ي « تشخيص » وجود دارد ؟ دليل خود را بنويسيد.

الف ) اي نسيم سحر ، آرامگه يار كجاست ؟ منزل آن مه عاشق كش عبار كجاست ؟

اي غنچه خندان ف چرا خون در دل ما مي‌كني ؟ خاري به خود مي‌بندي و ما را ز سر وا مي‌كني

9-با توجه بيت زير ، به سؤالات پاسخ دهيد :

« در اين بازار اگر سودي است با درويش خرسند است خدايا ، منعمم گردان به درويشي و خرسندي »

الف ) كدام كلمه در مفهوم استعاري به كار رفته است ؟

ب ) استعاره از چست ؟

پ ) چه نوع استعاره‌اي است ؟

10-استعاره‌ي به كار رفته در كدام يك از ابيات زير ، « بليغ‌تر و مؤثرتر » است ؟ چرا ؟

الف ) فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد شرمنده رهروي كه عمل بر مجاز است

ب ) بخت ان نكند با من ، كان شاخ ، صنوبر را

بنشينيم و بنشانم ، گل بر سرش افشانم

11-جمله‌اي بنويسيد و در آن واژه‌‌ي «قلم» را در « مفهوم مجازي » به كار ببريد .

12-با توجه به بيت زير :

«دل عامي بسوزي چو عذار بر فروزي تو از اين چه سودي داري كه نمي‌كني مدارا»

الف ) كدام كلمه در مفهوم مجازي به كار رفته است ؟

ب) « قرينه‌ » ي آن كدام است ؟

13-در بيت زير ، « دينار و درم » مجاز از چيست ؟ نوع علاقه‌ي ان را بنويسيد .

« آن كس كه به دينار و درم خير نيندوخت سر عاقبت اندر سر دينار و درم كرد »

14-كنايه‌ي به كار رفته در كدام بيت ، اثبات اين حقيقت است كه «آسايش بي رنج » در اين جهان وجود ندارد ؟

الف ) حافش از باد خزان در چمن دهر مرنج فكر معقول بفرما گل بي خار كجاست

ب ) نپندارم اي در خزان كشته جو كه گندم ستاني به وقت درو

15-در هر يك از ابيات زير ، كنايات را مشخص كنيد و مفهوم هر يك را بنويسيد .

الف ) چو بشنيد بيچاره بگريست زار اي كه خواجه دستم ز دامن بدار

ب ) دلا معاش چنان كن كه گر بلغزد پاي فرشته‌ات به دو دست دعا نگه دارد

16-در بيت زير :

« لبخند تو خلاصه‌ي خوبي‌هاست لختي بخند ، خنده‌ي گل زيباست »

الف ) كدام « صامت » بيش از بقيه تكرار شده است ؟

ب ) نام آرايه‌ي ادبي حاصل از اين تكرار چيست ؟

17-در هر يك از عبارات زير ، بين كدام كلمات ، « سجع » وجود دارد ؟ « نوع سجع‌ها » را بنويسيد ؟

الف ) ملك بي دين باطل است و دين بي ملك ، ضايع .

ب ) هر كه را زر در ترازوست ، زور در بازوست .

18-در ابيات زير ، آرايه‌هاي « موازنه » و « ترصيع » را بيابيد . در هر مورد ، دليل خود را بنويسيد .

الف ) اي منور به تو نجوم جمال اي مقرر به تو رسوم كمال

ب ) شاكر نعمت به هر مقام كه بوديم داعي دولت به هر طريق كه هستيم

19-در هر يك از ابيات زير ، بين كدام كلمات ، بين كدام كلمات « جناس » به كار رفته است ؟ نوع هر جناس را مشخص كنيد .

الف ) اي گدايان خرابات ، خدا يار شماست چشم انعام مداريد از انعامي چند

ب ) كار دلم به جان رسد ، كارد به استخوان رسد ناله كنم بگويدم : دم مزن و بيان مكن

1-مقدمه عاشقانه قصيده چه نام دارد .

الف تعزل ب تخلص ج غزل د مطلع

2-كدام يك از شاعران زير به قطعه سرايي شهرت دارند .

الف ابن يمين ب حافظ ج نظامي د فريدون مشيري

3-اين شرح كدام شعر را به خاطر مي‌آورد . غزل‌هايي است با قافيه متفاوت كه بيت يكساني آن‌ها را به هم مي‌پيوندد .

الف مسمط ب قطعه ج تركيب بند د ترجيع بند

4-كدام يك از شاعران زير از سرايندگان مشهور تركيب بند است .

الف مولوي ب محتشم كاشاني ج فردوسي د پروين اعتصامي

5-اگر شاعر مقصود خود را تنها در يك بيت بيان كند به آن بيت.......... گويند .

6-قصيده شعري است كه از نيمه قرن ........ هـ . ق به تقليد از شعر......... گويند .

7-بنيان‌گذار مسمط ............. است .

8-در بيت زير كلمات قافيه و رديف را بيابيد .

هر كسي كو دور ماند از اصل خويش باز جويد روزگار وصل خويش

9-در بيت زير حروف قافيه كدامند .

هر كجا يوسفي باشد چو ماه جنت است ار چه كه باشد به قعر چاه

10-كلمه‌ي «دلگشا» چند صامت و مصوت دارد . ( به عدد بنويسيد )

11-هجاهاي كلمه‌ي «اختصاص» را مشخص كنيد . علامت خاص هجاها را بنويسيد .

12-اصلي‌ترين عوامل تأثير شعر را نام ببريد . يكي را به دلخواه توضيح دهيد .

13-زيباترين مختلص در قصيده كدام است . چرا ؟

14-تجديد مطلع در قصيده چيست . چرا شاعر تجديد مطلع مي‌كند .

15-نظام قافيه‌ها در غزل چگونه است .

16-ويژگي‌هاي شعر نيمايي را نام ببريد . (ذكر سه مورد)

17-قديمي‌ترين مستزاد در ديوان كدام شاعر پديد آمده است . محتواي اين نوع شعر چيست . (ذكر سه مورد)

18-مسمط را شرح دهيد .

19-اركان تشبيه را در مصرع زير مشخص كنيد .

يكي دختري داشت خاقان چو ماه

20-هر يك از اشعار زير در چه قالبي سروده شده‌اند . چرا .

الف سخن‌هاي ناخوش ز من دور دار .

به بدها دل ديو رنجور دار .

مگوي آن چه هرگز نگفته است كس

به مردي مكن باد در قفس

ب-بهترين مراتب آن بشتد

كان به فضل و هز به دست آيد

رتبت كان نباشد به استحقاق

زودش اندر نبا شكست آيد .

21-كدام يا از اشعار زير دو بيتي و كدام رباعي است . چرا .

الف) وقت است كه در برآشنايي بزنيم

تا بر گل و سبزه تكيه جايي بزنيم

زان بيش كه دست و پا فرو بندد مرگ

آخر كم از آن كه دست و پايي بزنيم ‌

ب ) اگر صد تير ناز از دل آيد .

مكن باور كه آه از دل بر آيد .

پس از صد سال بعد از مرگ فايز

هنوز آواز دلبر دلبر آيد .

22-بر پايه ويژگي قالب‌ها به سؤالات زير پاسخ دهيد .

الف مناسب ترين قالب براي ثبت لحظه‌هاي زودگذر شاعرانه است

ب قديمي‌ترين نمونه ترجيع بند از كدام شاعر است .

ج مناسب ترين قالب براي بيان داستان‌ها و مطالب طولاني است .

د قالبي كه وحدت موضوع دارد .

23-در تشبيه زير : الف هر يك از كلمات مشخص شده جزء كدام يك اركان تشبيهند .

ب كدام يك از پايه‌هاي تشبيه حذف شده است .

ثريا چون منيژه بر سر چاه دو چشم من بدو چون چشم بيژن

24-در ابيات زير چه نوع تشبيهي ديده مي‌شود طرفين تشبيه را مشخص كنيد .

الف- پير دهن برگ بر درختان چون جامه‌ي عيد نيكبختان

ب- چون آب روان مي‌گذرد عمر تو غافل

اي واي در اين قافله گر فاصله بودي

25-در عبارات و مصراع‌عاي زير تشبيه بليغ را بيابيد نوع آن ا مشخص كنيد.

الف تا كيمياي عشق بيابي و ز رشوي

ب الهي در دل‌هاي ما جز تخم محبت خود مكار

ج-دانش اندر دل چراغ روشن است .

26-در ابيات زير هر يك از كلمات مشخص شده استعاره از چيست .

الف هزاران نرگس از چشم جهانگرد برون شد تا بر آمد يك گل زرد

ب-چو تنها ماند ماه سر و بالا فشاند از نرگسان لولوي لالا

27-در مصراع زير چند استعاره وجود دارد مشخص كنيد .

بتي دارم كه گرد گل ز سنبل سايه بان دارد

 





   ادبیات اول *بیان معنی ومفهوم شعر ونثر (6نمره)

==========================================================================================================================

 

ـ ابیات وعبارا ت زیررا بانثری ساده وروان معنی کنید.

