گنجینه ی ادب

بررسی زبان و ادبیات فارسی در دوره متوسطه و پیش دانشگاهی

ادامه زبان فارسی 2
درس بیست ودوم

* مقاله قالب نگارشی است که برای مقاصد خاصی تهیه می شود ومثل هر نوشته انواع گوناگونی دارد .

1- برای هدف ومقصود خاصی نوشته می شود . 2- از نظمی خاص وسیر منطقی مشخصی پیروی می کند . 3- بین بخش های آن هماهنگی وارتباط وجود دارد . 4- درتهیه ی آن ازمنابع معتبر استفاده می شود . 5- حجم مقاله ها بین 500تا 5000کلمه است . 

* مقاله ها بر اساس چگونگی تهیه به چند دسته تقسیم می شوند :

1- پژوهشی وتحقیقی 2- توصیفی وتشریحی 3- تحلیلی

* اساس تهیه ی مقاله تحقیقی آزمایش ، تحقیق ، تجربه ، آمار واسناد است وحدس وگمان در آن جایی ندارد .

* درمقالات تشریحی نویسند ه با دقت وموشکافی وقایع ، زشتی ها وزیبایی ها را برای خواننده مصور می سازد .

* مقالت بر حسب لحن به دودسته ی : جدی وانتقادی تقسیم می شوند .

* تهیه ی مقاله مراحل خاصی دارد که با انتخاب موضوع شروع وبا ذکر منابع پایان می یابد .

* قسمت های تشکیل دهنده ی مقاله عبارتند از : عنوان ، فهرست ، مقدمه ، متن مقاله ة نتیجه ومنابع ومآ خذ .

* نویسنده مقاله ضمن تسلط وآگاهی باید آزاد اندیش وراستگفتار وامین باشد .

درس بیست وسوم

گروه قیدی در زبان فارسی از یک کلمه یا بیشتر ساخته شده ودر ساختمان واحد بالاتر جایگاه ادات را اشغال می کند .

* واژه هایی که به تنهایی در جایگاه قید یا متمم قیدی به کار می روند (( واژه ی قیدی )) نامیده می شوند .

* گروه قیدی بخشی از سخن است که فعل به آن نیازمند نیست وبه همین دلیل می توان آن را از جمله حذف کرد .

* گروه قیدی از نظر ساختمان دو گونه است : 1- نشانه دار 2- بی نشانه 

* گروه های قیدی نشانه دار چهار نوع است : 1- کلمات تنوین دار 2- پیشوند +اسم 3- متمم های قیدی 4- واژه های مکرر

* گروه های قیدی بی نشانه سه نوع است : 1- قید های مختص 2- اسم های مشترک با قید 3- صفت های مشترک با قید 

* قید های مختص واژه هایی هستند که تنها قید واقع می شوند وشمار آنها در فارسی زیاد نیست .

* راه تشخیص قید حذف آن از جمله است . اگر باحذف کلمه جمله ناقص نشود آن کلمه قید محسوب می شود .

* قید های مشترک بر دونوع است : 1- قید هایی که در اصل گروه اسمی اند ومی توانند در جمله نقش دیگری بگیرند 2- قید هایی که با صفت مشترک هستند .

* درزبان فارسی برخی فعل ها حرف اضافه ی خاصی می پذیرند باید دقت کرد که حروف اضافه ی آن فعل را به کار برد درغیر این صورت جمله نادرست است : ترسیدن = از        امیدوار = به        آموختن = به

درس بیست وچهارم

* زبان شناسان زبان را در سه سطح بر رسی می کنند : واج شناسی ، دستورزبان ، وروابط معنایی

* زبان شناسان سطح دستور زبان را به دو بخش صرف ونحو تقسیم وهر یک از آن دو را جداگانه بر رسی می کنند .

*در بخش صرف به مطالعه ی درونی واژه می پردازند .

* ساختمان کلمه را می توان مرکب از سه عنصر دانست : پیشوند ، پایه ، پسوند .

* واژه به آن واحد زبان گفته می شود که از یک تکواژ یا بیشتر ساخته شده است .

* به کوچکترین واحد های با معنایی که از تجزیه ی واژه ها مشخص می شود تکواژ گفته می شود .

* تکواژ ها بر پایه ی ویژگی های معنایی ساختواژی ودستوری به چهار دسته تقسیم می شوند : 1- تکواژهای واژگانی یا قاموسی 2- تکواژ های دستوری یا نقشی 3- تکواژ های اشتقاقی 4- تکواژ های تصریفی

* تکواژ های تصریفی دارای دو ویژگی عمده هستند .

1- برای همه ی واژه های هر دسته یا مقوله به طور یکسان به کار می روند . 2- مقوله ی واژه ی حاصل را نسبت به پایه ی واژه تغییر نمیهند .

* نقش تکواژ های اشتقاقی یا ساختن کلمه ی آزاد است یا آماده کردن کلمه برای قرار گرفتن در ساختار صرفی است .

* نقش ساخت واژه های تصریفی آماده سازی کلمات موجود زبان برای ورود به ساخت نحوی جمله است .

* واژه ی غیر ساده آن است که بیش ازیک تکواژ دارد ومی توان آن را به اجزای سازنده تقسیم کرد .

* واژه ی غیر ساده را از جهت اجزای سازنده آن به سه دسته تقسیم می کنند : مرکب – مشتق – (مشتق- مرکب )

* در مورد واژه های غیر ساده وضعیت امروز آنها را در نظر می گیریم .

* درزبان فارسی دو ضمیر ( این و آن ) جانشین اسم نمی شوند ونمی توان آنهارا به جای اسم به کار برد . اما می توانند به عنوان صفت پیشین همراه اسم بیایند .

درس بیست وپنجم

* مطالب کتاب بصورت خلاصه می باشند !

درس بیست وششم

* کلماتی اهمیت املایی دارند که دارای یک یا چند از گروه های شش گانه باشند . :

* حرف های  ح – ه  نماینده واج وصدای / ه/ می باشند .

* حرف های ز- ذ – ض – ظ  همگی نماینده واج وصدای / ز / می باشند .

* حرف های غ – ق  هر دو نماینده واج /غ/ می باشند .

* غیر از گروه های ششگانه چند گروه فرعی ومحدود از جمله کلمات تنوین دار ، کلمات شمارشی ، کلمات اختصاری نیز جز گزینش املایی هستند .

* نوشتن اعداد با حرف یا رقم واستفاده از شکل اختصاری کلمه در املا غلط است .

* به کار بردن شکل اختصاری کلمه در املا از بار دوم به بعد صحیح است .

درس بیست وهفتم

* جمله در ساختمان واحد بزرگتر زبان یعنی جمله مستقل به کار می رود .

* جمله مستقل یک ساخت زبانی است که جزئی از ساخت بزرگتر نباشد .

* جمله مستقل بزرگترین واحد زبان است .

* جمله مستقل بر دو نوع است : 1- ساده 2- مرکب

* جمله ساده یک فعل دارد .

* جمله ی مرکب آن است که بیش از یک فعل دارد .

* جمله ی مرکب از یک جمله ی هسته ویک یا چند جمله ی وابسته تشکیل می شود .

* بخشی از جمله ی مرکب که پیوند وابسته ساز دارد جمله ی وابسته نامیده می شود .

* بخشی که پیوند وابسته ساز ندارد هسته است .

* پیوند ها بر دو نوعند : وابسته ساز – هم پایه ساز

* پیوند های وابسته ساز که جمله ی وابسته را به جمله ی هسته وابسته می سازند عبارتند از : که – تا – چون – اگر – زیراکه و ....

* پیوند های هم پایه ساز که دو جمله ی ساده را به همدیگر ربط می دهند بدون آنکه بین آنها وابستگی ایجاد شود عبارتند از : اما – ولی – و – یا  و ......

* جمله ی وابسته را از پیوند وابسته ساز همراه آن تشخیص می دهیم .

* به جمله هایی که با پیوند هم پایه ساز ساخته می شوند جمله ی هم پایه می گویند : هوا سرد است وبرف می بارد * جمله ی وابسته می تواند پیش از جمله ی هسته یا پس از آن بیاید .

* در زبا فارسی کلماتی وجود دارد که شکل نوشتاری آنها اندکی با هم متفاوت است بدون آنکه در معنا تفاوتی داشته باشند انتخاب یکی از آنها به سبک وعلاقه ی ما بستگی دارد . : الف) آشیان – رخسار – روزن  ب) آشیانه- رخساره – روزنه 

درس بسیت وهشتم

 * گزارش نوعی نوشته است که در آن نویسنده اطلاعات را در موضوعی خاص تهیه می کند ودر اختیار کسانی می گذارد که از آن اطلاع وآگاهی ندارند .   

* گزارش انواع گوناگونی دارد : رسمی واداری – غیر رسمی – دوره ای ومرتب – اجمالی – کوتاه – مفصل – فردی – گروهی – و ....

* تهیه ی گزارش مراحلی دارد که باید رعایت شود .

* در نگارش متن گزارش رعایت نکات مهم زیر مهم است :

1- آمار واعداد ومحاسبات را  به دقت ذکر کنیم .

2- از جزئیات غیر ضروری پرهیز کنیم

3- سعی کنیم مطالب گزارش مستند باشد .