 

1  - خانه هاتازه از سینه ی خاک درآمده بودند.           2-  سه ماه بود که مویِ سر، باز نکرده بودیم.( 5/

 

3- نامش بَرم به اوج سَما می رسد سرم.          4-پی بردیم راه دست خودش هم نیست.(5/)

 

5- سی غلام را فرمودتا سلیح پوشندو تیغ ها بر کشند.      (5/)                                                                                                                                                                                                                                                                                 

 

6- مردم بدانند به شدتی که از روزگار پیش آید،نباید نالید.      (5                                                                              

 

7- خداآن ملّتی را سروَری داد        که تقدیرش به دست خویش بنوشت (5                                               

 

8- مردِپارسی تنگ دست بود ووسعتی نداشت که حال مارامَرمّتی کند.     (75                                                               

 

9- تو مرا کُشتی وخدای نکُشت        مُقبل آن کز خدا ی گیرد پشت (75)

 

10- از خونِ رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم       مَشّاطه نمی خواهد زیبایی رخسارم (1)

 

11- خانه ای کاو شود از دست اَجانب آباد       زاشک ویران کُنش آن خانه که بیت الحَزن است(1)

 

==========================================================================================================================

 معنی لغت(2نمره)

ـ معنی واژه های مشخّص شده را بنویسید.

1- اُشتر طلبید ومَحمل آراست      2- سَرسان مشو عدو/قُبحی زمن مجو   3- رنگ را نگارین می ریخت.

4- همی خواست پیروزی و دستگاه    5- رُقعه ای نوشتم و عذری خواستم.     6- تحصیل باید با فراغ بال وتانّی باشد.

7- آخر یک شب به تنگ آ مدم .        8- خدایی او راست در خورنده  .

============================================================================================          

ـ درک مطلب(4نمره)

1-باتوّجه به متن زیر به سوال ها پاسخ دهید. (2)

ـ بار اوّل که پیرمردرادیدم درکنگره ی نویسندگانی بود که خانه ی فرهنگ شوروی در تهران عَلَم کرده بود؛ من هم که

شاعر نبو دم ، توی جماعت بُر خورده بودم.آخر با حقارت ها ی زندگی ها مان اُخت شدوهم چون مروارید در                                                دل صدف کج کوله ای سال ها بسته ماند.

الف- منظور نویسنده از «پیرمرد»کیست؟            ب-« عَلَم کرده بود» یعنی چه؟

ج- «توی جماعت بُرخورده بودم»به چه معناست؟                       د- نویسنده ی متن کیست؟

هـ ـ منظور نویسنده از جمله ی «هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند»چیست؟

2- ابیات زیررا بخوانید و به سوال های داده شده پاسخ دهید. (2)

ـ من تفنگم در مشت /کوله بارم در پشت/بند پوتینم را محکم می بندم / پسرم می پرسد:/ تو چرا می جنگی ؟/

با تمام دل خود می گویم:/تا چراغ ازتو نگیردشمن/

الف- «بند پوتین را محکم بستن» کنایه از چیست؟         ب- منظورشاعر از «چراغ »چیست؟

ج- شعر در چه قالبِ شعری سروده شده است؟                                                                                                                      

 

=====================================================================================================================================

خود آزمایی(4نمره)

1- در صدر اسلا م از مسجد چه استفاده هایی می شده است؟(دو مورد)   (5/)                                                                                                                             

2- منظور از مرغ اسیر دربیت چیست؟ «ناله ی مرغ اسیر این همه بهروطن است/مَسلک مرغ گرفتار قفس هم چو من است»(5/)

 

3- کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلم مشکل بود؟او برای حل مشکل چه چاره ای اندیشید؟ (5                                                          

 

4- معادل امروزی «فرو بریم»درجمله ی «بگذار فرداداری در میدان فرو بریم»چیست؟                                                

 

5- چرا علیرضا قزوه نام سفر نامه ی خود را«پرستودر قاف»گذاشته است؟(دو مورد) ( 5                                          

 

6-« دیده ور» در بیت «ولی با من بگو آن دیده ور کیست/که خاری دیدو احوال چمن گفت»چه کسی است؟ (5/)             

 

7- مصراع «رانده است جنون عشق از شهر به افسونم»یاد آور کدام داستان است؟ (5                                                   

 

8- مصراع "زمانه بیامد نبو دش توان"یعنی چه؟  (5/) 

================================================================================================                                                                                                      

دانش های ادبی (3نمره)

 

1- جان  مایه ی اشعار ملک الشعرای بهارچه موضوعاتی است؟(دومورد)   (5                                                                   

 

2-هر کدام از کتابهای روبرو از کدام نویسنده است؟(5/)  الف- اتاق آبی :                       ب- بحر در کوزه:                        

 

3- غزل در دوره ی مشروطه چه تحوّ لی پیدا کرد؟یک شاعر ازاین دوره نام ببرید. (5                                                                                                     

 

4- در کلمات مشخّص شده ی جمله ی«نه هر که به قامت مهتر به قیمت بهتر»چه آرایه ادبی وجود دارد؟ (5/)                     

 

5- هریک از مثال های زیر جزءِ کدام نوع ادبیات محسوب می شود؟                                                                                                                                              

 

الف- متاع جوانی:                                    ب- رستم و سهراب:

 

6- دربیت زیر دو آرایه ی ادبی مشخّص کنید. (5                                                                                                            

 

«بیستو ن بر سر راه است مباد از شیرین                 خبری گفته غمگین دل فرهاد کنید»

 

========================================================================================================================

 

ـ حفظ شعر (1نمره)

1- ابیات زیر را کامل کنید.                                                                                                                              

 

الف- بوی گل و بانگ مرغ بر خاست                      .........................................................

 

ب- درآن نوبت که بندد دست................ به پای سرو کوهی دام/گَرَم یاد آوری یا نه ، من از.............. نمی کاهم.

 

                                                                                                                    «سر سبزو سر بلند باشید»

 

 

 





ادبیات تخصصی«الف) معني و مفهوم نظم و نثر

معنا و مفهوم بيت ها و عبارت هاي زير را به نثر روان بنويسيد.

1- زبور آموز كبك كوهساري

2- كريم السجايا

 

3- نماند زمن در جهان بوي و رنگ

 

4- پسري داشت صاحب فراست

 

5- چرا در ترقيم اين صفحات از عقلا دلالت نخواستي؟

 

6- به هر جزيي زخاك اربنگري راست       هزاران آدم اندر وي هويداست

 

7- موجه ي اين محيط ، طوفان زاست     گر به چشم آرميده مي آيد

 

8- پشت و پناه سپاه من بود، در ديده ي دشمنان خار و بر روي دوستان خال

 

9- چو دمدمه ي دمنه در شير اثر كرد گفت : من كاره شده ام مجاورت گاو را

 

10- آب اجل كه هست گلو گيرخاص و عام   بر حلق و بر دهان شما نيز بگذرد

 

11- اين زبان چون سنگ و هم آهن وش است       و آنچ بجهد از زبان چون آتش است

 

................................................................

«ب) لغت

لغت هاي مشخص شده را معني كنيد:

12- گهربخشنده ي ابر تتق بند (   )

13- برآن باره ي پپل پيكر نشست (       )

14- دستلاف پرده دار فراموش نشود(     )

15- براي گشادن دردكان مُعّد بود(   )

16- و اين جهان گذرنده را خلود نيست (    )

17- او برخي رستم است (       )

18- از اطراف و اكناف گيتي آگاهم(      )

19- زسر شَعر گلنار بگشود زود(     )

6 نمره

25/0

 

25/0

 

25/0

 

25/0

 

5/0

 

5/0

 

5/0

 

75/0

 

75/

1

 

1

 

 

 

2

 

 

 

 

27- مفهوم عبارت كنايي زير را بنويسيد.

گياه بام شدن (                                   )

28- باتوجه به درس «سه ديدار» نويسنده چه تفاوتي در نگاه حضرت امام (ره) و برادرش مي بيند؟

 

29- اصحاب صفّه و تابعين چه كساني بوده اند؟

 

30- منظوراز« حجله ي سبز» در بيت زير چيست؟

«آيينه ي عرياني زيباي معانيست اين حجله ي سبزي كه خداوند گشوده است»

31- مقصود شاعر از « و ساعتي بعد/ در باران متواتر پولاد / بريده بريده / افشا شدي» چيست؟

 

32- مقصود از عبارت زير چيست؟

«سنگ سراچه ي دل به الماس آب ديده مي سفتم»

 

33- منظور از عبارت « كار و بار و حشمت ايشان برود» چيست؟

 

«ث)دانش هاي ادبي

34- پديد آورنده ي هر يك از آثار زير را بنويسيد.

شب هاي ايراني (         )       كشف الاسرار(      )

35- توضيح زير معرف كدام شاعر است؟

«درقصيده طرحي نودرانداخت و زبان خشن آن رابه زبان لطيف ونرم غزل نزديك كرد، نخستين مجموعه شعر او «از كاروان رفته» است»

 

36- نثر سفرنامه ي ناصرالدين شاه چگونه است؟

 

37- در هر كدام از بيت هاي زير، يك آرايه ادبي مشخص كنيد.