4- به زبان ساده روان گویا وقابل فهم بنویسیم .

5- لحن گزارش را به دور از تعصب توهین تمسخر ومبالغه بنویسم .

درپناه حق

 

 

 

[ پنجشنبه یکم مرداد 1388 ] [ 7:15 قبل از ظهر ] [ ] [ ]
ادامه زبان فارسی 2
 درس نوزدهم

*قدم اول در تحقیق وپژوهش توانایی استفاده وبهره گیری از منابع است .

* شرط استفاده از منابع ومراجع شناختن آنها وآشنایی با طرز استفاده از آنهاست .

* در مراجعه به مراجع به اطلاعاتی از قبیل : معنی یا معانی گوناگون ، املای درست ،تلفظ ، ریشه و... به دست می آوریم .

* ترتیب قرار گرفتن کلمات واژه نامه ها بر اساس حروف الفباست برخی از واژه نامه ها عمومی اند مانند : فرهنگ معین ولغت نامه ی دهخدا وبرخی نیز تخصصی هستند مانند : فرهنگ اصطلاحات علمی زیر نظر پرویز شهریاری.

* برای شناخت منابع ومراجع می توان از فهرست کتاب شناسی ها ، مقاله ، نامه ها ، برگه های کتاب داری و... استفاده کرد .

*درمیان منابع پژوهشی کتاب های مرجع جایگاه ویژه ای دارند . زیرا در کوتاه ترین زمان اطلاعاتی دقیق ،جامع واساسی درباره یک موضوع ،مفهومو... به ما می دهند .

* برخی از کتاب های مرجع عبارتند از : واژه نامه ها ، فرهنگ نامه ها ، دانش نامه ها ، زندگی نامه ها و...

* مراجع پژوهش به چهار دسته ی اصلی تقسیم می شوند . : 1- مراجع دست اول 2- مراجع دست دوم 3- مراجع مطالعاتی و غیر کتابی 4- مواددیداری – شنیداری .

درس بیستم

* هسته گروه اسمی ممکن است اسم یا ضمیر باشد .

* کلمه ای که به جای اسم می نشیند ضمیر نامیده می شود .

* اسمی را که ضمیر به جای آن آمده است مرجع ضمیر می نامند.

*هرگروه اسمی که هسته ی آن ضمیر باشد می تواند بر خی وابسته ها را به همراه داشته باشد .

* ضمیر های اشاره (این و آن ) وابسته های پسین جمع را می پذیرند .

* ضمیر مشترک خود   مضاف الیه می گیرد . : خود سعید 

* بعضی از ضمیر های شخصی جدا گاهی صفت می گیرند : من دانش آموز

* برای دوم شخص مفرد برای احترام به جای ضمیر ( تو – ت ) از ضمیر های (شما وتان ) استفاده می شود .

* برای سوم شخص مفرد هنگام احترام به جای ضمیر های (او – اش ) ازضمیرهای ( ایشان – شان ) استفاده می شود .

* شبه جمله واژه هایی هستند که به تنهایی همچون جمله ی مستقل مفهوم کاملی را می رسانند اما دارای نهاد وگزاره نیستند .

*شبه جمله از نظر معنا انواع گوناگونی دارد .

* منادا نیز چه با نقش نما ( ای- یا – آی – ا) همراه باشد چه بی آن شبه جمله نامیده می شود .

در زبان فارسی واژه ی برخوردار  به معنی بهره مند است ودرجاییبه کار می رود که مفهوم جمله مثبت باشد : پدرم از سلامت کامل برخوردار است .

درس بیست ویکم

* منظور از گزینش املایی تشخیص کاربرد صحیح حروفی است که دارای واج یکسان هستند.

* برای تشخیص گزینش صحیح املایی می توان از راه های دیدن شکل صحیح کلمات ، شناختن هم ریشه وهم خانواده بودن کلمات وتوجه به معنای کلمات استفاده کرد .

* حروف شش گانه عبارتند از : 1- ء – ع 2- ت –ط 3- ث –س – ص 4- ح – ه  5- ز – ذ – ض – ظ 6- ق – غ

* حرف همزه اگر آغازی باشد به شکل (ا) نوشته می شود .

* حرف های (ص – ث ) خاص عربی است .

* در گذشته مردم بیشتر به حرف (ط) گرایش داشتند اما امروزه به (ت) می نویسند : طهران = تهران

* در زبان فارسی کلماتی وجود دارند که به دوشکل نوشته می شوند در املا هر شکل را گزینش کنیم صحیح است .: آذوقه / آزوقه – حوله / هوله – زغال / ذغال

[ یکشنبه بیست و هشتم تیر 1388 ] [ 12:27 بعد از ظهر ] [ ] [ ]
ادامه زبان فارسی 2
درس شانزدهم

*گروه اسمی از یک اسم به عنوان هسته ویک یا چند وابسته تشکیل می شود اما وجود وابسته اجباری نیست .