الف) چشم نابينات را بينا كند        سينه ات را سينه ي سينا كند

 

ب) قمري ريخته بالم، به پناه كه روم؟                                         تا به كي سركشي ، اي سرو خرامان از من؟

 

38- دو درون مايه از سروده ها ونوشته هاي انقلاب اسلامي نام ببريد.

 

39- نوع نثر كتابهاي زير را بنويسيد.

قصص الانبيا(  )  تاريخ جهان گشا(      )                                           

«ج) حفظ شعر

40- بيت هاي زير را كامل كنيد.

الف) خوان  .............گسترده اي ، مهمان خويشم برده اي

                                                                                  گوشم چرا...........................اگر، من گوشه ي نان بشكنم

ب) زنهار ، مزن دست به دامان ..........

        كز حق ببريدند و به .................................گرويدند.

5/0

 

 

5/0

 

 

 

5/0

 

5/0

 

5/0

 

 

 

 

 

 

5/0

 

 

 

5/0

 

 

 

5/0

 

 

25/0

 

 

 

 

 

25/0

 

5/0

 

 

 

 

 

 

 

 

5/0

 

5/0

 

5/0

 

 

1

 

 

 

 





به نام خدای مهربان

دبیرستان و پیش دانشگاهی

 نام ونام خانوادگی :                                                امتحان ادبیّات فارسی 2                           تاریخ امتحان : 25/2/1385

 نام کلاس :                                                                                                                      مدّت امتحان :  60 دقیقه

 الف ) معنا ومفهوم اشعار وعبارات زیر را به نثر روان بنویسید .  ( 6 نمره )

   1- ای صمدی که از ادراک خلق جدایی                                                                                                                      25/0

   2- به خواب عافیت آن گه به بوی موی تو باشم  .                                                                                                        25/0

       3- راه بیابان را به رویمان باز گذاشتند .                                                                                                                      25/0

   4- هماوردت آمد مشو باز جای .                                                                                                                               5/0

   5- مختارید ولی خوب بود میهمانی را پس می خواندید .                                                                                                 5/0

   6- در سخن مخفی شدم مانند بو در برگ گُل    هرکه خواهد دیدنم گو در سخن بیند مرا                                                       5/0  

   7- ای کاش اهمّیّت در نگاه تو باشد نه در چیزی که به آن می نگری .                                                                                5/0

   8- نه بر اوج هوا او را عقابی د ل شِکر یابی                                                                                                                 5/0

   9- فی الجمله نماند از معاصی منکری که نکرد و مسکری که نخورد  .                                                                                5/0

   10- ساز او باران سرودش باد / جامه اش شولای عریانی است .                                                                                      5/0

   11- یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی کند          کسی به کوچه سار شب در سحر  نمی زند                                             75/0

   12- سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد         دلبر که در کف او موم است سنگ خارا                                               1

 


 

  ب ) با توجّه به جملات ، معنای لغات مشخّص شده را بنویسید . (  2 نمره )                                                                   2

   1- در برابر هر انعطاف خالصانه ای تواضعی مضاعف از خود بروز می داد .    (                         )                                            

   2- بت پرستی کی کُند گر بَرهَمن بیند مرا    (                                )                                                                                  

   3- همان دستمالی که پولک نشان شد               و پوشید اسرار چشم ترت را       (                                    )                    

   4- آنان از شنیدن جنگاوری های عنتره لذّت فراوان می بردند .  (                                                        )                                       5- نایب السّلطنه در مجلس خنده کرده بود به وضع عَرض و لهجه ی آن ها .  (                           )                                               

   6- آلتی مقراض مانند که هم از آن استخوان ساخته شد .  (                                 )                                                                  7- زری و یوسف می آیند به سراغ خوشه چین ها . جوال های آن ها پُر است .   (                                )                                   

   8- تا قهوه خانه چند صد ذرع بیشتر فاصله نبود .  (                  

                     )                                                                       

خود آزمایی ( 4 نمره )             پ )

  1- در عبارت « مبحث حروف اضافه » چه ایهامی وجود دارد ؟                                                                                           5/0

  2- « شلخته درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید » بیانگر کدام روحیه ی گوینده است؟                                                  5/0

  3- « از عرش به فرش آمدن » کنایه از چیست؟                                                                                                                                5/0

  4- دو کلمه ی مُمال مثل « اسلیمی » بنویسید .                                                                                                                             5/0  

  5- « در انتظار غبار بی سوار نشستن » کنایه از چیست ؟                                                                                                                  5/0

  6- « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟                                                                                                                                    5/0

  7- « سپر انداختن » چه مفهومی را می رساند  ؟                                                                                                                            5/0

  8- در بیت « من آنم که در پای خوکان نریزم     مر این قیمتی در لفظ دری را » منظور از کلمات مشخّص شده چیست ؟                                   5/0

 


 

 ت ) درک مطلب   ( 4 نمره )

  1-  با توجّه به ابیات زیر به سوالات آن پاسخ دهید .

             1- شخصی به هزار غم گرفتارم                   در هر نفسی به جان رسد کارم

             2-  زندان خدایگان که و من که                  ناگه  چه قضا نمود دیدارم

            3-  ترسیدم و پشت بر وطن کردم                گفتم من و طالع نگونسارم

  الف ـ شعر بالا چه نوع شعری است و قالب آن چیست ؟   نوع شعر (                                 )  قالب (                                  )                  5/0

  ب ـ « به جان رسیدن کار » یعنی چه ؟                                                                                                                                         5/0

  پ ـ « واو معیّت » در کدام بیت آمده است ؟                                                                                                                                   5/0

  ت ـ  منظور از « خدایگان » و « عیّار » چیست ؟   خدایگان  (                                   ) عیّار (                                        )                        5/0

  ث ـ شاعر علّت زندان شدن خود را چه می داند ؟                                                                                                                            5/0

  2- با توجّه به متن زیر از کتاب « آن روز ها » به پرسش های آن پاسخ دهید .

      « دوست ما حقیقت این نشیب و فراز های زندگی ابوالعلا را دریافته بود . چون خود او گرفتار همان دام بلا بود . »

  الف ـ منظور از « دوست ما » کیست ؟ (                                      ) ب ـ منظور از « دام بلا » چیست ؟ (                                      )          5/0

  3- در بیت « کجا می روی ای مسافر درنگی       ببر با خودت پاره ی دیگرت را » منظور از « پاره ی دیگر » کیست ؟  (                           )       5/0

  4- « در سینه ام هزار خراسان نهفته است » بیانگر کدام مفهوم است ؟    (                                                               )                         5/0

 

 

 

    ث ) دانش های ادبی  ( 3 نمره )

  1- نام نویسندگان آثار مقابل را بنویسید .  آتش خاموش (                         )  دیدار صبح (                                     )              5/0

  2- در بیت « آیینه سکندر جام می است بنگر      تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا  » دو آرایه ی ادبی ذکر کنید .                        5/0

  3- نخستین کسی که افکار و اصطلاحات عرفانی را با مضامین عاشقانه آمیخت چه کسی بود ؟ یک اثر از او ذکر کنید .                 5/0

  4- مقدمه ی قصیده چه نام دارد و شامل چه مضامینی است ؟ ( ذکر یک مضمون کافی است )                                                       5/0

  5- دو شاعر یا نویسنده ی طنز پرداز نام ببرید .                                                                                                              5/0                                                                                                                  

  6- دو ویژگی شعر نیمایی را از نظر قالب بیان کنید .                                                                                                        5/0

 

 

  ج ) شعر حفظی   ( 1 نمره )

     1- مردم شهر به یک  .......................... چنان می نگرند / که به یک ......................... به یک خواب لطیف  .                       5/0                                               

     2- تا تماشای وصال خود کند             ............................................................... .                                                     5/0                                                          

 

                                                                                                                                         توفیق رفیق موافقتان   





نمونه سوالات زبان فارسی 3

 

الف ) نگارش

1- در نظام آوايي زبان فارس الگوي هجايي با صامت آغاز مي شود يا مصوّت ؟

 

2- كدام واژه در بيت زير كاملا ً متروك شده است ؟

 

چو سوفارش آمد به پهناي گوش                ز شاخ گوزنان برآمد خروش

 

3- وقتي كه در گوشه اي مي نشينيم و آهسته و بي صدا درباره ي خود حرف مي زنيم از كدام نقش زبان استفاده كرده ايم ؟

 

4- آهنگ جمله ي «‌ آيا شما به مدرسه مي رويد ؟ » چگونه است ؟

 

5- تكيه ي واژه ي « پروردگار و مي رويم » را به طور جداگانه مشخّص نماييد .

 

6- چرا توليد واحد هاي زباني زير رايج نيست ؟

 

1- امروز دانش آموزان به مدرسه رفت .             2- كار آن ها مرد

 

7- الگوي هجايي واژه ي « سَرو » را بنويسيد.

8- با گذاشتن علامت « ، » در جاي مناسب عبارت « ما همه كار مي كنيم » آن را به دو گونه بنويسيد كه معاني متفاوتي داشته باشد . ( بحث درنگ )

 

9- واژه هاي مقابل به كمك كدام روش واژه سازي ساخته شده اند ؟   

الف) دردناك        ب) روپوش

 

10- در نمونه ي هاي زير كدام يك از چهار نقش زبان مطرح مي شود؟

          الف ) فلك به دست مردم نادان دهد زمام مراد         تو اهل دانش و فضلي همين گناهت بس

          ب) آزمون سراسري دانشگاه در تير ماه برگزار مي شود.

 

ب) املا و بياموزيم

 

11- املاي نادرست كلمه را در عبارت مقابل اصلاح كنيد.       « سعدي سخنان نغض و دلكش در گلستان آورده است . »

 

12- كدام عبارت به قيد تأكيد نياز ندارد؟

      الف) بي شك آنان كه خوب مي نويسند ، كساني هستند كه خوب مطالعه كرده اند.

      ب) بي شك قطره قطره ي باران و دانه دانه ي برف از ابر هاي آسمان فرو مي ريزند.

 

13- كدام يك از كلمات عربي دخيل زير نشان دار است ؟

      من جمله -  تأليف  -  قلم

 

14- در كلمات زير ،‌ كلمه اي كه از نظر املايي نا مطابق است ، مشخص كنيد.

      الف) باستاني         ب) استاد      ج) ايستگاه

 

15- فقط يكي از واژه هاي مقابل  دو تلفّظي است ، مشخّص كنيد.       تند گو ، آسمان ، هوشمند

 

16- صامت ميانجي را در كلمه ي « هفتگي » مشخّص كنيد .

 

17- در گروه كلمات زير ، تركيب هاي غلط را يافته و صحيح آن ها را بنويسيد.

 

      حبوط و صعود استشهاد محلي بوي متبوع نوابغ رياضي صوَر و سِير

 

18- املاي كدام يك از گروه كلمه هاي زير نادرست است ؟ صحيح آن ها را بنويسيد.

 

      الف ) بليغ و زدوده     ب) ستور كتاب         ج) اقتضاي مقام

19- نوع فرآيند هاي واجي واژه هاي زير را بنويسيد .

 

 

     الف) هگرز                 هرگز                               ب) شب پره                  شپّره

 

20- كدام جمله از نظر نگارشي درست تر است ؟ دليل خود را توضيح دهيد.

        الف) مسكو مايل به انجام طرح خلع سلاح هسته اي اوكراين است.      

        ب) مسكو مايل به اجراي طرح خلع سلاح هسته اي در اوكراين است.

 

21- عبارت زير را ويرايش كنيد:

       « هنوز معلوم نشده است چه تعداد از قبول شده گان شامل اين قانون شده اند.

 

22- مقاله ي تشريحي يعني چه ؟

 

23- در نگارش « زندگي نامه » رعايت چه مواردي ضروري است ؟ ( ذكر دومورد)

 

24- اساس تمام شيوه هاي ساخت طنز پردازي بر چه چيزي استوار است؟

 

25- در نمونه ي مقابل از چه شيوه اي براي طنز پردازي استفاده شده است ؟ 

« يكي نان نداشت بخورد پياز مي خورد اشتهايش باز شود . »

 

26- بيت زير را با مختصر جا به جايي به نثر باز گرداني كنيد.

               گرت همواره بايد كامكاري           ز مور آموز رسم بردباري

 

27- دو منبع از منابع ديداري و شنيداري استفاده شده در تحقيق را نام ببريد.

 

28- درباره ي موضوع « يك روز باراني » قطعه اي ادبي كوتاه بنويسيد.

 

دستور

29- در جمله ي زير متمّم اسم را پيدا كنيد؟

     « نفرت از بيگانگان در دل هر انسان آزاده اي نهفته است . »

 

30- تعداد واج هاي كلمات مقابل را به عدد بنويسيد.                          اصول -  قوانين

 

31- كدام عبارت درست است ؟ دليل پاسخ خود را بنويسيد.

الف ) مردم به خيابان آمدند.          ب) مردم به خيابان آمد.

 

32- با توجّه به جمله ي « با احترام ، ما ، دانش آموزان كلاس سوم دبيرستان تقاضا مي كنيم... » چرا حذف نهاد « ما » غير ممكن است؟

 

33- از مصدر « بستن » دوم شخص مفرد ماضي مستمر و مضارع اخباري بسازيد.

 

34- در نوشته ي زير نوع افعال را از نظر ساختمان ( ساده ، پيشوندي و مركّب ) بنويسيد.

       او با سخنان دلنشين خود ، ما را به آينده اميدوار كرد و به تلاش بيشتر وا داشت .

 

35- فعلِ جمله ي مقابل را با تغيير جمله گذرا كنيد.         « علي به مدرسه رفت . »

 

36- كدام جمله مجهول نمي شود؟ به چه دليل ؟

الف ( او از چيزي نمي ترسد .          ب) پدرش او را علي ناميده بود.

37- نام وابسته هاي پيشين مشخّص شده را بنويسد.      اين چند روز هفته

 

38- كلمه ي « دكتر » را طوري به كار ببريد كه يك بار شاخص قرار بگيرد و بار ديگر هسته ي گروه اسمي باشد.

39- وابسته ي وابسته ي جمله ي زير را بيابيد و نوع آن را بنويسيد.

قيمت پنج قطعه مرغ ، حقوق ماهيانه ي اوست .

 

40- يك واژه ي مركّب بنويسيد كه در اصل يك گروه اسمي تشكيل شده از هسته و وابسته باشد كه در آن جاي هسته و وابسته عوض شده است.

 

41- واژه ي « همكاري » را بر اساس ترتيب اجزاي سازنده ي آن تا مرحله ي تكواژ تجزيه كنيد.

 

42- نمودار جمله ي « اين پارچه ابريشم است . » را رسم كنيد

.

43- واژه هاي زير از نظر ساختمان ( ساده يا مشتق يا مركّب يا ... ) بنويسيد.

سياه چادر -  آويزه -  دانشسرا -  خيابان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات زبان فارسي (3)              رشته علوم تجربي  و رياضي فيزيك       دي  1382         شماره 2

 

الف ) املا و بياموزيم

1- جمله ي زير را ويرايش كنيد.

   « مسّ  سر و پا از اعمال وضو است . »

 

2- « ان » در واژه ي كوهان نشانه ي چيست ؟

 

3- املاي نادرست كلمات را در عبارت مقابل اصلاح كنيد.

 بايد غدر دوستان را بدانيم و از علم و رنج آنان بكاهيم.

 

4- براي هر يك از فرآيند هاي واجي « كاهش » و « ابدال » يك مثال بنويسيد.

 

5- شكل درست همزه / ء / را در كلمه هاي زير بنويسيد.

مُ / ء / انست                  / ء / ء / تلاف

 

6- كدام يك از واژه هاي «‌ سُنبل ، منابع ،‌ انبساط ، انابه » از نظر املايي نامطابق است ؟ تفاوت آوايي و املايي آن ها را مشخّص كنيد.

 

زبان شناسي

7- كوچكترين جزء يا واحد زبان چيست؟

 

8- هر واژه اي در زبان فارسي چند تكيه دارد؟

 

9- نوع آهنگ جمله ي مقابل را بنويسيد.            آيا فردا امتحان داريم ؟

 

10- جايگاه تكيه را در واژه ي « مي روم » تعيين نماييد.

 

11- از ميان واژه هاي زير ، كدام يك هم ، معناي قديم را حفظ كرده است و هم ، معناي جديد گرفته است ؟

 

             زيبايي -  برگستوان -  يخچال

 

12- اساسي ترين نقش زبان ................. در ميان افراد يك جامعه زباني است.

 

13- جاي خالي را پر كنيد.       آفرينش ادبي به زبان مربوط نمي شود بلكه به ................ مربوط مي شود.

 

14- با گذاشتن علامت « ، » در جاي مناسب عبارت «‌اين جا آشپزخانه ندارد » را به دو گونه بنويسيد كه معاني متفاوت داشته باشد.

 

15- با توجّه به واژه سازي جديد ، واژه ي « ساف » چه معنايي دارد و چگونه ساخته شده است ؟

 

16- اگر به كمك زبان از خود و آن چه در درونمان مي گذرد ، سخن بگوييم ، از كدام نقش زبان استفاده كرده ايم ؟

 

17- در توليد واحد هاي زباني زير چه قواعدي رعايت نشده است؟

 

الف) بر مي داشتند داشتند.    ب) من من را صدا زدم .        پ ) مدرسه ي يك روز خاطره .

 

 

نگارش

 

18- كدام جمله از نظر نگارشي نادرست است ؟

الف) نتايجي را كه امروز به دست آمد ، گزارش مي كنم.     

 ب) اين كه گفتم مشمول حال شما هم مي شود.

 

19- از جمله منابع رايانه اي كه  دسترسي به مراكز اطلاعاتي سراسر دنيا را ممكن مي كند ، چيست؟

 

20- جمله ي مقابل را ويرايش كنيد:    مسكو مايل به انجام طرح خلع سلاح هسته اي اوكراين است.