* هسته گروه اسمی یا اسم است یا هرچه در حکم اسم باشد .

* وابسته های اسم دو گونه اند : پیشین – پسین

* ویژگی های اسم در زبان فارسی عبارتند از : 1- شمار 2- شناس – ناشناس 3- عام –خاص 4- ساختمان

* شمار : اسم یا مفرد است یا جمع یا اسم جمع

* مفرد در فارسی نشانه ی ویژه ای ندارد .

* نشانه های جمع در فارسی عبارتند از : ها – ان – ات – ون – جات

* جمع مکسر ویژه کلمات عربی است که برخی از آنه در فارسی به کار می رود .

* اسم جمع مانند مفرد نشانه ای ندارد اما بر یک مجموعه دلات می کند .: ملت – طایفه – دسته

* شناس (معرفه ) اسمی است که برای شنونده یا گوینده شناخته شده باشد .

* برخی از نشانه های اسم شناس عبارتند از : 1- همراه (را) مباشد 2- اسم جنسی که مضاف الیه آن شناس باشد 3- این وآن وکدام قبل از آن باشد .

*ناشناس : اسمی که برای گوینده یا شنونده به صورت ناشناس به کار رود وپیش از (ی)یا (ی- را ) می آید .

* اسم جنس اسمی است که بدون هیچ نشانه ای به کار می رود ومنظور آن تمام افراد طبقه ی خود می باشد .

* اسم عام همه ی وابسته های پیشین وپسین اسم را می پذیرد .

* اسم خاص بر خلاف اسم عام دو وابسته ی پسین (جمع – ی نکره ) را نمی پزیرد .

* اسم ازجهت ساخت به چهار دسته تقسیم می شود : ساده ، مرکب ، مشتق، ومشتق- مرکب

*اسم ساده فقط یک تکواژ دارد .

* اسم مرکب از دو یا چند تکواژ مستقل تشکیل می شود .

* اسم مشتق اسمی است که یک جز آن معنای مستقل ندارد یعنی وند است .

* اسم مشتق – مرکب اسمی است که ویژگی های مشتق ومرکب را با هم داشته باشد .

* نام آوا صداهای طبیعی وبی معنای پیرامون ما ( صدای موجودات زنده وغیر زنده ) را می گویند .

* در زبان فارسی (گذاشتن ) به معنای قرار دادن و مجازا به معنای قرار داد کردن ، وضع کردن وتاسیس کردن است مثل : بنیان گذار – قیمت گذار اما گزاردن به معنای به جا آوردن ، ادا کردن واجرا کردن است مثل نماز گزار – خدمت گزار پس هنگام کاربرد آنها باید به معنی دقت کنیم .

درس هفدهم

* یاد داشت بر داری به حافظه ی ما کمک می کند تا قدرت نگه داشت دراز مدت  مطلب بیشتر گردد . 

* برگه ی فیش کاغذ هایی به اندازه ی تقریبی 12×7یا 15×10( برابر با یک چهارم برگه ی کاغذ کلاسور) که می توانیم خود تهیه کنیم یا نوع چاپی آنهارا به کار بریم .

* با یاد داشت بر داری می توان اطلاعات ومعلومات فراوانی را که طی سالیان دراز آموخته می شود ثبت وطبقه بندی کرد .

* تنظیم فهرست ها انواعی دارد : موضوعی ، فهرست راهنما .

* در بخش ارجاع مقاله ، شیوه صحیح آن را در نظر می گیریم .

* جوهر تحقیق ابتکار ونو آوری است نه تقلید صرف وتکرار آنچه در گذشته نیز بوده است .

* در ضمن مراجعه به منابع از علائم اختصاری خاصی استفاده می کنیم .

* برای هر قسمت از پژوهش هایمان برگه یا برگه های جداگانه ای اختصاص می دهیم وفقط مطالب ونکات مربوط به آن را یاد داشت می کنیم .

* برخی از کلمات عربی در فارسی به دومعنای مستقل به کار می روند باید آنهارا بشناسیم ودرس به کار بریم . : ارادت= لطف ومحبت                         اراده = میل وقصد

نظارت = رسیدگی کردن                      نظاره = نگاه کردن

درس هجدهم

 *صفت های بیانی عبارتند از : 1- بیانی عادی 2- فاعلی 3- مفعولی 4- نسبی 5- لیاقت

*صفت بیانی عادی از نظر ساخت چهار نوع است : ساده – مشتق – مرکب – مشتق،مرکب

*صفت ساده : آن است که فقط یک تکواژ داشته باشد : خوب – روشن

* صفت مرکب : آن است که از دو یا چند تکواژ آزاد یا مستقل ساخته می شود : خوش سیما- سر بلند .