 

21- معادل امروزي واژه هاي « گزند » و « سرا » را بنويسيد.

 

22- از ميان واژگان داخل كمانك واژه هايي را كه مناسب نوشته ي ادبي و هنري است مشخّص نماييد.

 

زمين به بهار نشست ؛ بهار گره از شكوفه باز كرد . نسيم در ( موي ، گيسوي ) بيد افشان فرو پيچيد.گل هم چون يادي فراموش گشته ، در ( بغل ، آغوش ) چمن بشكفت.

 

23- به كمك آرايه هاي ادبي گونه ي ديگري از جمله ي ( محبّت دل انسان را شاد مي كند .) بنويسيد.

 

24- مقاله ها از نظر شيوه ي نوشتن به چند گونه تقسيم مي شود؟ فقط نام ببريد.

 

25- روش هاي گرد آوري اطّلاعات براي زندگي نامه نويسي را بنويسيد . ( سه مورد )

 

26- دو ضرب اامثل ِ فارسي بنويسيد كه بياني طنز آميز داشته باشند.

 

دستور

 

27- هسته ي گروه فعلي ، ........ است .

 

28- به چه دليل در جمله ي زير نهاد جدا را نمي توان حذف نمود؟

من اين موضوع را گفته بودم.

 

29- نوع حذف را در جمله ي مقابل مشخّص كنيد؟           « گفته بودم درس را بخوانيد. »

 

30- هسته ي گروه اسمي « همان جوانمرد دلير شهر ما » از چند تكواژ تشكيل شده است ؟

 

31- گونه ي مؤدبانه ي افعال مقابل را بنويسيد.              از شما مي خواهم ، حقيقت را بگوييد.

 

32- از مصدر « رفتن » ماضي مستمر ، سوم شخص مفرد بسازيد.

 

33- جمله ي زير چند جزئي است ؟ نوع آن را مشخّص كنيد.

« علي به پدرش مي نازد. »

 

34- واژه هاي « مجنون » و « دليل » را جمع مكسّر ببنديد.

 

35- واژه هاي مميّز را در واژه هاي «‌ خواهر ، راه ، سير( واحد وزن ) ، دستگاه ، مهندس » معيّن كنيد.

 

36- از ميان اسم هاي مقابل ، كدام ساده اند ؟      دبيرستان دبستان نمكدان ناودان

 

37- براي تركيب « اسم + گاه                   اسم » يك نمونه ذكر كنيد و آن را در جمله اي به كار ببريد.

 

38- كدام يك از واژه هاي زير بيش از يك وند دارند ؟

كتابفروشي ، ناشكيبا ، دانش آموز ،‌ ستايشگري ،‌ اسم نويسي

 

39- نمودار جمله ي « موزه ي كلمانسو ديدني است . » را رسم كنيد.

 

40- واژه هاي زير را از نظر ساختمان ( ساده يا مشتق يا مركّب يا ... ) بنويسيد.

رفتن -  كشت و كشتار -  ميان وند -  ابريشم

 

41- دو كلمه ي « سرهنگ » و « كدخدا » را طوري به كار ببريد كه يك بار «‌ شاخص » قرار بگيرند و بار ديگر هسته ي گروه اسمي باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات زبان فارسي (3)   رشته علوم تجربي و رياضي فيزيك        شهريور1382             شماره 3

 

 

املا و بياموزيم

 

1- صامت ميانجي را در كلمه ي « سبزيجات » تعيين نماييد.

 

2- در جمله ي مقابل آوردن كدام واژه نامناسب است ؟ چرا؟     

                                                « بي شك آب دريا ها بخار مي شود . »

 

3- با توجّه به معني ، كدام واژه صحيح است ؟

استجاره : اجاره كردن                                   تسويه : پاك كردن

گزير : چاره                                                مسّ : كشيدن ِ دست تر بر سر يا پا « در وضو »

 

4- املاي كدام يك از گروه كلمه هاي زير نادرست است ؟‌ صحيح آن را بنويسيد.

الف ) خصايل و سجايا                 ب) غدّار و فريفتگار          ج ) تور سينين

 

5- براي هر يك از فرآيندهاي واجي « كاهش » و « ابدال » يك مثال بنويسيد.

 

6- در گروه كلمات زير املاي درست كلمات نادرست را بنويسيد.

 

طوع و رغبت -  حوضه ي عرفان -  ترقّي و انتساب سفت فلك عتاب و خطاب -  مذيق حيات

 

زبان شناسي

7- در توليد واحد زباني مقابل چه قاعده اي رعايت نشده است ؟       درخت به ديدن من شتافت.

 

8- هر تكواژ يا  واژه براي اين كه توليد شود يا از زبان هاي بيگانه به زبان فارسي راه يابد، بايد از صافي كدام قواعد زبان عبور كند ؟

 

9- آهنگ جمله ي مقابل را معين كنيد ؟                 كدام گل را مي پسندي؟

 

10- كدام واژه معناي پيشين خود را از دست داده و با پذيرفتن معناي جديد به دوران بعد منتقل شده است ؟

خوازه شوخ سپر

 

11- تكيه ي واژه هاي « مظلوم » و « نشستم » در كجا قرار دارد؟

 

12- براي هر يك از الگوهاي هجايي زير يك تكواژ بسازيد.

الف ) صامت + مصوت           ب)‌صامت + مصوت + صامت + صامت

 

13- كدام يك از نقش هاي اساسي زبان در نمونه ي زير ديده مي شود؟

                  به نام خداوند جان و خرد             كزين برتر انديشه بر نگذرد

 

14- واژه ي « نهاجا » چه معنايي دارد و چگونه ساخته شده است ؟

 

15- واژه ي « ماه »‌را در دو جمله به كار ببريد كه معناي آن ها با هم متفاوت باشد .

 

نگارش

16- مولوي در اين دو بيت « آن يكي پرسيد اشتر را كه هي         از كجا مي آيي ، اي فرخنده پي

                                      گفت : از حمام گرم كوي ِ تو            گفت : خود پيداست از زانوي تو ! »

      از كدام قشر انتقاد مي كند ؟

17-    در جمله ي زير موارد نادرست را از نظر نگارشي مشخص كنيد و درست آن ها را بنويسيد.

 

 بازرسين با توجّه به گذشته ي متّهم نتايج را تلفني يا به وسيله ي پست گزارش مي كنند.

 

18- چرا در نوشتن يك زندگي نامه ، اغراق و بزرگ نمايي تأثير منفي دارد ؟

 

19- جمله ي مقابل را با كلمات مناسب كامل كنيد.        مقاله يا نوشته تشريحي حاصل ........ و ........ هستند.

 

20- دو مورد از روش هاي گرد آوري اطلاعات را براي زندگي نامه بنويسيد.

 

21- در بيت « يكي شكر گفت اندر آن خاك و دود              كه دكّان ما را گزندي نبود »   سعدي

      به جاي واژه ي مشخص شده چه معادل هايي از زبان معيار امروزي قرار مي گيرد؟

 

22- « دايرةالمعارف فارسي » به سرپرستي چه كسي و در چند مجلّد چاپ شد ؟

 

23- كاربرد كلمات « بر عليه و بر له » در چه صورتي درست است در مثال نشان دهيد.

 

24- با بهره گيري از چه عواملي ، نثر معمولي به نثر هنري تبديل مي شود ؟ چهار مورد را ذكر كنيد.

 

دستور

25- جمله ي سه جزئي « توقّف ممنوع است . » را به جمله ي دو جزئي بي فعل تبديل كنيد.

 

26- يك جمله مثال بزنيد كه واژه ي «‌ ارغواني » در آن صفتِ فعل قرار بگيرد.

 

27- در عبارت « دوستم كتاب جغرافي  جهان را به من داد . » مضاف اليه مضاف اليه را پيدا كنيد.

 

28- هسته ي گروه هاي « آن تپّه هاي جنگل سوخته » و « ريگ هاي كف رودخانه » را بنويسيد.

 

29- فعل كدام عبارت درست است ؟‌ دليل پاسخ خود را توضيح دهيد:

الف) مجلس در اين باره گفت : ...             ب) مجلس در اين باره گفتند: ...

 

30- به كمك مصدرهاي « گرفتن » و « گرداندن » فعل يا مصدر پيشوندي بسازيد.

 

31- از مصدر « چيدن » سوم شخص جمع را در زمان «‌ آينده » بسازيد.

 

 

32- براي واژه ي « يخچال » يك مميز و يك صفت شمارشي بنويسيد.

 

33- هر يك از تركيب هاي مقابل را به يك واژه ي مركّب تبديل كنيد.         سراي مهمان      مرد بزرگ

 

34- با توجّه به الگوهاي داده شده ، واژه ي مشتق بسازيد.

الف) اسم + ناك                                        ب) اسم + ور               

 

35- با ذكر علّت بنويسيد كدام كلمه ، «‌مشتق- مركب » نيست ؟      ناخوشايند -  ناهماهنگي -  ناخودآگاه

 

36- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... پيشوند ديده مي شود.

    1- ناروا    2- نوجواني     3- بيكاره         4- بافرهنگ

 

37- نمودار جمله ي « مادر غذا پخت . » را رسم كنيد.

 

38- وابسته هاي گروه اسمي مقابل را مشخّص كنيد و نام هر يك را بنويسيد.  

   پنجمين سال تأسيس

 

39- واژه هاي زير را از نظر ساختمان ( ساده يا مشتق يامركب يا ... ) بنويسيد.

 

كم حوصله -  خوش -  دوپهلو -  نوآوري

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات زبان فارسي (3)       رشته رياضي فيزيك علوم تجربي    خرداد 1384            شماره 4

 

 

زبان شناسي

 

1- در جمله ي « من ، من را در آينه ديدم . » كدام قاعده ي تركيب زباني رعايت نشده است ؟

 

2- الگوي هجايي واژه ي « گُل » را بنويسيد.

 

3- تغيير تكيه ، روي كدام واژه سبب تغيير معنايي عبارت زير مي شود؟

« ولي دانش آموز بايد بداند كه با تلاش و پيگيري مستمر مي توان به نتيجه رسيد. »

 

4- آهنگ هر يك از جمله هاي زير چگونه است ؟

الف) جنين شتابان به كجا مي روي ؟               ب) هيچ به زندگي انديشيده اي ؟

 

5- در بيت زير ، واژه اي را بيابيد كه هم معناي قديم خود را حفظ كرده و هم معناي جديد گرفته است.

« دريادلان را سفر در پيش دارند                                     پا در ركاب راهوار خويش دارند »

 

6- علامت اختصاري تركيب « كتابخانه ي ملّي ايران » را با استفاده از سر واژه هاي  آن بنويسيد.

7- كدام يك از نقش هاي زبان ، كاركرد اجتماعي بيشتري دارد ؟ چرا ؟

 

نگارش

1- عبارت زير را ويرايش كنيد.

  « بازرسان با توجّه  به سوابق گذشته ي متّهم ،  نتايج به دست آمده را تلفنا ً يا با پست گزارش مي كنند . »

 

2- نوشته هاي تحليلي حاصل ......... ما هستند.

 

3- در نوشته ي زير كه بخشي از زندگي نامه ي ملا صدراي شيرازي است ، نويسنده از چه شيوه اي بهره گرفته است ؟

 

« ابراهيم نگاه را از لاي در گذراند و به محمّد انداخت . محمّد با چشمان بسته سخن مي گفت . اما چاره اي نبود. لاي چشم ها را آهسته باز كرد و گفت : عاقبت اين نور مرا كور خواهد كرد ، پدر ، در را تمام گشود ؛ با چاشني خشونت . »

 

4- بيت زير را به نثر بازگرداني كنيد .

« اگر هوشمندي به معني گراي            كه معني بماند نه صورت به جاي »

 

5- شيوه هاي ساخت طيزها بر چه اساسي است؟

 

6- يك بند ادبي در مورد « خورشيد » بنويسيد.

 

7- لوح فشرده ( ديسكت ) جزء كدام منابع تحقيق محسوب مي شوند ؟

 

8- ازميان واژگان داخل كمانك ، واژه اي را انتخاب كنيد كه مناسب يك نوشته ي ادبي و هنري باشد .

( همانند مثل ) امواج كه به شنزار ساحل راه مي جويند ، دقايق عمر ما نيز به ( جهت -  سوي ) فرجام خويش مي شتابند.

 

 

دستور

1- واج هاي كلمه ي « آرزو » را مشخص كنيد.

 

2- گروه اسمي زير ، چند تكواژ آزاد و چند تكواژ وابسته دارد ؟

               پرشتاب ترين كوشش

 

3- در گروه اسمي زير ، «  هسته » را مشخص كنيد و نام وابسته هاي پيشين و پسين آن را بنويسيد.

« بلند ترين كوه هاي جهان »

 

4- در عبارت زير ، چه بخشي حذف شده است و به چه قرينه اي ؟

        « بعد از ظهري بود و هوا آفتابي و بچه ها سرشان گرم بود . »

 

5- با توجه به عبارت مقابل :      « باران مي باريد . ريزش آب از ناودان و بوي تند كاه گل او را بي تاب مي كرد. »

 

الف ) واژه ي « كاه گل » از نظر ساختمان چه نوع كلمه اي است ؟

 

ب) فعل « مي باريد » را به صورت ماضي مستمر بنويسيد.

 

پ) نام اجزاي تشكيل دهنده ي واژه ي « ريزش » را بنويسيد.

 

6- جمله ي مقابل ، چند جزئي و گذرا به چيست ؟            « مادر كنار فرزند اشك شوق مي ريزد . »

 

7- در جمله ي مقابل ، متمم اسم را پيدا كنيد.  « نفرت از بيگانگان در دل هر انسان آزادهاي نهفته

است . »

 

8- نمودار پيكاني گروه اسمي « شهري نسبتا ً بزرگ » را رسم كنيد.

 

9- در نوشته ي زير نوع افعال را از نظر اختمان ( ساده ، پيشوندي و مركب ) بنويسيد .

« او با سخنان دلنشين خود به ما اميد مي داد و به تلاش بيشتر وامي داشت . »

 

10- فعل جمله هاي زير را گذرا كنيد .

الف) پرنده از روي شاخه ي درخت پريد .                             ب)‌ برگي روي زمين افتاد.

 

11- واژه ي « همكاري » را بر اساس ترتيب اجزاي سازنده ي آن تا مرحله ي تكواژ تجزيه كنيد.

 

12- نام وابسته ي پيشين و نام نقش هاي تبعي ِ مشخص شده را در عبارت زير بنويسيد.

« آقا مراد ، همسايه ي مادر بزرگ ، هياهو و فرياد مردم را شنيد و به كوچه آمد. »

 

13- در جمله ي زير ، كدام واژه را معادل فعل « است » محسوب مي كنيم ؟

« شناخت يعني جدا كردن ارزنده از بي ارزش در همه ي شئون زندگي . »

 

املا و بياموزيم

 

1- عبارت مقابل ، به شيوه ي بلاغي است يا عادي؟ چرا؟        « رسيد مژده كه آمد بهار و سبزه دميد. »

 

2- در واژه هاي مقابل ، واج ميانجي را مشخص كنيد؟           الف ) نياكان              ب) روستايي

 

3- املاي صحيح كلمات مقابل كدام است ؟           الف )‌ رذل ، رزل          ب) مذبور ، مزبور

 

4- در تلفّظ كدام يك از واژه هاي زير ، فرآيند واجي كاهش اتفاق مي افتد ؟ كدام واج آن در زنجيره ي گفتار حذف مي شود؟

اجتماع -  خيابان -  دست فروش -  زودتر

 

 

5- املاي صحيح واژه هاي نادرست را در گروه كلمات زير بنويسيد.

الطاف الوهيّت -  وحله ي اول  -  بغ كرده و غمگين -  سياق مطلب

 

6- پسوند « ان » در هز يك از واژه هاي زير بنانگر چه مفهومي است ؟

 

الف ) بامدادان          ب) سپاهان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات زبان فارسي(3)   رشته علوم تجربي و رياضي فيزيك     خرداد1383               شماره 5

 

زبان شناسي

 

1- در جمله ي « دانش آموزان ِ خوب در درس موفّق مي باشد . » كدام قاعده ي زباني رعايت نشده است؟

 

2- يك جمله بنويسيد كه آهنگ آن « افتان » باشد.

 

3- در عبارت : « راستي ، فردا كلاس ادبيات ديرتر شروع مي شود » از كدام نقش زبان استفاده شده است ؟

 

4- منظور از نقش « حديث نفس » در زبان چيست ؟

 

5- چرا ساختن واژه ي « وْتْد » امكان پذير نيست ؟

 

6- تعداد واج هاي كلمات مقابل را بنويسيد .                 1- ابر              2- دماوند

 

7- كدام واژه هاي مقابل داراي تكيه در هجاي پاياني هستند؟   الف )‌ آهو         ب) نمي گويند   ج) آبي     د) برگشتي

 

8- دو واژه مثال بياوريد كه پس از انتقال به دوره ي ديگر ، ‌كاملا ً متروك شده باشند.

 

9- جاهاي خالي را با كلمات مناسب به گونه اي تكميل كنيد كه معناي فعل ها تغيير يابد.

الف ) ........... گرفت .               ب) ................ گرفت .                      ج) .................... گرفت .

 

 

املا و بياموزيم

10- كدام يك از واژه هاي مقابل ، يك تلفّظي است ؟      « مهربان -  روزگار -  هوشمند -  دودمان »

 

11- واج ِ ميانجي « نياكان ، سبزيجات » را مشخّص كنيد .

 

12- در كدام كلمات زير ، واج / ن / به صورت / م / تلفّظ مي شود ؟ آنها را مشخص كنيد.