*صفت مشتق : آن است که در ساختمان آن دست کم یک تکواژ وابسته بیاید .: خردمند – مهربان

* صفت مشتق – مرکب : آن است که ویژگی های مشتق ومرکب را باهم دارا باشد .: سرخ وسفید – سراسری

* صفت فاعلی : صفتی است که بر کننده کار دلالت می کند وبه شکل های گوناگون ساخته می شود .

* صفت مفعولی : آن است که کار بر آن واقع می شود ومعمولا از بن ماضی + کسره می سازند .

* صفت لیاقت : صفتی است که شایستگی وقابلیت موصوف را می رساند وبا افزودن (ی) به آخر مصدر ساخته می شود .

* صفت نسبی : صفتی است که به کسی یا جایی یا چیزی  نسبت داده می شود .

* مضاف ومضاف الیه : اگر پس از اسمی نقش نمای اضافه بیاید کلمه ی بعد از آن اسم – اگر اسم یا در حکم اسم باشد – مضاف الیه است : در کلاس ، کتاب او

* اضافه از نظر رابطه ی مضاف با مضاف الیه دو نوع است : تعلقی – غیر تعلقی

* بعضی از جمله ها در زبان فارسی گاهی به منظور اختصار وصراحت در بیان به شکل کوتاه وبی فعل مطرح می شوند وبین آنها ( واو مباینت ) یا استبعاد قرار می گیرد . : پدر وبد قولی – دزد وشرافت

 
[ شنبه بیست و هفتم تیر 1388 ] [ 3:0 بعد از ظهر ] [ ] [ ]
ادامه زبان فارسی 2
درس سیزدهم

- تشدید :

 * گذاشتن تشدید در کلماتی که تشدید میانی دارند الزامی است : فعال 

* گذاشتن تشدید در کلماتی که تشدید پایانی دارند به شرطی لازم است که پس از حرف مشدد یک مصوت بیاید : فن کشتی

* تشدید حتما باید روی حرف مشدد بیاید .

- تنوین : کلمات تنوین دار در زبان فارسی همیشه قید هستند . رعایت آن در املا الزامی است  : حتما

- مد : گذاشتن مد در مواردی که نیاز است الزامی است : الان

- ی میانجی : این نشانه همه جا باید رعایت شود  مثل کارخانه ی ذوب آهن

- فاصله : فاصله مناسب بین واژه ها باید رعایت شود . در غیر این صورت موجب بد خوانی وبد فهمی می شود .

* رعایت فاصله بلند بین دوکلمه مستقل لازم است : آذربایجان  شرقی

درس چهاردهم

*پژوهش عبارت است از کشف ودریافت آنچه بر دیگران مجهول است ونیز برگشودن وروشن ساختن آنچه به اجمال بر دیگران معلوم است .

* پژوهش در مسائل وزمینه های مختلف به سه طریق مشاهده ، تحقیق عمومی وتحقیق کتاب خانه ای صورت می گیرد .

* در روش مشاهده پژوهشگر مراکز وموارد تحقیق را حضوری مورد بررسی ومشاهده قرار می دهد .

* روش های تحقیق هر موضوع متفاوت است .

* روش های کلی وعمومی تحقیق از دید گاه دیگر عبارتند از تجربه وآزمایش ، مشاهده ، پرس وجو ومطالعه .

* کتاب خانه یکی از ابزار مهم مرجع شناسی است .

* در مصاحبه نکاتی به دست می آید که از طریق کتاب خانه ومطالع ممکن نیست .

* در همه ی کتاب خانه های معتبر مشخصات کتاب را به سه شرح زیر می نویسند :

1- به نام مولف          2- به نام وعنوان کتاب                3- موضوعی

* دایرة المعارف ها ، لغت نامه ها ، فرهنگ ها ، ونشریات عمومی از مراجع ومنابع مهمی است که در کار پژوهش متوانند سودمند باشند .

* مراجع در کتاب خانه ها نگهداری می شوند وامانت داده نمی شوند .

* اگر جمله ای دارای نهاد باشد وبتوان فعل های آن را به صیغه ی معلوم به کار برد بهتر است از به کار بردن فعل به صیغه ی مجهول پرهیز کنیم : گلدان بوسیله گربه شکسته شد = گربه گلدان را شکست .

درس پانزدهم

برای سهولت در یادگیری زبان آن را در سه سطح واج شناسی ، دستور زبان ومعناشناسی مورد بررسی قرار می دهند .

* واج شناسی بر رسی نظام صوتی یک زبان است .

* واج آوایی است که می تواند در یک ساخت آوایی جانشین آوایی دیگر شود وآنساخت را به ساخت دیگری تبدیل کند .

* حرف گونه ی نوشتاری واج است . حرف به اعتبار خط است و واج به اعتبار زبان .

* برای نشان دادن واج از علامت / / وبرای نشان دادن حرف از علامت ((   )) استفاده می شود .

* هجا کوچکترین مجموعه ی واجی است که از ترکیب چند واج حاصل می شود و می توان در یک دم زدن بی فاصله و  قطع ادا کرد .

* واج های زبان به دودسته صامت ومصوت تقسیم می شوند .

*  ساختمان هجا در زبان فارسی به شش دسته تقسیم می شود .

 * در کلماتی مانند آسمان ، اردک ونظایر آن قبل از مصوت یک همزه وجود دارد .  

  * سومین واج هر هجا صامت است ودر کلمات فارسی دو مصوت پیاپی وجود ندارد .

* بعد از هر مصوت بیش از دو صامت در کنار هم نمی آید .

* جملاتی که دارای ابهام باشند ومعانی متفاوتی از آنها استنباط شود دارای کژ تابی هستند وباید معنی به روشنی بیان شود : آنها سه خواهر وبرادر هستند .= آنها سه خواهر ویک برادر هستند .

 

 

 

[ چهارشنبه بیست و چهارم تیر 1388 ] [ 10:49 قبل از ظهر ] [ ] [ ]
خلاصه زبان فارسی 2 دبیرستان
خلاصه ی زبان فارسی 2 دبیرستان

درس اول *زبان وگفتار دوپدیده جدا از هم هستند. * گفتار پدیده مادی ، فیزیولوژیایی وروان شناختی است . * با محروم شدن فرد از تکلم ، فهم آوایی از میان نمی رود . * زبان توانایی تولید ودرک جملات است ، گفتار کاربرد علمی این توانایی است . * درزبان فارسی نباید به پیروی از زبان عربی کلمات فارسی را با (یت)همراه کنیم ام کلماتی مانند بشریت ، انسانیت و.. چون عربی هستند اشکالی ندارد.

 درس دوم * جمله واحدی از زبان است که از یک یا چند گروه ساخته شده واز نهاد وگزاره تشکیل شده است . * نهاد جدا در ابتدای جمله می آید وقابل حذف است . * نهادپیوسته همان شناسه است که قابل حذف نیست. *اصل این است که نهاد جدا با شناسه مطابقت کند اما استثنا هم دارد. *در حالت عادی بین نهاد جدا وپیوسته جمله ها از نظر شخص وشمار هم آهنگی وجود دارد . * هرگاه در ترکیب وصفی ، صفت مختوم به ای =ی باشد بهتر است (ی) نکره را به آخر موصوف اضافه کنیم: مرد جنگی +ای/ ی = مردی جنگی حکیم نامی + ای/ ی = حکیمی نامی

 درس سوم * ویرایش هر نوشته ای باید از جهات گوناگون زبان ، محتوا، دقت ، نظم آراستگی ، نکات دستوری و ... باز بینی شود . این باز بینی نوشته ویرایش نام دارد . * انواع ویرایش عبارتند از : فنی ؛ زبانی ، تخصصی * در ویرایش فنی به نشانه گذاری ، شیوه خط فارسی واملای درست واژگان توجه می شود . * در ویرایش زبانی وساختاری کاربرد های نابجا در حوزه های معنایی وساخت زبان فارسی مطرح می شود . * کسی که کار ویرایش زبان را انجام می دهد ویراستار نام دارد . * عمل ویرایش را ویراستاری نیز می گویند .

 درس چهارم *جمله به دوقسمت نهاد وگزاره تقسیم می شود . * گزاره جملات به سه شکل دیده می شود . * جمله های دوجزئی همیشه فعل آنها ناگذر است . *جمله های سه جزئی وچهار جزئی فعل آنها گذرا به متمم یا مفعول یا مسند می باشد . * به ذهن سپردن رسم نمودار هریک الزامی است . * متمم قابل حذف متمم قیدی نام دارد ومتمم های غیر قابل حذف متمم فعل نامیده می شوند . * جملات چهار جزئی از ترکیب دو مفعول ، مفعول ومسند ، مفعول ومتمم یا متمم ومسند به دست می آیند .