الف ) نبرد              ب) جانبداري              ج ) ينبوع              د) جنبه

 

13- در كدام گروه كلمات ، غلط املايي وجود دارد ؟ درست آن را در برگه ي خود بنويسيد.

الف ) عتاب و خطاب ،  بطالت و بيهودگي ، اضطراب و تنش

ب) بحبوحه ي حمله ، حدّ و حصر ،  مواحب خداداد

 

14- با توجّه به معني هر واژه ، كدام كلمات غلط نوشته شده است .

قرض = مقصود                         مَقام = ارزش                      متاع = كالا              نصب = اصل و نژاد

 

15- مشخص كنيد واژه هاي  گروه « الف » جزء كدام نوع از فرايندهاي واجي گروه « ب » مي باشد؟

الف ) امضاء -  شب پره -  پاي تخته                      ب) ادغام -  افزايش -  كاهش

 

 

 

 

 

دستور

16- يك جمله ي دو جزئي استثنائي ( بي فعل ) بنويسيد.

 

17- تعداد تكواژها و جمله هاي نوشته ي زير را به عدد بنويسيد.

 اختر شناسي علمي است كه به مطالعه ي احرام آسماني مي پردازد.

 

18- در همه ي گزينه ها جز گزينه ي ............. پيشوند ديده مي شود.

1- ناروا                       2- نوجواني                 3 - بيكاره                     4- بافرهنگ

 

19- مطابق ساخت مقابل دو واژه ي مركب بسازيد.         اسم + اسم                  اسم

 

20- واژه ي « عمو » در كدام جمله شاخص و در كدام ، هسته ي گروه اسمي است.

الف ) عمو پرويز دوست داشتني است .        ب) محمّد ، عموي محسن است.

 

21- هسته ي گروه هاي « آن تپّه هاي جنگل سوخته » و « ريگ هاي كف رودخانه » را بنويسيد.

 

22- اگر كلمات داخل كمانك از حمله ها حذف شوند ، چه نوع حذفي صورت گرفته است ؟

الف ) ( هوا ) سرد شد .                 ب) چه بهتر ( شد )‌ كه شما را آن جا نديدم.

 

23- صورتِ مؤدبانه ي جمله ي مقابل را بنويسيد.             « تو گفته بودي »

 

24- نمودار جمله ي « ما به فرهيختگان خود مي باليم » را رسم كنيد.

 

25- نقش كلمات مشخص شده را بنويسيد.

الف ) تا از دل و جان نكوشيم به آزادگي نخواهيم رسيد.           ب) ابو علي سينا ، شيخ الرئيس در همدان در گذشت.پ ) به شما دارم مي گويم به شما.

 

26- درتركيب « رنگ قرمز تند » كدام واژه ، هسته و كدام واژه ، وابسته و كدام واژه ، وابسته ي ِ وابسته است.

 

27- ساختمان واژه هاي زير را مشخص كنيد. ( ساده ، مشتق و ... )     

 دانشنامه                       ديدار                         خوش رنگ                          خاندان

 

28- در نوشته ي زير نوع افعال را از نظر ساختمان ( ساده ، پيشوندي و مركّب ) بنويسيد.

دانش آموزان اگر درسي را دوست داشته باشند مي كوشند تا مطالب مهمّ آن را فراگيرند و به موفقيت برسند.

 

نگارش

 

29- چه آرايه اي موجب ادبي شدن عبارت زير، شده است ؟

« مي دانست كه اگر ديده بگشايد ، آفتاب بي رحمانه از پنجره ، بر چشمان خسته ي او هجوم خواهد آورد. »

 

30- عام ترين و رايج ترين راه تشريح چيست ؟

 

31- از چه نظر كتاب تاريخ بيهقي از ديگر كتاب هاي تاريخي ممتاز شده است ؟

 

32- دو دايرةالمعارف به زبان فارسي نام ببريد.

 

33- به طور كلي منابع تحقيق به دو دسته تقسيم مي شوند . آن ها را نام ببريد.

 

34- بيت زير را با جا به جايي  مختصري به نثر بازگرداني كنيد.

 « چه باشد گر خورم صد سال تيمار             چو بينم دوست را يك روز ديدار»

 

35- معادل امروزي واژه هاي  « گزند » و « سرا »  را بنويسيد.

 

36- جمله ي زير را ويرايش كنيد.

      

    آيا چگونه پيامبر خدا « صلّي الله » بر عليه كفّار جنگيد؟

 

37- دو ضرب المثل ِ فارسي بنويسيد كه بياني طنزآميز داشته باشند.

 

 





زبان فارسی 3

 

 

1- زبان شناسان صورت های ممکن غیر رایج گروه های اسمی را چه نامیده اند؟

 

 

2- چرا واج های / ت/ء / د/ نمی توانند بدون فاصله درکناریکدیگر قرار گیرند؟

 

 

3- یک مثال بنویسید  که قواعد کاربردی درآن رعایت نشده باشد.

 

 

4- درجمله ی ((او هرروزنامه ای رامی خواند.)) درنگ روی کدام  کلمه است؟

 

 

5- درجمله ی زیر املای درست واژه داخل پرانتز را انتخاب کنید وبنویسید.

(( پروردگارا از ظلمات جهل و (زلالت، ضلالت) به توپناه می برم .))

 

6- درجمله ی زیر واژه ای را بیابید که دارای یک تکواژآزاد و دو تکواژوابسته باشد

((عالم عشق، عالم بی نیازی وتجرد است))

 

7- جمله ی ((کمال عشق درجان دادن است )) ازچند تکواژ ساخته شده است؟

 

8- آهنگ جملات زیر چگونه است؟

الف)  رنج ناشی ازعشق پایان ناپذیراست

ب) هیچ به صدای امواج دریا گوش داده ای ؟

 

9- درعبارت زیر هجای تکیه دار واژه های مشخّص شده راتعیین کنید.

((شادی به دنبال غم می آید، گشایش به دنبال بستگی))

 

10- در جمله ی زیر آوردن کدام واژ نامناسب است؟چرا؟

((بی شک آب دریاها بخار می شود))

 

11- املای کدام گزینه باتوجه به معنی مقابل آن نادرست است؟ صحیح آن را بنویسید.

منصوب= گماشته شده   ،     قدر= ارزش    ،     براعت= برتری    ،     فراق= آسایش

 

12- واج میانجی را درکلمه های مقابل مشخّص کنید.    نامه ای                رفتگان

 

13- شکل درست همزه /ء/ را در کلمه های« ملج/ء/» و « س/ء/ال» بنویسید.

 

14- کلمات متشابه را درگروه کلمات زیر مشخّص کنید .

(نغز- نقض)  --  ( نصب- نسب)  --  (مطاع- متاع)  --  ( براعت- برائت)

 

15- چرا استفاده ازتنوین درواژه ی ((خواهشاً)) نادرست است؟

 

16- کدام اشتباه زبانی درهریک از جمله های زیر دیده می شود؟

الف) حسین به برادرش گفت که مقاله اش منتشرشد.

ب) تیم مقابل در مسابقه ی فینال  نهایی برنده شد .

 

17- درجمله ی مستقل مرکب« سزاوار نیست که زورمندان به ناتوانان ستم کنند» حرف پیوند وابستگی وجمله ی وابسته را مشخّص کنید .

 

18- درجمله ی زیر ((شاخص)) و((ممیز)) کدامند.

((درکترعبدالحسین زرین کوب یک جلد کتاب تحت عنوان پله پله تاملاقات با خدا درشرح حال مولانا نوشته است))

 

19- جمله ی((سروده بود غزلی بی معنا و بی قافیه شاعری را )) مرتب کنید .

 

20- جمله زیر چند جزیی و گذار به چیست ؟

((شعراین دوره ، پناه شکست خوردگان ونومیدان شده بود.))

 

21- هسته ی گروه اسمی ((دفتر چه ی مشق بچّه ها )) کدام است؟ تعداد واج های هسته را مشخّص کنید.

 

22- واژه ی ((می تواند )) چند تکواژدارد؟ تعداد هجاهای آن را مشخّص کنید .

 

23- چرا تولید واحدهای زبانی زیر غیرممکن است؟

الف) آن دانشمند مرد ایرانی دو

ب) حسن صورت حسن را درآیینه دید.

ج) پرنده باغ را کاشت .

 

24- علت نادرستی جمله های زیررا بنویسید .

الف) این که گفتم مشمول حال شما هم می شود.

ب) دیدگاه اواز دیدگاه روان شناسان متفاوت است.

ج) این مسئله را مطرح و مورد بررسی قرار دهید .

 

25- درگروه کلمات زیر کدام نادرست است صحیح آن را بنویسید. معنی درست کلمه ی اشتباه را نیز بنویسید.

سیادت وبزرگی- زرع وکاشتن - مقام وجایگاه – حایل وترسناک.

 

26- نوع ساخت هریک ازکلمات زیررا بنویسید.

زیبا رو=                                تندخو=                                     پنجره =                                  آرامش=

 

27- واژه ی((دانش پژوهی)) از نظر ساختمان چه نوع اسمی است؟ نام اجزای تشکیل دهنده ی آن را بنویسید.