 درس پنجم * نوشته انواع گوناگونی دارد . * انواع نوشته را بر اساس 4اعتبار می توان طبقه بندی کرد : 1-گونه های زبان 2- طرز بیان 3- قالب 4-موضوع ومحتوا . * نوشته ها به اعتبار گونه های زبان ممکن است علمی، ادبی، علمی- ادبی، اداری، نامه ،زندگی نامه ، گزارش مقاله و ... باشد . * نوشته به اعتبار موضوع ومحتوا ممکن است دینی ، علمی ، ادبی ، هنری، ادبی- هنری، فرهنگی سیاسی و... باشد . * در نقل قول های یک نوشته از زبان محاوره استفاده می شود . * ویژگی های زبان محاوره ، جابه جا شدن ارکان دستوری ، شکسته نویسی کلمات ، استفاده از لغات ، اطلاحات و..سادگی وقابل فهم بودن آن است . * مهم ترین ویژگی زبان معیار عبارتند از : 1- زبان ملی ورسمی ، فرهنگی علمی ، مطبوعاتی وآموزشی کشور ما است . 2- زبان درس خواندگان وتحصیل کردگان است . 3- این زبان به غیر فارسی زبانان آموزش داده می شود . 4- نشانه ها وعناصر محلی ، لهجه ای لغات مهجور وبیگانه در آن دیده نمی شود . *گونه های مختلف زبان معیار عبارتند از : 1- علمی 2- ادبی 3- اداری 4- روزنامه ای 5- گفتاری 6- کودکانه

درس ششم * گفتار وزبان با خط ونوشتار متفوت است . * گفتار وزبان ماهیت ذاتی انسان است در حالی که خط ونوشتار جنبه فرهنگی اجتماعی دارد . *سابقه زبان وگفتار بسیار بیشتر از خط ونوشتار است . * گفتار در زمان اتفاق می افتد و نوشتار در مکان . *گفتار گذرا وناپایدار است ونوشتار پایدار وماندگار . *گفتار دوطرفه است نوشتار یک طرفه . *به علت امکان تفکر ، سنجش وتجدید نظر در نوشتار نوشته سنجیده تر از گفتار است . * آثار ادبی ومیراث فرهنگی جوامع دارای خط از طریق نوشته به آیندگان منتقل می شود . *هر خطی سیر تکاملی ویژه ی خود را دارد که به خط الفبایی می رسد .

 درس هفتم * درس املا از مهمترین وپا بر جاترین درس ها است . *به یاری درس املا نوشتن ونگارش اصلاح وتقویت می شود . * گروه واژه ها جبران کننده ی متن هایی است که لغات عادی دارند وارزشو اهمیت املایی ندارند . *آموزش املا بر اساس زبان معیار است . * خط تحریری اختصاص به دست نوشت دارد

درس هشتم * مهم ترین عضو گزاره گروه فعلی است که معمولا با شناسه همراه است . * فعل پنج ویژگی دارد : شخص- زمان – وجه – گذر – معلوم ومجهول . * هر فعل شش شخص دارد . * فعل سه زمان اصلی دارد: گذشته – مضارع آینده . * افعال در زمان های گوناگون کاربرد های خاصی دارند . * فعل ممکن است گذر یا ناگذر باشد . بعضی افعال دو وجهی هستند . * تلقی گوینده یا نویسنده ازجمله یعنی مسلم یا نا مسلم بودن یا امری بودن ونبودن فعل را وجه گویند . * در زبان فارسی امروز سه وجه اصلی اخباری ، التزامی و امری وجود دارد . * به کار بردن با وبرای به جای " به وسیله ی " و " به منظور " مناسب تر است زیرا جمله کوتاه تر می شود وپیام زودتر به خواننده یا شنونده منتقل می شود .

درس نهم * نوشتن عبارت است از نمایش دادن کلام به وسیله حروف وترکیبات گوناگون آن که بااستفاده از نشانه های نگارش روح وروان خاصی پیدا می کند . * روان شناسان می گویند : نوشته ی هر شخص باز تاب اندیشه ها وتمایلات درونی وبرونی وپرتوی از شخصیت وی است . * در نگارش هر نوع نوشته ای اعم از مقاله ، داستان ة گزارش ، کتاب وشرح سفر به طرح ونقشه قبلی نیاز است * هر طرح به مصالح ومواد خاصی نیاز دارد هم چنان که اجرای نقشه ی معمار به مواد ومصالح ساختمانی احتیاج دارد . * برای هر نوشته طرح خاصی لازم است . * در نوشته های کوتاه ، طرح ممکن است ذهنی باشد اما در نوشته های بلن باید عینی ومکتوب باشد . * هر طرحی بسته به اهمیت موضوع می تواند بسته ومحدود یا گسترده باشد . * یکی از لوازم تهیه ی طرح فکر کردن درباره ابعاد موضوع است . * طرح نوشته : الف) چاچوب موضوع مورد نظر مارا معین می کند . ب) به نوشته ی ما نظم وانسجام می بخشد . ج) در سرعت ودقت نگارش موثر است . د) به ما فرصت می دهد که به طور همه جانبه وعلمی به موضوع بنگریم . * کلماتی مانند : املا ، انشا ، اجزاء واستثنا عربی هستند ودر فارسی بدون همزه پایانی نوشته می شوند . هر گاه این لمات مضاف یا موصوف واقع شوند از نوع کلمات مختوم به آ محسوب می شوند ودر نتیجه صامت میانجی "ی" می گیرند : املای فارسی .

درس دهم *فعل یا گذر است یا ناگذر . * فعل های گذرا سه نوعند : گذرا به مفعول ، گذرا به مسند ، گذرا به متمم . * چهارمین ویژگی فعل معلوم یا مجهول بودن آن است . * فعل مجهول همیشه از فعل های گذرا به مفعول ساخته می شود . * از فعل های ناگذر نمی توان جمله مجهول ساخت . * فعل معلوم فعلی است که به نهاد نسبت داده می شود . * فعل مجهول فعلی است که به مفعول نسبت داده می شود . * نهاد جمله ای که در آن فعل مجهول باشد مفعول است . * در فارسی امروز همه ی فعل های گذرا به مفعول را می توان با آوردن تکواژ منفی ساز (ن) منفی کرد . * تکواژ منفی ساز (ن) در فعل های مرکب پیش از جز صرفی می آید . * در فارسی امروز برای فعل نهی نیز همان تکواژ (ن ) به کار می رود. نرو – نکن * پرسشی کردن جمله ها در فارسی امروز به دوطرق : استفاده از واژه های پرسشی یا آهنگ صورت می گیرد .

درس یازدهم * شروع نوشته وچگونگی آغاز آن از اهمیت بسیاری برخوردار است . * با فضا سازی یا براعت استهلال به نوشته تحرک وجذابی بیشتری داده می شود . * نگارش پایان هر نوشته به اندازه ی آغاز کردن مناسب آن مهم ، دقیق وحساس است . * در نوشته های سنتی معمولا نتیجه گیری به عهده ی خود نویسنده بوده درحالیکه امروزه این عمل در اغلب موارد به خواننده واگذار می شود . * پایان نوشته می تواند شیوه های گوناگون داشته باشد . * نام گذاری وعنوان نوشته می تواند شیوه های گوناگون داشته باشد . * نام گذاری وعنوان نوشته علاوه بر رعایت زیبایی باغث جلب توجه خواننده می شود . * برای انتخاب عنوان نوشته ونام گذاری نوشته راه های گوناگونی وجود دارد . * حذف فعل یا بخشی از آن باید طبق ظوابطی انجام گیرد . *بدون قرینه نمی توان فعل یا بخشی از آن را حذف کرد : معلم وارد کلاس ودرس راشروع کرد – در این عبارت فعل جمله ی اول بدون قرینه حذف شده که نادرست است .

درس دوازدهم * برخی دستور نویسان ساختمان فعل را به سه صورت : ساده- پیشوندی ومرکب تقسیم می کنند . * فعل ساده آن است که بن مضارع آن یک تکواژ داشته باشد . خوابیده است = خواب * تکواژ کوچکترین واحد معنا دار زبان است . * تکواژ گاه کاربرد مستقل دارد = تکواژ آزاد * تکواژ گاه کاربرد مستقل ندارد = وند – تکواژ وابسته * فعل پیشوندی با وند همراه است . * اگر به اول فعل های ساده وند اضافه شود فعل پیشوندی به دست می آید . بر آورد – فرو رفت * وند تکواژی است که معنا وکاربرد مستقل ندارد ودودسته است : صرفی – اشتقاقی * فعل مرکب : اگر پیش از فعل ساده یا پیشوندی یک یا چند تکواژ مستقل بیاید وبا آن ترکیب شود کلمه ی حاصل فعل مرکب است . * هیچ گاه فعل ساده یا مرکب خارج از جمله بررسی نمی شود . * برای ساختن فعل های ماضی بعید – التزامی – نقلی ومستمر ومضارع مستمر – آینده وفعل های مجهول از فعل کمکی استفاده می شود . * به دوطریق می توان تشخیص داد که فعل ساده یا مرکب است : نقش پذیری – گسترش پذیری * هرگاه در جمله دو کلمه با مفهوم یکسان بدون واو عطف به کار رود یکی از آن کلمات تکراری وزیادی خواهد بود به این کاربرد اصطلاحا ((حشو )) می گویند . : پس بنابراین – سوابق گذشته

[ سه شنبه بیست و سوم تیر 1388 ] [ 12:46 بعد از ظهر ] [ ] [ ]



پاتوق عمارها ، اخبار ، صالحون