 

 

28- هسته ی گروه ((دمای اجرام آسمانی)) را مشخّص کنید. این گروه چند تکواژ و چند واژه دارد؟

 

 

29- نام اجزای اصلی جمله ی زیررا بنویسید.

                          (( اهل بیابان چنین هوایی را گرگ ومیش می نامند))

 

 

30- جمله ی ((کودک ترسید )) را گذار به مفعول ومتمم کنید – با ذکر مراحل گذار کردن

 

 

31- درهریک ازواژه ها ی مشخّص شده ی عبارت زیر ، وند ونوع آن را مشخّص کنید .

 

                      (( عشق عرفانی تنها یک معشوق می شناسد وآن هم پروردگار توانا است))

 

 

32- به ویژگیهایی نظیر لحن های مختلف خشم ، نفرت، التماس و............... که از ظاهر سخن قابل درک نیستند ویژگیهای...............گویند

ومهمترین واحدهای آن عبارتند از................،..................،.................. .

 

 

 





 

 

 

زبان فارسی 3

الف- زبان شناسی(4نمره)

1- الگوی هجایی واژه ی ((افت)) را بنویسید.

 

2- آهنگ کدام جمله اقتان است؟

الف) چرا تاریخ امتحان راتغییر دادید؟

  ب) آیا شما هم این موضوع رامی دانید؟

 

3- ((تکیه )) یعنی چه ؟

 

4- واژه های ((یارانه )) و ((نزاجا)) هرکدام به چه شیوه ای ساخته شده اند؟

 

5- معنای غیرمستقیم هرواحد زبانی یعنی چه؟

 

6- با استفاده از روش های ساختن واژه های جدید ازواژه ی ((پوش)) دو واژه ی جدید بسازید.

 

7- درتولید واحدهای زبانی زیر چه قواعدی رعایت نشده است؟

الف) برمی داشتند  داشتند.

 ب) من من را صدا زدم .

 ج) مدرسه ی یک روز خاطره

 

8- درابیات وعبارت زیرکدام یک ازنقش های زبانی نمود بیشتری دارد؟

الف) دراندرون من خسته دل ندانم کیست/ که من خموشم واو در فغان وغوغا

 ب) باغ بی برگی/روزو شب تنهاست/ با سکوت پاک غمناکش

 ج) (آهسته با خود بگویم) :ٍ حتماً زنگ خورده ومن دوباره دیر به مدرسه می رسم.))

 

ب- املا وبیاموزیم(3نمره)

1- کدام واژه ی متشابه برای تکمیل عبارت زیر درست است؟

همه ی کارکنان ..........او را به این مقام تبریکّ گفتند.(انتصاب- انتساب)

 

2- کدام واژه عبارت (( این پهلوان اززورمندان روزگار بود.)) دوتلفظی است؟

 

3- کاربرد((ان)) درواژه های((برگ ریزان)) و((آشنایان)) چه مفهومی دارد؟

 

4- درتلفظ هریک ازواژه های زیرکدام فرآیند واجی رخ می دهد.

یگانه=                                      دل آرام=

 

5- فعل((کشید)) را دردوجمله طوری به کاربرید که معنای آن تغییر کند.

 

6- املای کدام گروه ازکلمات زیر نادرست است؟ صحیح آنها را بنویسید.

توابع و لواهق – حبوط وصعود- ذرع وپیمان- معادل وهم تراز- سستی واهمال- استراق صمع

 

پ- نگارش(5نمره)

1- درمتن زیرنویسنده ازچه شیوه ای برای ساخت ((طنز)) استفاده کرده است؟

((وقتی پس ازسالها اورادیدم مثل یک درخت چنار خشک شده دراز شده بود.گونه هایش فرورفته وچشم هایش مثل قورباغه بیرون زده بود .))

 

2- توضیح زیر مربوط به کدام کتاب مرجع است؟

((به سرپرستی دکتر غلامحسین مصاحب وبا همکاری 43تن ازنویسندگان درسه مجله چاپ شده است.))

 

3- نوشته های تحلیلی به چه نوع نوشته هایی می گویند؟  

 

4- ((داستان،نمایش نامه ، سفرنامه)) درچه صورتی به نوشته ی ادبی تبدیل می شود؟

 

5- عبارت ((ستاره درآسمان دیده می شود)) را با استفاده ازکاربرد زبان به یک جمله ی ادبی تبدیل کنید.

                               

6- درعبارت زیر کدام شیوه ی طنز پردازی به کار رفته است؟

((سالها کارکردم و نانشان دادم امّا حالا دیگر دهانه ی جیبم را تارعنکبوت گرفته.))

 

7- كتاب ((احصاء العلوم فارابي)) جزء كدام يك ازكتابهاي مرجع است؟

 

8- شاعر درابيات زيرازكدام گونه ي بيان بهره گرفته است؟

((ازخدا جوييم توفيق ادب))/من،غضنفر،شاغلام ياميش رجب

((من به هرجمعيتي نالان شدم))/تا گل آقاي همين دوران شدم

هردومان خورديم دود ازيك چراغ/من شدم بلبل غضنفر شد كلاغ

 

9- درجمله هاي زيرچه خطاي رايج زباني صورت گرفته است؟

الف) كاراوازبقيه ي دانش آموزان متفاوت است.

 ب) كليّات لايحه ي بودجه درجلسه ي امروز مجلس مطرح و به تصويب رسيد.

 

10- هنگام نگارش زندگي نامه علاوه بررعايت نكات فني،چه موارد ديگري را بايد رعايت كرد؟ (ذكردوموردكافي است)

 

11- ((زندگي نامه )) و ((نمايه )) هركدام جزء كدام يك ازمنابع تحقيق هستند؟

 

12- بيت زيررا به نثر امروزي بازگرداني كنيد.

((اي دوست چنان بزي كه بعد ازمردن/ انگشت گزيدني به ياران ماند))

 

13- عبارت زيررا ويرايش كنيد.

((دانشمندان به منظور دست يابي به دانش هسته اي آزمايشات زيادي انجام دادند.))

 

14- به چه نوشته اي ((سند)) گرفته مي شود؟

 

 

ت- دستور(8نمره)

1- از مصدر((خوردن )) مضارع مستمر، دوم شخص مفرد بسازيد.

 

2- جمله ((آن نامه را ديدن)) را به گونه ي مؤدّبانه بنويسيد.

 

3- درگروه اسمي جمله ي((يكي ازاستادهاي بزرگ ادبيات ، دكتر محمد معين است.)) كدام واژه شاخص است؟

 

4- متمم اسم را درجمله ي مقابل مشخص نماييد.((ما ازنياز شما به كتابخانه مطلع شده ايم.))

 

   اسم)) يك اسم مشتق مركب بسازيد.   5- با استفاده از الگوي(( اسم+ بن +وند

 

6- جمله ي((كارخلاقيت وسازندگي است.)) را به جمله ي استثنايي استفاده تبديل كنيد.  

7- براي نهاد هاي زير، فعل مناسب بنويسيد.

الف) برگ ها با وزش نسيم به رقص ..........(درآمدن)

 ب) شورا چنين تصميم .........(گرفتن)

 

8- نقش واژه هاي مشخص شده را درجمله ي زير، معلوم كنيد.

((شعراي متعهد دهه ي چهل،شعرمبتذل مسلط بي مايه را شعري بيمار مي دانستند.

 

9- درجمله ي زير، هريك از واژه هاي مشخص شده چه نوع وابسته ي وابسته اي است؟

((من امروز دو جلد كتاب ازكتاب فروشي پدر دوستم خريدم .))

 

10- فعل دركدام يك ازجملات زير مجهول ودركدام گذرا است؟

الف) گفته آمد كه به دلجويي ما مي آيي

 ب) نامه ها را به كدام موضع سوختند.

 

11- براي(( خواستن)) در مورد اول شخص مفرد دو گونه ي مؤدبانه  بنويسيد.

 

12- درجمله ي((دركتابخانه اوراديدم)) چه جزيي حذف شده است؟به چه قرينه اي؟

 

13- فعل هاي ((پريد)) و ((رفت)) را گذرا كنيد.

 

14- با واژه ي((كودكانه))دوجمله بسازيد،كه دريكي((صفت)) ودرجمله ي ديگر ((قيد)) باشد.

 

15- واژه ي ((هنرآموزي))را براساس ترتيب اجزاي سازنده ي آن تا مرحله ي تكواژ تجزيه كنيد.

 

16- درگروه اسمي((همه ي نوشته هاي طنز آلود)) نوع وابسته هاي پيشين وپسين را بنويسيد.

 

17- با توجه به گروه اسمي((چند دوربين نجومي)) به سؤالات پاسخ دهيد.

الف) اين گروه چند تكواژ دارد؟

 ب) هسته ي گروه را معلوم كنيد وتعداد واج هاي هسته را بنويسيد.

 

18- نقش هاي تبعي را درجمله ي زيرمعلوم كنيد.

((صلاح الدين وحسام الدين،شاگردان مولانا، اورا دراين سلوك ياري كردند.

 

همواره  سرسبز وبهاري باشيد .